Απώλεια βάρους: Γιατί δεν αρκεί να μειώνεται ο αριθμός στη ζυγαριά – Ο ρόλος της μυϊκής μάζας

Η απώλεια λίπους με παράλληλη διατήρηση της μυϊκής μάζας και της σωματικής λειτουργικότητας αποτελεί τον βασικό στόχο στη σύγχρονη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Οι νεότερες φαρμακευτικές θεραπείες έχουν διευρύνει τις δυνατότητες απώλειας βάρους, ωστόσο οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η επιτυχία δεν πρέπει να κρίνεται αποκλειστικά από τα κιλά που χάνονται, αλλά και από τη σύσταση του σώματος και τη διατήρηση της αυτονομίας στην καθημερινότητα.

Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο ενδοκρινολόγος και ακαδημαϊκός συνεργάτης του Εργαστηρίου Φαρμακολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ, Σπύρος Καρράς, η ποιοτική απώλεια βάρους προϋποθέτει τη μείωση του περιττού λίπους, με ταυτόχρονη προστασία της μυϊκής μάζας και της λειτουργικότητας.

Ο ίδιος ανέδειξε το ζήτημα στην ανακοίνωσή του με τίτλο «Στοχεύοντας στην ποιοτική απώλεια βάρους, περιορίζοντας την απώλεια της μυϊκής μάζας και λειτουργικότητας», στο πλαίσιο του 39ου Ετήσιου Συνεδρίου της Ελληνικής Εταιρείας Έρευνας και Μελέτης για τον Σακχαρώδη Διαβήτη.

«Οι σκελετικοί μύες συμμετέχουν στην κίνηση και στη ρύθμιση του μεταβολισμού, αποτελώντας σημαντικό ιστό για την αξιοποίηση της γλυκόζης. Η διατήρηση της μυϊκής δύναμης συνδέεται με την καθημερινή αυτονομία: να σηκωνόμαστε από μια καρέκλα, να ανεβαίνουμε σκάλες, να μεταφέρουμε ψώνια και να περπατάμε με ασφάλεια», σημειώνει ο κ. Καρράς, υπογραμμίζοντας ότι η προστασία των μυών πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος κάθε προγράμματος αδυνατίσματος.

Παχυσαρκία και σαρκοπενία: Ο κίνδυνος που μπορεί να περνά απαρατήρητος

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί η σαρκοπενία, μια διαταραχή του σκελετικού μυός που χαρακτηρίζεται από μειωμένη μυϊκή δύναμη και επιβεβαιώνεται όταν συνυπάρχει χαμηλή μυϊκή μάζα. Όταν επηρεάζεται και η σωματική απόδοση, η κατάσταση χαρακτηρίζεται σοβαρή.

Η σαρκοπενία μπορεί να συνυπάρχει με την παχυσαρκία, καθώς το αυξημένο σωματικό λίπος ενδέχεται να καλύπτει την υποκείμενη μυϊκή ανεπάρκεια. Έτσι, ένας άνθρωπος μπορεί να έχει αυξημένο βάρος, αλλά ταυτόχρονα μειωμένη μυϊκή δύναμη και λειτουργικότητα.

Κατά την απώλεια βάρους, συνήθως μειώνεται όχι μόνο το λίπος αλλά και ένα μέρος της άλιπης μάζας. Σε υπομελέτες σύστασης σώματος μετά από ενέσιμες θεραπείες για την παχυσαρκία, περίπου το 75% της απώλειας βάρους προερχόταν από λίπος και το υπόλοιπο 25% από άλιπη μάζα.

Ωστόσο, όπως διευκρινίζει ο κ. Καρράς, η άλιπη μάζα δεν ταυτίζεται αποκλειστικά με τους μυς, καθώς περιλαμβάνει νερό και άλλους ιστούς. Παράλληλα, απεικονιστικές μελέτες έχουν καταγράψει μείωση της λιπώδους διήθησης των μυών. Επομένως, η μείωση της άλιπης μάζας σε μια μέτρηση σύστασης σώματος δεν αρκεί από μόνη της για τη διάγνωση σαρκοπενίας.

Ποιοι χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή και πώς γίνεται ο έλεγχος

Μεγαλύτερο κίνδυνο αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι, οι άνθρωποι με χρόνια νοσήματα, περιορισμένη κινητικότητα ή χαμηλή πρόσληψη τροφής. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης και ενέργειας, καθώς η έντονη καταστολή της όρεξης μπορεί να οδηγήσει σε διατροφικές ελλείψεις.

«Εάν ένας άνθρωπος χάνει κιλά αλλά αρχίζει να δυσκολεύεται στη σκάλα ή αισθάνεται αδυναμία στα χέρια, απαιτείται επανεκτίμηση», επισημαίνει ο ενδοκρινολόγος.

Η αξιολόγηση περιλαμβάνει κλινική εξέταση, έλεγχο της μυϊκής δύναμης και λεπτομερές ιστορικό για πιθανές δυσκολίες στις καθημερινές δραστηριότητες. Μεταξύ των απλών δοκιμασιών που μπορούν να πραγματοποιηθούν στο ιατρείο είναι:

Η μέτρηση της δύναμης λαβής με δυναμόμετρο.

Οι επαναλαμβανόμενες εγέρσεις από καθιστή θέση.

Η μέτρηση της ταχύτητας βάδισης.

Όταν υπάρχουν ενδείξεις, ο έλεγχος συμπληρώνεται με μέτρηση της μυϊκής μάζας μέσω κατάλληλων μεθόδων, όπως η απορροφησιομετρία διπλής ενέργειας ή η βιοηλεκτρική εμπέδηση. Τα αποτελέσματα αξιολογούνται πάντα σε συνδυασμό με τη συνολική κλινική εικόνα.

Πρωτεΐνη και άσκηση με αντιστάσεις για την προστασία των μυών

Η διατροφή αποτελεί βασικό πυλώνα της ποιοτικής απώλειας βάρους. Σύμφωνα με τον κ. Καρρά, το διατροφικό πρόγραμμα πρέπει να εξασφαλίζει επαρκή θρέψη, ακόμη και όταν εφαρμόζεται περιορισμός των προσλαμβανόμενων θερμίδων.

Στην πράξη, συνιστάται η παρουσία πηγής πρωτεΐνης στα κύρια γεύματα, με επιλογές όπως ψάρι, αυγά, γιαούρτι, όσπρια και άπαχο κρέας. Η απαιτούμενη ποσότητα καθορίζεται εξατομικευμένα, με βάση την ηλικία, τη σύσταση σώματος, τη φυσική δραστηριότητα και τα συνοδά νοσήματα.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο, καθώς οι γενικές συστάσεις για αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης δεν μπορούν να εφαρμόζονται χωρίς προσαρμογή από την ιατρική ομάδα.

Όταν η όρεξη είναι περιορισμένη, τα μικρότερα και περισσότερο θρεπτικά γεύματα μπορούν να βοηθήσουν στην κάλυψη των αναγκών, ενώ τα συμπληρώματα διατροφής χρησιμοποιούνται όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη και κατόπιν επαγγελματικής καθοδήγησης.

Εξίσου σημαντική είναι η άσκηση με αντιστάσεις, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει βάρη, ελαστικούς ιμάντες ή ασκήσεις με το βάρος του σώματος. Δύο έως τρεις συνεδρίες την εβδομάδα αποτελούν συχνά μια πρακτική βάση, με το πρόγραμμα να προσαρμόζεται στις δυνατότητες κάθε ανθρώπου.

Το περπάτημα και η αερόβια δραστηριότητα προσφέρουν επιπλέον οφέλη, ενώ για τους μεγαλύτερους σε ηλικία είναι σημαντική και η ενσωμάτωση ασκήσεων ισορροπίας.

Η παρακολούθηση δεν σταματά όταν επιτευχθεί ο στόχος

Η συστηματική παρακολούθηση πρέπει να συνεχίζεται τόσο κατά τη διάρκεια της θεραπείας όσο και στη φάση διατήρησης του βάρους. Εκτός από το σωματικό βάρος και την περίμετρο μέσης, αξιολογούνται η διατροφική πρόσληψη, η μυϊκή δύναμη και η λειτουργικότητα.

Έντονη κόπωση, πτώσεις ή δυσκολία στην κίνηση αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια που απαιτούν επανεκτίμηση και πιθανή τροποποίηση του θεραπευτικού σχεδίου.

Η συνεργασία του θεράποντος ιατρού με διαιτολόγο και επαγγελματία άσκησης μπορεί να διασφαλίσει ότι οι γενικές συστάσεις μετατρέπονται σε ένα εξατομικευμένο και εφαρμόσιμο πρόγραμμα.

«Η φαρμακευτική πρόοδος προσφέρει σημαντικές δυνατότητες στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, οι οποίες αξιοποιούνται πληρέστερα με σωστή διατροφή, κατάλληλη άσκηση και συστηματική παρακολούθηση. Το ουσιαστικό όφελος αποτυπώνεται τελικά στην υγεία και στην καθημερινή ζωή του ανθρώπου», καταλήγει ο κ. Καρράς.

 

 

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *