Μία εμπειρία, δύο εκδοχές. Ένας ορειβάτης που έζησε μια απίστευτη περιπέτεια στο βουνό. Και ένας ηθοποιός που ενσάρκωσε την ιστορία του στο σινεμά. Ο διεθνώς διακεκριμένος Αργεντινός σκηνοθέτης και συγγραφέας Μαριάνο Πενσότι σκηνοθετεί στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση για τρίτη φορά και από 5 Μαρτίου έως 24 Απριλίου παρουσιάζει το «Μια αχόρταγη σκιά», μια ιστορία φορτισμένη με ένταση αλλά και τρυφερότητα, με αμείωτη αγωνία και καταιγιστικό σαρκασμό και με ένα tour de force ντουέτο, τους βραβευμένους ηθοποιούς της νεότερης γενιάς Γιάννη Νιάρρο και Κώστα Νικούλι, στην πρώτη τους θεατρική συνύπαρξη.
Μετά την πρεμιέρα του νέου του έργου στην Αβινιόν το 2024 και τις ξεχωριστές εκδοχές του για την Αυστρία και την Αργεντινή, τη σκυτάλη παίρνουν δύο ηθοποιοί στην Ελλάδα για να μιλήσουν, μεταξύ άλλων, όπως χαρακτηριστικά λέει ο Πενσότι, «για απόντες πατέρες που τα παιδιά τούς μυθοποιούν και παρόντες πατέρες που τα παιδιά τούς περιφρονούν. Όπως η κλιματική αλλαγή λιώνει τους πάγους του κόσμου, έτσι και ο χρόνος φαίνεται να αποδομεί τους μύθους που οι οικογένειες πλάθουν γύρω τους».
Το έργο αφηγείται την ιστορία του Γιώργου Σταματιάδη ενός ορειβάτη, γιου ενός διάσημου αλπινιστή που εξαφανίστηκε το 1989, στην προσπάθειά του να κατακτήσει την κορυφή της Αναπούρνα, όταν εκείνος ήταν ακόμη μικρό παιδί. Το 2021, ο ορειβάτης αποφασίζει να ολοκληρώσει την ανάβαση στην οποία έχασε τη ζωή του ο πατέρας του. Όμως, κατά τη διάρκεια αυτής της προσπάθειας, του συμβαίνει κάτι ασυνήθιστο, που κάνει την ιστορία του παγκοσμίως γνωστή. Το 2023 γυρίζεται μια ταινία βασισμένη σε όσα συνέβησαν στον ορειβάτη. Τον ρόλο καλείται να ερμηνεύσει ο Μάνος Ρούσσος, ένας ηθοποιός του οποίου η καριέρα είναι στάσιμη τα τελευταία χρόνια. Η συμμετοχή του στην ταινία θα αλλάξει τη ζωή του και θα αποκαλύψει πολλά κοινά με την ιστορία του ορειβάτη. Κατά τη διάρκεια του έργου, βλέπουμε μαζί στη σκηνή τον ορειβάτη και τον ηθοποιό. Ο καθένας αφηγείται τη δική του εκδοχή. Οι δύο ιστορίες ξετυλίγονται παράλληλα και εναλλάξ, αναδεικνύοντας τις ομοιότητες και τις διαφορές ανάμεσα στην πραγματικότητα και την κινηματογραφική αναπαράσταση των γεγονότων.
Με επιρροές από τον Σταντάλ, τον Μπαλζάκ και τον Τολστόι, ο Πενσότι θέλησε να γράψει ένα έργο που να θυμίζει ένα ανέφικτο μυθιστόρημα, μια ιστορία μέσα στην οποία υπάρχει ένα παλίμψηστο από άλλες ιστορίες, σαν ρωγμές που ανοίγουν περάσματα σε λησμονημένες ζωές και ανείπωτες αλήθειες. Γιατί η ανάβαση σε ένα βουνό και τα γυρίσματα μιας ταινίας μετατρέπονται τελικά σε μια υπαρξιακή πρόκληση: να αντιμετωπίσεις το ύψος και να αφουγκραστείς το βάθος.
«Στο Μια αχόρταγη σκιά, βλέπουμε μόνο δύο ανθρώπους επί σκηνής: έναν πραγματικό άνθρωπο στον οποίο συνέβη κάτι εξαιρετικό και έναν ηθοποιό που ενσάρκωσε αυτόν τον άνθρωπο και την ιστορία του σε μια ταινία. Και οι δύο αφηγούνται και αναπαριστούν τις εμπειρίες τους, αλληλεπιδρώντας κατά διαστήματα και δημιουργώντας μια ανταλλαγή ανάμεσα στο πρωτότυπο και το είδωλό του» σημειώνει ο Μαριάνο Πενσότι και προσθέτει:
«Πάντα με συνάρπαζαν οι ταινίες που απεικονίζουν τις ιστορίες ανθρώπων οι οποίοι είναι ακόμα ζωντανοί. Τι συμβαίνει σε αυτούς τους ανθρώπους όταν βλέπουν τη μυθοπλαστική απεικόνισή τους; Τι συμβαίνει στους ηθοποιούς που υποδύονται το πραγματικό πρόσωπο; Σε ποιον βαθμό αλλάζει η ζωή και των δυο τους; Το να σκεφτόμαστε πώς η μυθοπλασία μεταμορφώνει την πραγματικότητα είναι επίσης ένας τρόπος να αναλογιστούμε πώς αφηγούμαστε μια ζωή, πώς αφηγούμαστε τον εαυτό μας. Το “Μια αχόρταγη σκιά” είναι ακριβώς ένα πρότζεκτ που διερευνά τη φόρμα της “μυθοπλαστικής ντοκιμαντερίστικης αφήγησης”, κάτι που παρουσιάζεται στο κοινό ως αληθινό αλλά το μυθοπλαστικό του στοιχείο είναι σχεδόν απόλυτο».
Είναι η τρίτη φορά που η Στέγη συνεργάζεται με τον Αργεντινό δημιουργό. Τον Νοέμβριο του 2014, ο Μαριάνο Πενσότι παρουσίασε στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης την παράσταση «Το παρελθόν είναι ένα ζώο αλλόκοτο», στο πλαίσιο του φεστιβάλ της σύγχρονης, ανεξάρτητης λατινοαμερικανικής σκηνής, «Transitions 2: Latin America».
Ακολούθησε μια δεύτερη συνεργασία το 2019, με τη site-specific ταινία «The Audience», όπου σκιαγράφησε ένα δικό του πορτρέτο της Αθήνας. Μετά από επισκέψεις του ίδιου στην Αθήνα, πολύμηνη έρευνα στο κέντρο της πόλης και μια σειρά συνεντεύξεων με κατοίκους της, ο Πενσότι δημιούργησε 11 ταινίες μικρού μήκους, με ελληνικό καστ, συνδέοντας μικροϊστορίες ετερόκλητων ανθρώπων που αλληλεπιδρούν με την πόλη. Το έργο έκανε παγκόσμια πρεμιέρα τον Οκτώβριο του 2020 στο deSingel της Αμβέρσας και παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης τον Νοέμβριο του ίδιου έτους.
Ο Πενσότι συνίδρυσε την ομάδα Grupo Marea μαζί με τη σκηνογράφο Mariana Tirantte, τον μουσικό Diego Vainer και την καλλιτεχνική παραγωγό Florencia Wasser. Η Grupo Marea είναι μια διατομεακή ομάδα καλλιτεχνών με έδρα το Μπουένος Άιρες, η οποία αναπτύσσει θεατρικά έργα, ταινίες, καλλιτεχνικές εγκαταστάσεις και τοποειδικά πρότζεκτ. Δημιουργούν από κοινού διάφορα έργα που εξερευνούν τη σύνθετη σχέση μεταξύ πραγματικότητας και μυθοπλασίας, αντλώντας συχνά έμπνευση από εμπειρίες που συνδέονται με την κοινωνική κατάσταση στην Αργεντινή. Τα περισσότερα από τα έργα τους έχουν παρουσιαστεί σε μεγάλα διεθνή φεστιβάλ.
Τη μετάφραση του έργου στα ελληνικά υπογράφει η Μαρία Χατζηεμμανουήλ, τον σχεδιασμό σκηνικών και κοστουμιών η Mariana Tirantte, τους φωτισμούς ο David Seldes και τη μουσική και τον ήχο ο Diego Vainer.
Μετά την πρεμιέρα της παράστασης «Μια αχόρταγη σκιά», την Πέμπτη 5 Μαρτίου, θα ακολουθήσει συζήτηση με τον σκηνοθέτη Μαριάνο Πενσότι, τη συνεργάτρια σκηνοθέτρια Γιολάντα Μαρκοπούλου και τους ηθοποιούς Γιάννη Νιάρρο και Κώστα Νικούλι στη Μικρή Σκηνή της Στέγης. Παραστάσεις με αγγλικούς υπέρτιτλους: Τις Κυριακές, 15 & 29 Μαρτίου και 19 Απριλίου 2026.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ