Όσα δεν λέγονται με λόγια, κρύβονται στο βλέμμα. Αυτήν την αινιγματική στιγμή του βλέμματος, η Σμαρώ Ταχματζίδου (Småro Saliv), τη μετατρέπει σε έργο τέχνης. Στις Βιτρίνες Τέχνης του ΟΤΕ, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, το «Μανιφέστο του Δυαδικού Συστήματος» καλεί τον περαστικό να βιώσει μια εμπειρία όπου το βλέμμα γίνεται ερέθισμα και η εικόνα μηχανισμός ενεργοποίησης. Τρία πορτρέτα μεγάλης κλίμακας, εξερευνούν πώς η ανθρώπινη μορφή και το βλέμμα λειτουργούν ως μηχανισμοί ενεργοποίησης ή αναστολής, σε μια διαδικασία που η ίδια η καλλιτέχνιδα συνδέει με τη νευροβιολογία.
«Συνήθως, όταν θέλω να εκφράσω κάποια συναισθηματική κατάσταση, χρησιμοποιώ τα πορτρέτα ως μια αρκετά άμεση και ξεκάθαρη γλώσσα», εξηγεί η κ. Ταχματζίδου μιλώντας στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων. «Μέσα από αισθητικές θεωρίες και ψυχαναλυτικές ερμηνείες της τέχνης, κατέληγα να δίνω όλο και περισσότερη σημασία στο νευροβιολογικό κομμάτι, στη νευροαισθητική», προσθέτει.
Στα έργα της, η ανθρώπινη μορφή αναλύεται και επανασυντίθεται μέσα από ρεαλιστικές, εξπρεσιονιστικές και φορμαλιστικές προσεγγίσεις, ενώ το βλέμμα αποκτά λειτουργικό ρόλο. «Το δυαδικό σύστημα αναφέρεται στη θεωρητική μου προσέγγιση για το κατά πόσο ενεργοποιείται ο εγκέφαλος στη θέαση του πορτρέτου, στη θέαση του βλέμματος. Η λειτουργία μας είναι πολύ κοντινή με τη λειτουργία του ασυνεχούς ηλεκτρικού ρεύματος», τονίζει.
Η ίδια αντιλαμβάνεται τη δημιουργία ως μια διαδρομή διαρκούς ενεργοποίησης, τόσο για την ίδια όσο και για τον θεατή. «Σε κάθε πίνακα ανοίγεται ένα ταξίδι, με ερεθίσματα και προκλήσεις. Αυτή η διαδικασία με “ ενεργοποιεί ηλεκτρονικά” να δημιουργώ και, αντίστοιχα, θεμιτό είναι να ενεργοποιείται και ο θεατής στη θέαση», αναφέρει.
Η φράση «το συναίσθημα δεν εκφράζεται, εκτελείται» συνδέει το έργο με τη νευροεπιστήμη και τη νευροαισθητική. «Το συναίσθημα όντως εκτελείται, τη στιγμή που ενεργοποιούνται οι υποδοχείς και οι νευρώνες μεταφέρουν τα μηνύματά τους. Ακόμη κι αν δεν εκφραστεί, υπάρχει ως διαδικασία που έχει ήδη συμβεί», σημειώνει η καλλιτέχνιδα.
Η εκπαιδευτική της διαδρομή, από τη Σχολή Καλών Τεχνών έως το βιομηχανικό σχέδιο, συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση αυτής της οπτικής. «Μέσα από το βιομηχανικό σχέδιο ήρθα πιο κοντά στο τεχνικό κομμάτι του τι παίρνει ο θεατής. Εκεί αναπτύξαμε συμπεριφορικές προσεγγίσεις και νευροαισθητική, κάτι που με οδήγησε να μελετώ περισσότερο την εγκεφαλική λειτουργία σε σχέση με την αισθητική», επισημαίνει.
Την επιμέλεια στις Βιτρίνες Τέχνης του ΟΤΕ έχει ο Γιάννης Αργυριάδης.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα