Με αφορμή την άνοδο του Μπρεντ ο Ντόλαντ Τραμπ εκτίμησε ότι με τη λήξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή οι τιμές του πετρελαίου θα πέσουν απότομα.

Παρά την έντονη αύξηση στο κόστος της ενέργειας, εξέφρασε αισιοδοξία για την πορεία της οικονομίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος τόνισε ότι η οικονομία των ΗΠΑ συνεχίζει να ανακάμπτει, παρότι δέχεται πιέσεις από τις υψηλές τιμές καυσίμων. Σε ομιλία του στο Γουέστ Παλμ Μπιτς, έκανε αναφορά τόσο στην πρώτη όσο και στη δεύτερη θητεία του, επισημαίνοντας ότι, παρά τα εμπόδια, η κατάσταση θα ισορροπήσει.

Όπως ανέφερε, η τρέχουσα περίοδος είναι απλώς μια «παρένθεση», που οφείλεται κυρίως στις εξελίξεις γύρω από το Ιράν, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι σύντομα η οικονομία θα επανέλθει σε φυσιολογικούς ρυθμούς.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο δομικός πληθωρισμός βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων πέντε ετών, όμως οι τιμές σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο αποτελούν το βασικό αγκάθι. Έχουν φτάσει σε υψηλά τεσσάρων ετών, εξαιτίας γεωπολιτικών εντάσεων και περιορισμένης προσφοράς. Παρ’ όλα αυτά, εμφανίστηκε βέβαιος ότι όταν εκτονωθεί η κρίση, «οι τιμές θα κατρακυλήσουν».

Κομβικό ρόλο στην αύξηση των τιμών παίζει η απόφαση των ΗΠΑ να διατηρήσουν τον αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια από τα μέσα Απριλίου. Το μέτρο αυτό έχει μειώσει τη διαθεσιμότητα ενέργειας στις διεθνείς αγορές, ενισχύοντας την ανοδική τάση.

Ο Τραμπ συνδέει άμεσα τις τιμές με τις γεωπολιτικές εξελίξεις, εκτιμώντας ότι μια αποκλιμάκωση θα φέρει σημαντική μείωση στο ενεργειακό κόστος. Το ερώτημα πλέον είναι αν και πότε αυτή η πρόβλεψη θα επιβεβαιωθεί.

Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα

Θωρακισμένη και μάλιστα με πολύ ισχυρή ασπίδα είναι η ελληνική οικονομία και ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν δείχνει ακόμα ικανός να την τρυπήσει. Αυτό θεωρούν διεθνείς οίκοι αξιολόγησης και ΔΝΤ, που εκτιμούν ότι θα συνεχιστεί η μείωση του δημόσιου χρέους και η ανάπτυξη.

Η πτωτική πορεία του δημόσιου χρέους δεν θα εκτροχιαστεί και η ανάπτυξη της οικονομίας θα συνεχιστεί, ακόμη και σε περιπτώσεις εξωτερικών «σοκ», σύμφωνα με οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης και διεθνείς οικονομικούς οργανισμούς, που δημοσίευσαν εκθέσεις για την Ελλάδα τον Μάρτιο.

Ο Moody’s, ο DBRS και ο Scope επιβεβαίωσαν την επενδυτική βαθμίδα της Ελλάδας και τις προοπτικές του αξιόχρεου της, παρά το δυσμενές διεθνές περιβάλλον από την εκτίναξη των τιμών ενέργειας και άλλων πρώτων υλών που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο διαπίστωσε ότι «η Ελλάδα είναι σε καλή θέση για να αντιμετωπίσει εξωτερικά σοκ καθώς τα δημόσια οικονομικά συνεχίζουν να ενισχύονται, όπως φαίνεται από την ταχεία μείωση του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ και η δημοσιονομική πολιτική στρέφεται κατάλληλα στη στήριξη της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών και της προσιτής απόκτησης κατοικίας». Η βελτίωση των δημόσιων οικονομικών «επιτρέπει στην Ελλάδα να ανταπεξέλθει σε εξωτερικούς αντίθετους ανέμους, στηρίζοντας παράλληλα τη βιώσιμη ανάπτυξη και μειώνοντας περαιτέρω το χρέος της», προσέθεσε.

Ο Moody’s σημείωσε στην έκθεσή του ότι oι δημοσιονομικές επιδόσεις της Ελλάδας μετά την πανδημία συνεχίζουν να υπερβαίνουν τις προσδοκίες και παραμένουν το βασικό ατού στην πιστοληπτική της αξιολόγηση. Τα πρωτογενή πλεονάσματα στον προϋπολογισμό ήταν σημαντικά υψηλότερα από τους στόχους την τελευταία διετία -στο 4,7% του ΑΕΠ το 2024 και στο 4,4% το 2025- ως αποτέλεσμα της ανάπτυξης της οικονομίας με ρυθμό υψηλότερο από 2%, της σταθερής μείωσης της φοροδιαφυγής και του ελέγχου των δημοσίων δαπανών. Τα πλεονάσματα αυτά, σε συνδυασμό με την πρόωρη αποπληρωμή των δανείων από τις χώρες της Ευρωζώνης, στο πλαίσιο του πρώτου μνημονίου την περασμένη 10ετία και τη σημαντική αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ έχουν οδηγήσει στη γρήγορη μείωση του δημόσιου χρέους – από το υψηλό επίπεδο του 210% του ΑΕΠ το 2020 στο 145% το 2025.

Η εκτίμηση των διεθνών οίκων και του ΔΝΤ είναι ότι η πρόοδος στο μέτωπο της φοροδιαφυγής και η σωστή διαχείριση των δημόσιων δαπανών θα οδηγήσουν σε πρωτογενή πλεονάσματα και τα επόμενα χρόνια. To ΔΝΤ βλέπει πρωτογενές πλεόνασμα 3,6% για εφέτος και στο 2,75% μεσοπρόθεσμα, που θα είναι συμβατά με μείωση του δημόσιου χρέους στο 110% του ΑΕΠ το 2031. Ο Moody’s εκτιμά ότι θα υπάρξουν πρωτογενή πλεονάσματα πάνω από 3% το 2026-2027 και μείωση του χρέους στο 140% το 2027.

Ταχεία μείωση του χρέους στο 127% του ΑΕΠ έως το 2030 προβλέπει ο Scope, ενώ εκτιμά ότι στη συνέχεια θα υποχωρεί με βραδύτερο ρυθμό για να φτάσει στο 120% το 2035, λόγω των επιπτώσεων της γήρανσης του πληθυσμού και πιθανής επιβράδυνσης της ανάπτυξης.

«Η μακροοικονομική επίδοση της Ελλάδας παραμένει ισχυρή και γενικά σύμφωνη με τις προσδοκίες μας για βιώσιμη ανάπτυξη με αιχμή τις επενδύσεις», σημείωσε ο Moody’s, προσθέτοντας ότι η σύνθεση της ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας είναι όλο και πιο ευνοϊκή για το αξιόχρεο καθώς οι ιδιωτικές επενδύσεις αποτελούν τον κύριο μοχλό της ανάκαμψης τα τελευταία χρόνια.

Οι οίκοι αξιολόγησης και το ΔΝΤ αναμένουν επιβράδυνση της ανάπτυξης από το 2027 ή το 2028 καθώς θα ολοκληρώνονται οι επενδύσεις και τα προγράμματα του Ταμείου Ανάπτυξης, αλλά θεωρούν ότι το ΑΕΠ θα συνεχίσει να αυξάνεται με έναν ρυθμό που θα διατηρεί την πτωτική τάση του χρέους. Ο DBRS προβλέπει μέσο ρυθμό ανάπτυξης 1,75% έως το 2030, ενώ το ΔΝΤ προβλέπει 1,8% για εφέτος και 1,5% μεσοπρόθεσμα, σημειώνοντας την πρόοδο που έχει υπάρξει πρόσφατα στην αντιμετώπιση χρόνιων διαρθρωτικών εμποδίων στην ανάπτυξη.

Η βασική προσέγγιση των οίκων είναι ότι θα χρειαστεί χρόνος για την αντιμετώπιση χρόνιων διαρθρωτικών προβλημάτων, όπως το χαμηλό ποσοστό απασχόλησης και η μικρή αύξηση της παραγωγικότητας. Στις συστάσεις του, το ΔΝΤ ανέφερε την ενίσχυση του ψηφιακού μετασχηματισμού του ιδιωτικού τομέα, την περαιτέρω μείωση των ρυθμιστικών και διοικητικών βαρών για να ενισχυθεί η ανάπτυξη και η παραγωγικότητα των επιχειρήσεων, τη βελτίωση των κινήτρων για εργασία και στοχευμένες πολιτικές στην αγορά εργασίας και προγράμματα δια βίου μάθησης.

Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκάλεσε «αιμορραγία» στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Στα 17 δισ. ευρώ διαμορφώνεται το «κόστος» των πολεμικών συγκρούσεων για την εγχώρια χρηματιστηριακή αγορά, καθώς η συνολική κεφαλαιοποίηση της αγοράς υποχωρεί στα 140,061 δισ. ευρώ, από 157,126 δισ. ευρώ που ήταν πριν τον πόλεμο.

Την ίδια ώρα ο βασικός χρηματιστηριακός δείκτης καταγράφει απώλειες 11,12%, ενώ ο τραπεζικός δείκτης καταγράφει απώλειες 14,16% από την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων.

Από τις μετοχές της υψηλής κεφαλαιοποίησης, αντιστέκονται στο πτωτικό κλίμα οι μετοχές της ΕΥΔΑΠ (+12,24%), των ΕΛΠΕ (+12,24%) και η Motor Oil (+1,47%).

Μεγαλύτερες απώλειες κατέγραψαν οι τίτλοι της Elvalhalcor (-26,27%), της Viohalco (-23,57%), της Eurobank (-18,37%), της Alpha Bank (-17,85%), της Τιτάν (-17,14%), της Πειραιώς (-16,53%), της Lamda Development (-15,02%), της Aegean Airlines (-15,01%), της Optima Bank (-14,52%), του ΟΠΑΠ (-13,92%) και της Κύπρου (-12,10%). Ακολουθούν οι μετοχές της Coca Cola HBC (-9,76%), του ΔΑΑ (-9,70%), της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ (-8,54%), της Jumbo (-8,22%), της Metlen (-7,88%), της Εθνικής (-7,51%), της ΔΕΗ (-7,41%), του ΟΤΕ (-6,46%), της Σαράντης (-5,60%), της Aktor (-5,41%) και του ΟΛΠ (-4,24%).

Οι αγορές και η εγχώρια αγορά φαίνεται να έχουν περάσει από την τιμολόγηση των γεγονότων στην τιμολόγηση της διάρκειάς τους και, μέχρι στιγμής, η εικόνα δεν προδιαγράφει ιδιαίτερα θετικές εξελίξεις ως προς τον χρονικό ορίζοντα λήξης των εχθροπραξιών, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις επιπτώσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα, το ενεργειακό κόστος και τον πληθωρισμό.

Το πετρέλαιο έχει ήδη ενσωματώσει φόβο και οι μετοχές έχουν διορθώσει σημαντικά από τα πρόσφατα ιστορικά υψηλά, χωρίς όμως τεχνικά να έχουν περάσει σε φάση bear market.

Η πτώση του Γενικού Δείκτη από τις αρχές του πολέμου αντανακλά απομόχλευση θέσεων και όχι θεμελιώδη επανατιμολόγηση, ανοίγοντας ευκαιρίες σταδιακής επανατοποθέτησης, εκτιμά η Eurobank Equities. Σε ανάλυσή της εντοπίζει ως μεγαλύτερους ωφελημένους τα διυλιστήρια HelleniQ και Motor Oil (από ενισχυμένα crack spreads σε diesel και αεροπορικά καύσιμα), τη ΔΕΗ (ως καθαρός ωφελημένος από υψηλότερες τιμές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας -βασικός κίνδυνος πιθανή ρυθμιστική παρέμβαση) και τη Metlen.

Η Aegean και οι εταιρείες τουρισμού δέχονται τις εντονότερες πιέσεις, λόγω άμεσης έκθεσης σε κόστος καυσίμων και κινδύνου ελαστικότητας ζήτησης στον τουρισμό.

Οι τράπεζες κερδίζουν από τα υψηλότερα έσοδα τόκων αλλά πιέζονται από αυξημένο κόστος κινδύνου λόγω της μακροοικονομικής αβεβαιότητας.

Η διάρκεια της σύγκρουσης θα καθορίσει άμεσα τον αντίκτυπο που θα έχει στο Χ.Α. Αυτό αναφέρει σε σχετική της έκθεση η Axia-Alpha Finance, η οποία επισημαίνει ότι η επίδραση που έχει ο πόλεμος στο Χ.Α είναι, προς το παρόν, περιορισμένη.

Σε πρώτη φάση, θα πρέπει να αναγνωρισθεί από τους επενδυτές ότι κάποιες μετοχές διαθέτουν πιο «αμυντικά» χαρακτηριστικά (ΟΤΕ, ΟΠΑΠ, Jumbo, ΓΕΚ Τέρνα, Cenergy, ΑΔΜΗΕ και ΕΥΔΑΠ).

Για την αγορά, όπως σημειώνει η Optima Research, το βασικό ζητούμενο παραμένει η διάρκεια και η ένταση της κρίσης, καθώς από αυτές θα εξαρτηθεί αν οι επιπτώσεις θα παραμείνουν διαχειρίσιμες ή θα μετατραπούν σε ουσιαστικό αναπτυξιακό εμπόδιο για το 2026.

Η Ελλάδα παραμένει καθαρός εισαγωγέας ενεργειακών αγαθών, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε αύξηση στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου επιβαρύνει το εμπορικό ισοζύγιο και περιορίζει την αναπτυξιακή δυναμική. Σύμφωνα με την Optima Research, για κάθε αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 10 δολάρια ανά βαρέλι, το ελληνικό ΑΕΠ επηρεάζεται αρνητικά κατά 0,15%.

Η Bank of America συμπεριλαμβάνει το Χρηματιστήριο Αθηνών στις πιο ελκυστικές αγορές της περιοχής EEMEA (Ανατολική Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Αφρική). Επισημαίνει ότι οι ελληνικές μετοχές συνεχίζουν να προσφέρουν ισχυρό συνδυασμό αποτιμήσεων, μερισματικών αποδόσεων και προοπτικών κερδοφορίας. Ωστόσο, η κλιμάκωση της γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή δημιουργεί έναν νέο παράγοντα αβεβαιότητας που θα μπορούσε να επηρεάσει τη διάθεση για ρίσκο των επενδυτών διεθνώς.

Από την πλευρά της, εν μέσω των γεωπολιτικών συγκρούσεων, η JP Morgan υποβαθμίζει το ελληνικό χρηματιστήριο από “overweight” σε “neutral”, καθώς οι ελληνικές μετοχές και κυρίως οι τράπεζες είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς στα χαρτοφυλάκια διεθνών επενδυτών, εντείνοντας τον κίνδυνο απότομων εκροών κεφαλαίων σε περιόδους αναταραχής.

Η ελληνική οικονομία

Η διάρκεια και η ένταση της σύγκρουσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν θα καθορίσουν και τις συνέπειες για την πορεία των αγορών και για την οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κατά συνέπεια και της Ελλάδας.

Οι διεθνείς οίκοι με εκθέσεις τους εκτιμούν ότι η ελληνική οικονομία παρουσιάζεται ανθεκτική παρά τις γεωπολιτικές πιέσεις τουλάχιστον αυτή τη στιγμή.

Η Fitch αναφέρει ότι η ελληνική οικονομία να εμφανίζει ισχυρότερες άμυνες σε σχέση με την Ευρωζώνη και «βλέπει» ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας 2,1% το 2026-2027.

Η ελληνική οικονομία είναι ανθεκτική και θωρακισμένη σε ένα ενεργειακό σοκ, σημειώνει η Goldman Sachs.

Η δυναμική ανάπτυξης στην Ελλάδα παραμένει ισχυρή και η εμπειρία τής ενεργειακής κρίσης του 2022 υποδηλώνει ότι η ελληνική οικονομία είναι σχετικά λιγότερο εκτεθειμένη σε κρίσεις τιμών ενέργειας από ό,τι οι περισσότερες χώρες της ευρωζώνης, τονίζει. Επιπλέον, δεδομένης της τρέχουσας προσεκτικής δημοσιονομικής στάσης, η ελληνική κυβέρνηση διαθέτει δημοσιονομικό χώρο για να χρηματοδοτήσει μέτρα που θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν μέρος των οικονομικών επιπτώσεων του σοκ.

Αμετάβλητη διατηρεί η DBRS την εκτίμησή της για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας το 2026 στο 2%, παρά την αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα, προχωρώντας ωστόσο σε οριακή αναθεώρηση προς τα κάτω για το 2027 στο 1,8%.

Οι τράπεζες

Παρά το διεθνές περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας λόγω του πολέμου, η Deutsche Bank διατηρεί θετική στάση για τις ελληνικές τράπεζες και αναβαθμίζει τις τιμές στόχους των τραπεζικών μετοχών, υπογραμμίζοντας ότι οι προοπτικές παραμένουν ισχυρές.

Δίνει τιμή-στόχο για την Alpha Bank στα 4,45 ευρώ, για ην Eurobank στα 4,35 ευρώ, για την Πειραιώς στα 8,95 ευρώ, για την Εθνική στα 15,95 ευρώ και για την Κύπρου στα 10,40 ευρώ. Οι αποτιμήσεις εξακολουθούν να κρίνονται ελκυστικές. Οι ελληνικές τράπεζες διαπραγματεύονται στις 6,5 φορές τα εκτιμώμενα κέρδη του 2027, όταν οι ευρωπαϊκές κινούνται κοντά στις 8 φορές.

Ισχυρή κερδοφορία, αυξημένες διανομές και ανθεκτικότητα απέναντι στις πιέσεις από τα επιτόκια καταγράφει για το 2025 η NBG Securities για τις ελληνικές τράπεζες.

Σε ό,τι αφορά τις αποτιμήσεις, η NBG Securities επισημαίνει ότι οι ελληνικές τράπεζες συνεχίζουν να διαπραγματεύονται με discount σε σχέση με τις ευρωπαϊκές.

Σταθερές προοπτικές για τις ελληνικές τράπεζες παρά τις γεωπολιτικές πιέσεις, σημειώνει ο οίκος αξιολόγησης Moody’s , καθώς οι ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες και η ισχυρή πιστωτική επέκταση αναμένεται να στηρίξουν τα βασικά χρηματοοικονομικά μεγέθη την περίοδο 2026-2027.

Παράλληλα, ο οίκος αξιολόγησης εκτιμά ότι οι ελληνικές τράπεζες θα αποφύγουν άμεση πιστωτική επιδείνωση λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, αν και προειδοποιεί ότι μια παρατεταμένη γεωπολιτική κρίση θα μπορούσε να αυξήσει τους δευτερογενείς κινδύνους για την οικονομία και τις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Η Fitch εκτιμά ότι οι ελληνικές τράπεζες θα αντέξουν τυχόν βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις χάρη στους ισχυρούς ισολογισμούς τους.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι συνέπειές της έχουν ήδη αρχίσει να επηρεάζουν την καθημερινή ζωή των Ευρωπαίων πολιτών, όσον αφορά το κόστος της ενέργειας, το κόστος των καθημερινών αγαθών, αλλά και το αίσθημα ασφάλειάς τους», δήλωσε ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, προσερχόμενος στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις Βρυξέλλες. Όπως τόνισε η λέξη που ορίζει αυτό που συμβαίνει, είναι η «αβεβαιότητα», υπογραμμίζοντας πως η διάρκεια της κρίσης όσο και η διαταραχή, είναι τα στοιχεία που «θα διαμορφώσουν τόσο το μέγεθος όσο και τη φύση της ευρωπαϊκής απάντησης».

Όπως εξήγησε, πυξίδα στη σημερινή ενημέρωσή του προς τους ηγέτες των κρατών – μελών της ΕΕ είναι η διαχείριση της κρίσης και ο τρόπος στήριξης των νοικοκυριών, των επιχειρήσεων και των πολιτών είναι σημαντικά στοιχεία, όπως «εξίσου σημαντικό, και ακόμη περισσότερο, είναι η ενίσχυση των μακροπρόθεσμων θεμελίων των οικονομιών μας» τόνισε.

Στόχος του Eurogroup είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, η οποία απαιτεί κατάργηση των εμποδίων που υπάρχουν μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ, η εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, η κινητοποίηση ανενεργών αποταμιεύσεων προς παραγωγικές επενδύσεις, ενισχύοντας τον διεθνή ρόλο του ευρώ και θωρακίζοντας την ανθεκτικότητα των οικονομιών. «Ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε και ξέρουμε και πώς να το κάνουμε. Και τα τρία απαραίτητα συστατικά είναι η αποφασιστικότητα, η αίσθηση σκοπού και πάνω απ’ όλα η ταχύτητα. Δεν είναι ώρα για δισταγμό, είναι ώρα για αποφάσεις», τόνισε.

Για τα μέτρα που αφορούν την ενέργεια ο κ. Πιερρακάκης δήλωσε πως αναμένεται να ανακοινωθούν, τονίζοντας πως «υπάρχει μια εργαλειοθήκη που αναπτύχθηκε το 2022, και υπάρχει επίσης μια νέα εργαλειοθήκη που παρουσιάζεται αυτή τη στιγμή. Υπάρχει αίσθηση επείγοντος. Η διάρκεια, όπως ανέφερα, και το επίπεδο της αποσταθεροποίησης, θα είναι καθοριστικά», υπογραμμίζοντας τη διάρκεια που θα παραμείνει κλειστό το Στενό του Ορμούζ, γεγονός που θα είναι «η βασική μεταβλητή όσον αφορά την καλύτερη αντίδραση σε αυτή την κρίση».

Ο ίδιος ρωτήθηκε και για τα νέα, ανησυχητικά δεδομένα που δημιουργούνται μετά τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, συμπεριλαμβανομένου του μεγαλύτερου κοιτάσματος στο Κατάρ, λέγοντας πως «πρόκειται για μια απολύτως ανησυχητική κατάσταση και εξετάζουμε όλα τα σενάρια, τα καλύτερα και τα χειρότερα. Ανάλογα με το πώς θα εξελιχθεί η κρίση, θα φανεί αν οι απαντήσεις θα είναι καθαρά εθνικές ή πιο ευρωπαϊκές».

Η ελληνική οικονομία είναι σε τροχιά ανόδου και διαθέτει υψηλή αντοχή υποστηριζόμενη από τα δημοσιονομικά πρωτογενή πλεονάσματα των τελευταίων ετών. Το εύρος των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από κρίσιμες παραμέτρους, όπως η διάρκεια των συγκρούσεων, ο βαθμός διαταραχής στις ενεργειακές ροές καθώς και η γεωγραφική έκταση των στρατιωτικών επιχειρήσεων που θα καθορίσει αν περισσότερες χώρες θα εμπλακούν άμεσα ή έμμεσα, αναφέρουν οι οικονομικοί αναλυτές της Alpha Bank στο τελευταίο οικονομικό δελτίο της τράπεζας.

Στην ανάλυση επισημαίνονται επίσης τα ακόλουθα:

Αναφορικά με την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της Ελλάδας θα πρέπει να σημειωθεί ότι η χώρα δεν εισάγει πετρέλαιο και φυσικό αέριο από το Ιράν. Με βάση τα στοιχεία του 2024, το σύνολο των εισαγωγών φυσικού αερίου (εκτός LNG) προήλθε από τη Ρωσία και το Αζερμπαϊτζάν, ενώ πάνω από το 60% των εισαγωγών πετρελαίου προήλθε από το Ιράκ, το Καζακστάν και τη Λιβύη. Ωστόσο, το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, με σημαντική εξάρτηση από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, την καθιστά ευάλωτη σε έντονες αυξήσεις των διεθνών τιμών ενέργειας. Συγκεκριμένα, το συνολικό μερίδιο του πετρελαίου, των παραγώγων αυτού και του φυσικού αερίου στην τελική κατανάλωση ενέργειας ήταν 61% το 2024, από τα υψηλότερα στην ΕΕ-27. Επιπρόσθετα, η άμεση επίδραση του τουρισμού στην ελληνική οικονομία, όπως προσεγγίζεται από τα μερίδια των κλάδων υπηρεσιών παροχής καταλύματος και εστίασης στη συνολική Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία (ΑΠΑ), είναι η δεύτερη υψηλότερη μετά την Κροατία.

Ως εκ τούτου, η παράταση της διάρκειας ή/και διεύρυνση της σύγκρουσης θα μπορούσε να έχει μακροοικονομικές επιπτώσεις μέσα από τα ακόλουθα κανάλια:

Πρώτον, της ενίσχυσης της ενεργειακής συνιστώσας του πληθωρισμού και κατά συνέπεια του γενικού επιπέδου τιμών. Μία διαταραχή από την πλευρά της προσφοράς, με διάρκεια αρκετών μηνών λόγω της ανόδου των τιμών της ενέργειας και των περιορισμών στις θαλάσσιες και εμπορικές διαδρομές που αυξάνουν το κόστος και τον χρόνο μεταφοράς, αναμένεται να ενισχύσει το κόστος παραγωγής και τις πληθωριστικές προσδοκίες. Όπως παρατηρήθηκε το 2022, μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία, η άνοδος των τιμών της ενέργειας και του κόστους παραγωγής ενδέχεται να διαχυθεί και σε άλλες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών, όπως τα τρόφιμα. Σημειώνεται ότι, μετά την άνοδο κατά 41% το 2022, η ενεργειακή συνιστώσα του πληθωρισμού υποχώρησε τα επόμενα τρία έτη, ωστόσο παραμένει 19,5% υψηλότερη σε σύγκριση με το 2021.

Επιπλέον, μία νέα ενεργειακή κρίση ενδέχεται να επιδεινώσει το έλλειμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών -πρωτίστως μέσω της διεύρυνσης του ελλείματος του ισοζυγίου καυσίμων- το οποίο αποτελεί διαχρονικά διαρθρωτική αδυναμία της ελληνικής οικονομίας.

Δεύτερον, της αποδυνάμωσης των εισερχόμενων ταξιδιωτικών ροών και ως εκ τούτου των ταξιδιωτικών εισπράξεων. Η αυξημένη αβεβαιότητα στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου ενδέχεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις για τον ελληνικό τουρισμό, οδηγώντας σε μείωση των αφίξεων, ιδίως μέσω κρουαζιέρας. Εάν, ωστόσο, το πεδίο των επιχειρήσεων περιοριστεί στη Μέση Ανατολή, ο ελληνικός τουρισμός πιθανότατα να ευνοηθεί, αυξάνοντας το μερίδιο αγοράς έναντι των ανταγωνιστικών προορισμών, όπως είχε παρατηρηθεί στις αρχές της δεκαετίας του 2010 κατά την Αραβική Άνοιξη. Σε κάθε περίπτωση, αξίζει να σημειωθεί ότι ο ελληνικός τουρισμός αποδείχτηκε ιδιαίτερα ανθεκτικός στην πανδημική κρίση, καθώς ανέκαμψε με ταχύ ρυθμό μετά τις ισχυρές αρνητικές επιδράσεις των lockdowns, καταγράφοντας νέα ιστορικά υψηλά τα τελευταία χρόνια και αυξάνοντας το μερίδιό του στις παγκόσμιες τουριστικές αφίξεις

Τρίτον, της καθυστέρησης στην υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων ως απόρροια της αυξημένης αβεβαιότητας αλλά και του υψηλού ενεργειακού κόστους. Η συγκυρία είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς το 2026 αποτελεί το τελευταίο έτος υλοποίησης του προγράμματος NextGenerationEU και απορρόφησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κράτη-μέλη θα πρέπει να έχουν ολοκληρώσει του στόχους και τα ορόσημα που προβλέπονται στα εθνικά τους σχέδια μέχρι το τέλος Αυγούστου προκειμένου να διασφαλιστεί η πλήρης απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων. Το δεσμευτικό αυτό χρονοδιάγραμμα ενδέχεται, ωστόσο, να λειτουργήσει ως κίνητρο για την υλοποίηση των επενδύσεων και την αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων και επομένως ως σταθεροποιητικός παράγοντας της οικονομικής δραστηριότητας. Βάσει των τελευταίων διαθέσιμων προβλέψεων, οι επενδύσεις αναμενόταν να επιταχυνθούν το τρέχον έτος, και να επιβραδυνθούν σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, καθώς η υλοποίηση του προγράμματος θα εξακολουθήσει να στηρίζει τη δυναμική τους.

Μεταξύ των παραγόντων που δύνανται να αντισταθμίσουν τις τυχόν δυσμενείς επιδράσεις είναι η θετική δυναμική της ελληνικής οικονομίας, καθώς και η δημοσιονομική σταθερότητα και τα πρωτογενή πλεονάσματα τα οποία έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια και έχουν συμβάλλει στη δημιουργία δημοσιονομικού χώρου που μπορεί να αξιοποιηθεί για τη λήψη μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων

Αναλυτικότερα, με βάση τις επιδόσεις του πραγματικού ΑΕΠ το τέταρτο τρίμηνο του περασμένου έτους, η στατιστική επίδραση βάσης (carry-over effect) του ρυθμού οικονομικής μεγέθυνσης του 2025 επί του προσδοκώμενου ρυθμού μεγέθυνσης του 2026 εκτιμάται σε 1,1% .

Επιπρόσθετα, το 2025, για πρώτη φορά μετά την πανδημία, η συνεισφορά των επενδύσεων (1,5 ποσοστιαίες μονάδες) στην άνοδο του ΑΕΠ (2,1%) ξεπέρασε την αντίστοιχη της ιδιωτικής κατανάλωσης (1,4 π.μ.), ενώ ακολούθησαν οι καθαρές εξαγωγές (1,2 π.μ.) και η δημόσια κατανάλωση (0,1 π.μ.), με τα αποθέματα (συμπ. των στατιστικών διαφορών) να έχουν αρνητική συνεισφορά (-2,1 π.μ.). Η σημαντική άνοδος των επενδύσεων το 2025 (8,9%) αποδίδεται κυρίως στη διψήφια αύξηση του δευτέρου εξαμήνου (13,6%), ενώ θετική δυναμική καταγράφηκε σε όλες τις επιμέρους κατηγορίες. Αναλυτικότερα, οι επενδύσεις σε κατοικίες σημείωσαν τη μεγαλύτερη άνοδο (22,4%), καταγράφοντας μάλιστα αύξηση άνω του 40% το τέταρτο τρίμηνο, ενώ ακολούθησαν οι επενδύσεις σε μεταφορικό εξοπλισμό (20,8%) και λοιπές κατασκευές εκτός κατοικιών (8,3%).

Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα

Την ανάγκη να δράσει η Ευρώπη άμεσα για να περιορίσει τις πιέσεις και να προστατεύσει τις οικονομίες και τους πολίτες της, σε περίπτωση που οι υψηλές τιμές ενέργειας επιμείνουν, υπογράμμισε ο πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, σε δηλώσεις του στο Reuters.

Όπως ανέφερε ο κ. Πιερρακάκης, οι συνέπειες μιας παρατεταμένης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή θα αντικατοπτρίζονται αναπόφευκτα στις αγορές ενέργειας, στο κόστος μεταφορών, στις χρηματοπιστωτικές αγορές και τελικά στις τιμές καταναλωτή. «Για αυτό είναι σημαντικό η Ευρώπη να δράσει γρήγορα και συντονισμένα για να περιορίσει τις πιέσεις και να προστατεύσει τόσο τις επιχειρήσεις μας, τους πολίτες μας όσο και τις οικονομίες μας», τόνισε.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα πόσο θα διαρκέσει η τρέχουσα κρίση, επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι η ευρωπαϊκή οικονομία «έχει την ικανότητα και την ανθεκτικότητα να απορροφήσει τέτοιους κραδασμούς». Ωστόσο ζήτησε ταχύτερες κινήσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ.

«Ένας από τους πρωταρχικούς μου στόχους είναι επομένως η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Οι εύρυθμες και ανταγωνιστικές χρηματοπιστωτικές αγορές είναι ζωτικής σημασίας», όπως ανέφερε.

Ειδικά για την Ελλάδα, ο κ. Πιερρακάκης δήλωσε, ως υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών της χώρας, ότι ο κρατικός προϋπολογισμός έχει λάβει υπόψη το χειρότερο σενάριο για το 2026 και τόνισε: «Ακόμα και υπό τέτοιες συνθήκες, η οικονομική ανάπτυξη θα παρέμενε κοντά στο 2%, γεγονός που δείχνει ότι η ελληνική οικονομία παραμένει ισχυρή και ανθεκτική».

Αναφερόμενος στα πρόσφατα ανώτατα όρια κερδών τα οποία εισήγαγε η Ελλάδα στα καύσιμα και τα τρόφιμα, είπε ότι δεν θα έχουν «ουσιώδη άμεση δημοσιονομική επίδραση στον προϋπολογισμό».

Επίσης ανέφερε πως μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο τουρισμός και οι επενδύσεις -σημαντικοί παράγοντες της οικονομικής ανάκαμψης της Ελλάδας- έχουν επηρεαστεί.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει στο ίδιο ρεπορτάζ το διεθνές πρακτορείο, το ζήτημα του ενεργειακού κόστους βρίσκεται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών συζητήσεων, καθώς οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί κατά περίπου 37% από την έναρξη του πολέμου, εντείνοντας τις ανησυχίες για τον πληθωριστικό αντίκτυπο και ασκώντας πιέσεις στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να βοηθήσουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

Στο πλαίσιο αυτό η ΕΕ σχεδιάζει να επενδύσει σημαντικά σε έργα καθαρής ενέργειας, υποδομών και ενεργειακών δικτύων και εξετάζει την πρόσθετη χρηματοδότηση μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR) για να μειώσει την ενεργειακή της εξάρτηση από τις εισαγωγές πετρελαίου.

Παράλληλα, όπως αναφέρει το δημοσίευμα, η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθεί τους ενεργειακούς φόρους, τα τέλη δικτύων και το κόστος άνθρακα ως πιθανούς τομείς για βραχυπρόθεσμα μέτρα για την άμβλυνση της πίεσης στις βιομηχανίες που πλήττονται από τις υψηλές τιμές ενέργειας. Στη βάση αυτή, ήδη χώρες όπως η Γαλλία, η Ελλάδα και η Πολωνία ανακοίνωσαν αυτή την εβδομάδα ανώτατα όρια αύξησης στις τιμές καυσίμων.

Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα

«Με τη διαμόρφωση ενός νέου διεθνούς σκηνικού εδώ και μήνες, παύει να θεωρείται δεδομένο ό,τι θεωρείτο μέχρι πρότινος. Είμαστε σε μία συνεχή διαδικασία διαχείρισης κρίσεων και παράλληλα δουλεύουμε για να κρατάμε σταθερό το τιμόνι της χώρας», ανέφερε ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ, Θανάσης Κοντογεώργης, σε συνέντευξή του στο ΕΡΤnews radio 105,8.

Για τις οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης, ο υφυπουργός τόνισε τον παγκόσμιο αντίκτυπο των γεγονότων στο Ιράν και στις χώρες του Κόλπου, ενώ υποστήριξε ότι η καλύτερη οδός είναι πάντοτε η διπλωματική. «Η διάρκεια και η ένταση της κρίσης θα προσδιορίσουν τις οικονομικές συνέπειες που μπορεί να υπάρχουν. Δεν είμαστε σε επίπεδα εξόχως ανησυχητικά που να δικαιολογούν πανικό ούτε όμως εφησυχάζουμε. Υπάρχει, άλλωστε, μία προετοιμασία για την ενεργοποίηση μέτρων αν αυτό απαιτηθεί. Ήδη υπάρχουν σημαντικοί έλεγχοι από την Αρχή για την Εποπτεία της Αγοράς και την Προστασία του Καταναλωτή από φαινόμενα αισχροκέρδειας», δήλωσε. Προσέθεσε ότι η κυβέρνηση παρατηρεί κάποιες διακυμάνσεις στις τιμές του φυσικού αερίου και φαινόμενα που ενεργοποιούν την ετοιμότητα των μηχανισμών, όμως, όπως είπε, χρειάζεται ψυχραιμία: «Η οικονομία μας δεν είναι πια φτερό στον άνεμο. Όπως κάθε οικονομία του πλανήτη με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο θα επηρεαστεί. Όμως, υπάρχει ετοιμότητα από πλευράς της κυβέρνησης και είμαστε σε θέση να κάνουμε τα κουμάντα μας».

Ερωτηθείς για τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην περιοχή, ο κ. Κοντογεώργης σημείωσε ότι λόγω των ιδιαιτεροτήτων της περιοχής υπάρχει κίνδυνος να πέσει έξω όποιος κάνει εκτιμήσεις. «Σε αυτό το πλαίσιο, αυτό που αξίζει να κρατήσουμε είναι ότι η χώρα μας συνομιλεί ισότιμα και με τον αραβικό κόσμο και με το Ισραήλ. Αυτό ακριβώς είναι ένα κεκτημένο που αναδεικνύει τον σταθεροποιητικό ρόλο της χώρας μας στην περιοχή για το παρόν και το μέλλον. Αυτό οφείλουμε να το διαφυλάξουμε, για αυτό και κινούμαστε μέσω της διπλωματικής οδού», επεσήμανε. Στο επίπεδο της δυτικής και ευρωατλαντικής συμμαχίας, υπογράμμισε την αναγκαιότητα της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά τρόπο ανάλογο με εκείνον που την εξασφάλισε στο ενεργειακό πεδίο και την κατακτά και στο αμυντικό. «Χρειάζονται βήματα προς την ενοποίηση της κοινής εξωτερικής αμυντικής πολιτικής, η οποία βοηθά στη διαμόρφωση ενός ενιαίου λόγου», υποστήριξε.

Όσον αφορά την κριτική που δέχεται η κυβέρνηση από τον χώρο της αντιπολίτευσης για την ανάμειξη της Ελλάδας στην κρίση, ο υφυπουργός δήλωσε ότι «η κριτική αυτή είναι άδικη. Η χώρα μας δεν συμμετέχει σε καμία επιθετική ενέργεια και σε αυτό θα παραμείνει. Ωστόσο, σε σχέση με την Κύπρο έπραξε όπως επιτάσσει το εθνικό καθήκον». Ταυτόχρονα, για τη σύγκριση της χώρας μας με την Ισπανία, τόνισε τη διαφορά του γεωπολιτικού περιβάλλοντος κάθε χώρας και την ανάγκη να αποκτήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση ενιαία φωνή σε θέματα εξωτερικής πολιτικής.

Με αφορμή τους ισχυρισμούς της Τουρκίας για την Κάρπαθο, υπενθύμισε ότι «δεν είναι η πρώτη φορά που διατυπώνονται αυτοί οι ανυπόστατοι ισχυρισμοί από τη γείτονα χώρα περί δήθεν αποστρατικοποίησης των νησιών που δεν έχουν και κάποιο πρακτικό αποτέλεσμα. Η Τουρκία δεν μπορεί να επιβάλει την αμυντική διάταξη της χώρας». Ωστόσο, στο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας με την Τουρκία, επαναβεβαιώθηκαν οι σχέσεις που οδηγούν στην αποφυγή εντάσεων και την κοινή διάθεση για μία αδιαμεσολάβητη σχέση μεταξύ των δύο χωρών, όπως ανέφερε ο κ. Κοντογεώργης.

Για τον επαναπατρισμό των Ελλήνων, καθώς οι πρώτοι κατέφθασαν χθες, Πέμπτη 5 Μαρτίου, σημείωσε ότι «με τη συντονιστική προσπάθεια του υπουργείου Εξωτερικών, των πρεσβευτικών και προξενικών Αρχών και τη συμβολή της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας όλα κύλησαν ομαλά. Όσο παρατείνεται μία πιο ήρεμη κατάσταση στις χώρες του Κόλπου και ανοίγει ο εναέριος χώρος, οι προσπάθειες του υπουργείου Εξωτερικών θα ευοδωθούν και οι Έλληνες που το επιθυμούν θα γυρίσουν στην πατρίδα τους».

Τέλος, ερωτηθείς για τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις, ο κ. Κοντογεώργης μετέφερε ότι «ο πρωθυπουργός έδειξε ότι είναι διαθέσιμος σε κάθε πολιτικό αρχηγό για ενημέρωση, πράττοντας το θεσμικά επιβεβλημένο. Σε τέτοιες συνθήκες, όπως και για ζητήματα ιστορικής μνήμης -με αφορμή την απόκτηση των ιστορικών φωτογραφιών της Καισαριανής από το ελληνικό κράτος- για τέτοια ζητήματα που μας ενώνουν πρέπει να συνδιαλεγόμαστε διαφορετικά».«Λόγω της συγκυρίας θα πρέπει να μην υποκύπτουν όλα σε προσπάθειες μικροκομματικής εκμετάλλευσης», κατέληξε ο υφυπουργός παρτά τω πρωθυπουργώ.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η ελληνική οικονομία κλείνει το 2025 με «καθαρό αποτύπωμα», όπως υπογραμμίζει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, σε ένα τρίλεπτης διάρκειας βιντεοσκοπημένο μήνυμά του, το οποίο ανάρτησε σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης την τελευταία ημέρα του έτους. Σε μια χρονιά που, όπως αναφέρει ο υπουργός, ήταν «πυκνή σε γεγονότα» και με μεγάλες αλλαγές οι οποίες, όπως τονίζει, «ήδη φέρνουν αποτελέσματα» και έτσι «το 2026 μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους για κάθε πολίτη, για κάθε οικογένεια».

Συγκεκριμένα στο μήνυμά του ο Κυριάκος Πιερρακάκης αναφέρεται:

* Στην επιστροφή ενοικίου και στη μόνιμη ενίσχυση των συνταξιούχων, δηλώνοντας ότι «από φέτος ένα ενοίκιο στο τέλος της χρονιάς θα επιστρέφεται από το κράτος στον τραπεζικό λογαριασμό του ενοικιαστή» ενώ, παράλληλα, «μονιμοποιείται η οικονομική ενίσχυση 250 ευρώ καθαρά για 1,5 εκατομμύριο συνταξιούχους άνω των 65 ετών».

* Στην οριζόντια μείωση των βαρών: «Οι φόροι για όλους μειώνονται. Για μισθωτούς του δημοσίου τομέα, του ιδιωτικού τομέα, ελεύθερους επαγγελματίες, συνταξιούχους, αγρότες», υπογραμμίζει ο κ. Πιερρακάκης, δίνοντας έμφαση στα εισοδήματα των νέων όπου «ο φορολογικός συντελεστής έως τις 20.000 ευρώ μηδενίζεται».

* Στην κατάργηση τραπεζικών χρεώσεων και στη ρύθμιση χρεών: «Ο νέος εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών αποδεικνύεται ένα πολύ ισχυρό εργαλείο στήριξης των πολιτών και των επιχειρήσεων της χώρας», όπως τονίζει.

* Στις επενδύσεις και στη διεθνή άνοδο της χώρας «η εξαγορά του χρηματιστηρίου Αθηνών από τη Euronext αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες επενδύσεις των τελευταίων δεκαετιών», αναφέρει ο υπουργός. Ενώ για την ανάδειξή του ως προέδρου του Eurogroup ο κ. Πιερρακάκης τονίζει ότι είναι «μία τιμή που δεν ανήκει σε ένα πρόσωπο, δεν ανήκει σε μία κυβέρνηση μόνο. Ανήκει στην Ελλάδα, ανήκει στους πολίτες της που το αξίζουν γιατί άντεξαν, πίστεψαν και προχώρησαν μπροστά».

* Στην αποκατάσταση των θυμάτων σε Μάτι και Μάνδρα, όπως τονίζει, καθώς «το κράτος έπαψε να αντιδικεί με ανθρώπους που είχαν ήδη χάσει τα πάντα».

* Στις προοπτικές της χώρας για το 2026: «Ο προϋπολογισμός του 2026 δεν είναι το τέλος της διαδρομής. Είναι το θεμέλιο της επόμενης φάσης», αναφέρει. Με οδηγό τη στρατηγική που πρέπει να γίνει «synonym of delivery» (συνώνυμο της αποτελεσματικότητας), εξέφρασε την πεποίθηση ότι «με τις μεγάλες αλλαγές που ήδη φέρνουν αποτελέσματα και με την εμπιστοσύνη η οποία χτίζεται μέρα με την ημέρα, το 2026 μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους για κάθε πολίτη, για κάθε οικογένεια».

Δείτε την ανάρτηση:

Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα

Ο ΙΟΒΕ βλέπει θετικά το μέλλον της ελληνικής οικονομίας και στην έκθεσή του προβλέπει ανάπτυξη στο 2,1% το 2025 και 2,2% το 2026.

Αναλυτικά τα κύρια σημεία της τριμηνιαίας έκθεσης του ΙΟΒΕ για την Ελληνική Οικονομία που παρουσιάστηκε στις 22/10/2025:

Η παγκόσμια οικονομία συνέχισε να μεγεθύνεται το δεύτερο τρίμηνο του 2025, με ασθενή ρυθμό. Οι οικονομίες των χωρών του ΟΟΣΑ αναπτύχθηκαν με ετήσιο ρυθμό 1,8% το δεύτερο τρίμηνο, οριακά υψηλότερο σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο (1,7%) και σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024 (1,6%). Ο πληθωρισμός διατηρείται σε υψηλότερα από τα επιθυμητά επίπεδα, πλην Ασίας και Ευρώπης, παρά τη σημαντική αποκλιμάκωση που έχει καταγραφεί, ενώ και ο δομικός πληθωρισμός αποδεικνύεται επίμονος σε πολλές οικονομίες.

Οι κεντρικές τράπεζες των κυριότερων οικονομιών διεθνώς προχώρησαν σε στοχευμένες προσαρμογές της νομισματικής τους πολιτικής, με την αποκλιμάκωση των πληθωριστικών πιέσεων να παραμένει ανομοιόμορφη και με ύπαρξη ενδείξεων επιβράδυνσης της παγκόσμιας δραστηριότητας. Οι αγορές προσδοκούν ότι η νέα παγκόσμια ισορροπία θα περιλαμβάνει σημαντικά υψηλότερους δασμούς από την προ 2025 περίοδο, ωστόσο πολύ χαμηλότερους από αυτούς που ανακοινώθηκαν τον Απρίλιο.

Η οικονομία της Ευρωζώνης κατέγραψε ετήσια μεγέθυνση της τάξεως του +1,5% το δεύτερο τρίμηνο του 2025, από +1,6%. Οι αντίστοιχοι ρυθμοί μεγέθυνσης για την ΕΕ ήταν +1,6% και +1,7%. Βάσει των πλέον πρόσφατων εκτιμήσεων (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα – Σεπτέμβριος 2025), η οικονομία της Ευρωζώνης προβλέπεται να αναπτυχθεί με ρυθμό +1,2% το 2025 (αναθεώρηση προς τα πάνω κατά 0,3 π.μ. σε σχέση με το καλοκαίρι) και +1,0% το 2026. Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αναμένεται να ανέλθει στο 2,1% το 2025 και να υποχωρήσει στο 1,7% το 2026. Η ΕΚΤ διατήρησε τα βασικά επιτόκια αμετάβλητα τον Σεπτέμβριο για δεύτερη συνεχόμενη φορά. Η νέα εμπορική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ συνεπάγεται υψηλότερους δασμούς στις εξαγωγές της Ευρωζώνης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και χαμηλότερη αβεβαιότητα σχετικά με την εμπορική πολιτική.

ΑΕΠ

Επιβράδυνση της μεγέθυνσης του ελληνικού ΑΕΠ στο +1,7% (y-o-y) το β’ τρίμηνο του 2025, έναντι +2,2% το προηγούμενο τρίμηνο, με μείωση του ρυθμού αύξησης της ιδιωτικής κατανάλωσης (+1,1% από +1,8% το προηγούμενο τρίμηνο), αλλά και με επιτάχυνση της δημόσιας κατανάλωσης (+0,7% y-o-y και -0,3% y-o-y αντίστοιχα). Οι πάγιες επενδύσεις ανέκαμψαν στο +6,5% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο (-2,3%), ενώ, αντίθετα, οι συνολικές επενδύσεις υποχώρησαν (-10,4% από +23,7%), οδηγούμενες κυρίως από την μείωση των αποθεμάτων. Στο εξωτερικό ισοζύγιο, η θετική επίδοση των συνολικών εξαγωγών (+1,9%) – αύξηση των εξαγωγών υπηρεσιών (+3,9%), μείωση των εξαγωγών αγαθών (-1,1%) – συνδυάστηκε με την υποχώρηση των συνολικών εισαγωγών (-3,2%) – μείωση των εισαγωγών αγαθών (-4,8%), αύξηση των εισαγωγών υπηρεσιών (+1,5%).

Ανάπτυξη

Για το 2025, το ΙΟΒΕ αναθεωρεί οριακά προς τα κάτω την εκτίμησή του για ανάπτυξη στο +2,1% (από 2,2%). Ως προς τις συνιστώσες, οι πάγιες επενδύσεις αναμένεται να ενισχυθούν (+7,5%), κυρίως λόγω της υλοποίησης του ΤΑΑ και το χαμηλότερο κόστος χρήματος. Η ιδιωτική κατανάλωση εκτιμάται ότι θα επιβραδυνθεί (+1,9%) σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ η δημόσια κατανάλωση αναμένεται να παραμείνει σε θετική τροχιά (+1,1%). Παράλληλα, το έλλειμμα του εξωτερικού ισοζυγίου προβλέπεται να περιοριστεί, καθώς η άνοδος των εξαγωγών (+2,4%) αναμένεται να υπερκαλύψει την ηπιότερη αύξηση των εισαγωγών (+0,2%).

Για το 2026, το ΙΟΒΕ αναθεωρεί προς τα κάτω την εκτίμησή του για ανάπτυξη στο +2,2% (από 2,4%). Αναφορικά με τις συνιστώσες, αναμένουμε διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής της κατανάλωσης, με ηπιότερο όμως βαθμό καθώς παρά την αξιοσημείωτη αύξηση της δημόσιας κατανάλωσης (+1,8%), η ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται να επιβραδυνθεί σημαντικά (+1,3%). Οι πάγιες επενδύσεις (+10,0%) αναμένεται να ωφεληθούν από ευνοϊκές συνθήκες όπως η επιτάχυνση της υλοποίησης του ΤΑΑ, το χαμηλότερο κόστος χρήματος, και η χρήση των πόρων του ιστορικά υψηλού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.

Ωστόσο, ελλοχεύουν κίνδυνοι οι οποίοι απορρέουν από το εξωτερικό περιβάλλον. Το εξωτερικό έλλειμμα, το οποίο ενέχει και διαρθρωτικά χαρακτηριστικά, αναμένεται να διευρυνθεί (εισαγωγές +4,9%, εξαγωγές +2,4%), κυρίως λόγω μιας σειράς διεθνών αβεβαιοτήτων όπως η ενδεχόμενη κλιμάκωση του εμπορικού πολέμου, η πιθανή υποχώρηση της ισοτιμίας ευρώ/δολαρίου λόγω πολιτικοκοινωνικών αναταράξεων σε χώρες του πυρήνα της Ευρωζώνης (όπως η Γαλλία), και η αναστολή της πτωτικής πορείας των επιτοκίων.

Κινήθηκε καλύτερα από τον στόχο η εκτέλεση του προϋπολογισμού σε ταμειακή βάση

Η εκτέλεση του προϋπολογισμού σε ταμειακή βάση κινήθηκε καλύτερα από τον στόχο για το πρώτο οκτάμηνο του 2025 αλλά η υπεραπόδοση οφείλεται εν μέρει σε ετεροχρονισμούς εισπράξεων και πληρωμών. Καταγράφηκε ετήσια αύξηση στα δημόσια έσοδα (+7,4%), λόγω της καλύτερης απόδοσης των φόρων (εισοδήματος, ΦΠΑ, ΕΦΚ, κ.α.). Σε ταμειακή βάση, την περίοδο Ιαν.-Αυγούστου 2025, ο Κρατικός Προϋπολογισμός κατέγραψε πλεόνασμα 0,8% του ΑΕΠ (€1,96 δισεκ.) και πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 3,4% του ΑΕΠ (€8,5 δισεκ.). Οι στόχοι στο προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού 2026 είναι πρωτογενές πλεόνασμα 3,6% το 2025 και 2,8% το 2026, ενώ το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από 153,6% το 2024 σε 145,4% του ΑΕΠ το 2025 και σε 137,6% το 2026.

Στο δεύτερο τρίμηνο του 2025 το ποσοστό ανεργίας παρουσίασε μείωση στο 8,6% από 9,8% ένα έτος νωρίτερα. Τομείς υπηρεσιών κατέγραψαν τη μεγαλύτερη ετήσια άνοδο στην απασχόληση, όπως Εμπόριο, Κατασκευές και Επαγγελματικές/τεχνικές δραστηριότητες. Στα θετικά, το ποσοστό απασχόλησης του ηλικιακά ενεργού πληθυσμού αυξήθηκε σε ετήσια βάση, μειώνοντας την απόκλιση από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο. Αντίστοιχα, η συμμετοχή στην εργασία παρουσίασε άνοδο, ενώ ο δείκτης μισθολογικού κόστους συνέχισε την αυξητική του τάση. Καθώς η οικονομία θα καταγράφει μονοψήφιο ποσοστό ανεργίας, περαιτέρω μειώσεις αναμένονται βραδύτερες και απαιτούν παρεμβάσεις στην κατεύθυνση της μείωσης της διαρθρωτικής ανεργίας. Η απασχόληση αναμένεται να ενισχυθεί ηπιότερα το 2025 και 2026, λόγω της ανοδικής τάσης σε κατανάλωση, επενδύσεις και σε επιμέρους τομείς της βιομηχανίας και των υπηρεσιών. Το ποσοστό ανεργίας, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΙΟΒΕ, αναμένεται να διαμορφωθεί στην περιοχή του 9,1% το 2025 και 8,8% το 2026.

Ο ρυθμός μεταβολής του ΓΔΤΚ διαμορφώθηκε στο 2,5% το α’ εννιάμηνο του 2025 (3,0% για τον ΕνΔΤΚ), από άνοδο 2,8% (3,0% για τον ΕνΔΤΚ) ένα έτος πριν.

Η ενίσχυση των τιμών οφείλεται κυρίως στη θετική επίδραση της εγχώριας ζήτησης, με αυξήσεις σε υπηρεσίες όπως στέγαση, διαμονή και εστίαση. Το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι οι τιμές θα διατηρηθούν σε ηπιότερη ανοδική τροχιά, με ρυθμό πληθωρισμού στην περιοχή του 2,8% τo 2025 και στην περιοχή του 2,3% το 2026, λόγω κυρίως της καταναλωτικής ζήτησης. Ωστόσο, οι επικείμενες πολιτικές και γεωπολιτικές εξελίξεις σε παγκόσμιο επίπεδο, αν και εντείνουν το κλίμα αβεβαιότητας, ενδέχεται στην πορεία να δημιουργήσουν νέες προοπτικές.

Τράπεζικό σύστημα

Στο τραπεζικό σύστημα, μεταξύ των θετικών τάσεων, συνεχίστηκε η υψηλή πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις ενώ ανακόπηκε η πιστωτική συρρίκνωση προς τα νοικοκυριά έπειτα από 15 έτη και μειώθηκε το κόστος ιδιωτικού δανεισμού σε χαμηλά τριετίας. Οι ιδιωτικές καταθέσεις κατέγραψαν αυξητική πορεία, ενώ τα ΜΕΔ μειώθηκαν περαιτέρω, στο ιστορικά χαμηλό ποσοστό 3,6%. Το περιθώριο επιτοκίου μειώθηκε περαιτέρω αλλά παραμένει σε υψηλά επίπεδα.

Μεταξύ των αρνητικών τάσεων και προκλήσεων στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, παραμένει αδύναμη η ζήτηση για στεγαστική πίστη, υψηλή η έκθεση των τραπεζών σε κρατικά ομόλογα, καθώς και το ποσοστό των κόκκινων δανείων εκτός τραπεζικών ισολογισμών παραμένει υψηλό. Η επιτάχυνση στην εφαρμογή του δανειακού σκέλους του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αποτελεί προτεραιότητα, καθώς αυτό οδεύει στο τελευταίο έτος.

Κατά την παρουσίαση της Έκθεσης, ο Πρόεδρος του Δ.Σ. του ΙΟΒΕ, κ. Γιάννης Ρέτσος, καλωσόρισε τους παρευρισκόμενους στην παρουσίαση της Έκθεσης.

Ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ, Καθηγητής Νίκος Βέττας, επεσήμανε την ανάγκη ενίσχυσης της οικονομίας ενόψει προκλήσεων. Τόνισε ότι η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ωστόσο με σημάδια κόπωσης τα οποία σηματοδοτούν την ανάγκη ενίσχυσης των επενδύσεων. Μεταξύ άλλων, ανέδειξε τις αβεβαιότητες στο διεθνές περιβάλλον, τις πρόσφατες θετικές τάσεις αλλά και προκλήσεις για την ελληνική οικονομία, όπως συνοψίζονται παρακάτω.

Διεθνές περιβάλλον

Στο διεθνές περιβάλλον, το παγκόσμιο εμπόριο βρίσκεται σε προσωρινή ισορροπία, με αβεβαιότητα γύρω από τις εμπορικές σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας και πιθανές επιπτώσεις στην παγκόσμια ανάπτυξη.

Οι υψηλοί δείκτες δημόσιου χρέους και οι ασθενείς ρυθμοί μεγέθυνσης εντείνουν τον κίνδυνο «δημοσιονομικής κυριαρχίας», οδηγώντας τη νομισματική πολιτική σε πιο εξαρτημένο ρόλο από τις κρατικές επιλογές.

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, όπως η περιορισμένη πρόοδός της σε ανταγωνιστικότητα και καινοτομία, ενώ οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες εντείνουν την ανάγκη τόνωσης της τεχνολογικής και βιομηχανικής ανάπτυξης.

Στις εγχώριες εξελίξεις, ο εγχώριος πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ασκώντας πίεση στα νοικοκυριά και μειώνοντας την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.

Τα δημόσια έσοδα ενισχύονται χάρη στη συνεχιζόμενη ανάπτυξη, τη μείωση της άτυπης οικονομίας και τον πληθωρισμό. Παράλληλα, ο τουρισμός εξακολουθεί να αποτελεί ισχυρό πυλώνα στήριξης της οικονομίας με θετική συμβολή στο ΑΕΠ.

Η μεταποίηση επιδιώκει αναβάθμιση και αύξηση εξαγωγών, αλλά εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Οι πρόσφατες φορολογικές παρεμβάσεις μειώνουν τη φορολόγηση εργασίας και ενισχύουν το διαθέσιμο εισόδημα, ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή στην αγορά

εργασίας και περιορίζοντας την άτυπη οικονομία.

Οι φοροελαφρύνσεις θεωρούνται κοινωνικά δίκαιες

Οι φοροελαφρύνσεις θεωρούνται κοινωνικά δίκαιες και πιο αποτελεσματικές από τις επιδοματικές πολιτικές, ενώ παραμένει ζητούμενο ένα απλούστερο και σταθερότερο φορολογικό πλαίσιο.

Αναδεικνύεται τρίπτυχο προτεραιοτήτων πολιτικής μέσα από την ενίσχυση της παραγωγικής δομής, τη μείωση της άτυπης οικονομίας και την άμβλυνση του δημογραφικού προβλήματος

Η ενίσχυση της παραγωγικής δομής απαιτεί απλούστευση διαδικασιών (προαγωγή της διαφάνειας του κράτους) και στοχευμένες επενδύσεις σε τεχνολογία, έρευνα και καινοτομία, προκειμένου να αυξηθεί η παραγωγικότητα της οικονομίας.

Η μείωση της άτυπης οικονομίας μεταβάλλει θετικά τα κίνητρα επιχειρήσεων και εργαζομένων, επηρεάζοντας τις μακροοικονομικές επιδόσεις, τη διαμόρφωση μισθών και τις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.

Η αρνητική δημογραφική τάση επιδεινώνεται, με μείωση του πληθυσμού και αύξηση της μέσης ηλικίας, γεγονός το οποίο καθιστά αναγκαία την προσαρμογή οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών στην κατεύθυνση διατήρησης της ανάπτυξης και της βιωσιμότητας του συστήματος. Ενδεικτικά, ειδικό πλαίσιο ανάλυσης στην έκθεση αναδεικνύει την ανάγκη ανάπτυξης υποδομών μακροχρόνιας φροντίδας, ως χαρακτηριστικό παράδειγμα των προσαρμογών που χρειάζεται η χώρα για να ανταποκριθεί στη γήρανση του πληθυσμού.

Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα

Στη δυναμική επιστροφή της Ελλάδας στο διεθνές προσκήνιο αναφέρθηκε ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, σε συζήτησή του με τη δημοσιογράφο Liz Hoffman με θέμα «From Crisis to Comeback», στο World Economic Summit που διοργάνωσε η ανεξάρτητη διεθνής ενημερωτική πλατφόρμα Semafor, στην Ουάσιγκτον.

Το Semafor είναι ένα ανεξάρτητο διεθνές ειδησεογραφικό μέσο που έχει ως στόχο να επαναπροσδιορίσει τη δημοσιογραφία σε παγκόσμιο επίπεδο. Διαχωρίζει με σαφήνεια τα γεγονότα, την ανάλυση του συντάκτη και τις εναλλακτικές οπτικές, προωθώντας τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη στην ενημέρωση.

Μέσα σε αυτό το καινοτόμο δημοσιογραφικό περιβάλλον, ο κ. Πιερρακάκης παρουσίασε τη μεταρρυθμιστική πρόοδο και την αναπτυξιακή προοπτική της Ελλάδας, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα έχει πλέον επιστρέψει δυναμικά στο παγκόσμιο οικονομικό σκηνικό. «Είμαστε ξανά σε καλό δρόμο. Και θα έλεγα ότι η Ελλάδα όχι μόνο επέστρεψε, αλλά είναι και σε πλήρη λειτουργία», τόνισε ο Υπουργός. «Θέλουμε να προσελκύσουμε περισσότερες επενδύσεις και να προχωρήσουμε περισσότερες μεταρρυθμίσεις στο εγγύς μέλλον. Πιστεύουμε ακράδαντα ότι μπορούμε να αναπτυχθούμε ακόμη πιο γρήγορα».

Ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε ότι «η χώρα έχει υλοποιήσει περισσότερες από 100 μεταρρυθμίσεις τα τελευταία έξι χρόνια», επισημαίνοντας ότι «το κράτος είναι πλέον ψηφιακό, καθώς έχουν ψηφιοποιηθεί περισσότερες από 2.200 δημόσιες υπηρεσίες».

Σε ερώτηση της δημοσιογράφου για τα μαθήματα που μπορεί να πάρει η Βόρεια Ευρώπη από το ελληνικό παράδειγμα  και συγκεκριμένα χώρες, όπως η Ιταλία και η Γαλλία, που αντιμετωπίζουν δημοσιονομικές προκλήσεις  ο Υπουργός απάντησε:
«Αφού το πετύχαμε εμείς, μπορούν κι εκείνοι. Η ολοκλήρωση μεταρρυθμίσεων ήταν δύσκολη και η Ελλάδα έπρεπε να βιώσει πολύ οδυνηρές στιγμές, αλλά στο τέλος το πετύχαμε και η επιτυχία αυτή αντανακλά τη δύναμη του ελληνικού λαού».

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο κ. Πιερρακάκης στην ανάγκη η Ευρώπη να προχωρήσει με ταχύτερους ρυθμούς προς την περαιτέρω ενοποίηση, περιορίζοντας τα «αόρατα εμπόδια» που εξακολουθούν να λειτουργούν ως διακρατικοί ευρωπαϊκοί δασμοί. «Το πρόβλημά μας στην Ευρώπη είναι ότι πρέπει να οικοδομήσουμε μια πραγματικά ενιαία αγορά», σημείωσε, φέρνοντας ως παράδειγμα την ανάγκη οι νεοφυείς ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αποκτήσουν πρόσβαση σε ενιαίο τραπεζικό σύστημα που θα στηρίζει την ανάπτυξή τους στην ευρωπαϊκή αγορά, χωρίς να χρειάζεται να στραφούν στην αμερικανική χρηματοδότηση.

Αναφερόμενος στην προοπτική της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων της υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να περάσει από τη θεωρία στην πράξη: «Στην Ευρώπη μιλάμε πολύ γι’ αυτό, αλλά πρέπει να δράσουμε περισσότερο προς τη σύστασή της. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να συνεργαστούν πιο στενά, είτε στον τραπεζικό τομέα, είτε στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, είτε στην τεχνολογία. Και στο σημείο αυτό έχουμε καθυστερήσει».

Κλείνοντας, ο Υπουργός εστίασε στην ανάγκη για περισσότερες επενδύσεις αλλά και στο θετικό μομέντουμ της ελληνικής οικονομίας:

«Είμαστε πλήρως ανοιχτοί σε επενδύσεις, ενθαρρύνουμε εξαγορές και συγχωνεύσεις και μάλιστα πρέπει να δείξουμε ηγετικό προβάδισμα στον τομέα αυτό».
Αναφέρθηκε μάλιστα στην πρόταση εξαγοράς του Ελληνικού Χρηματιστηρίου από την Euronext, λέγοντας:

«Θέλουμε να γίνουμε το όγδοο χρηματιστήριο του ομίλου. Υπάρχουν ήδη επτά ευρωπαϊκά χρηματιστήρια στο δίκτυο και εμείς, ως κυβέρνηση, είμαστε εξαιρετικά θετικοί σε αυτή την προοπτική».

Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα