Η διαχείριση του νερού εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τον Δήμο Μονεμβασίας. Η κλιματική αλλαγή, η λειψυδρία, η αυξανόμενη πίεση στους υπόγειους υδροφορείς και οι αλλαγές που προωθούνται σε εθνικό επίπεδο δημιουργούν νέα δεδομένα. Με αφορμή την πρότασή του για την εκπόνηση ενός Ολοκληρωμένου Σχεδίου Διαχείρισης Υδάτινων Πόρων, ο ανεξάρτητος δημοτικός σύμβουλος Αποστόλης Φούσιας μιλά για τους στόχους της πρωτοβουλίας του, τη σημασία του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού και τις προκλήσεις που θα κληθεί να αντιμετωπίσει ο Δήμος τα επόμενα χρόνια.
Ερώτηση: Γιατί καταθέσατε αυτή την πρόταση;
Απάντηση: Πιστεύω ότι ο Δήμος Μονεμβασίας χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο, επιστημονικά τεκμηριωμένο σχέδιο για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων του. Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται για το σημαντικότερο ζήτημα που θα αντιμετωπίσει ο τόπος μας τα επόμενα χρόνια.
Δεν μιλάμε μόνο για την ύδρευση και την άρδευση. Μιλάμε για το μέλλον της αγροτικής παραγωγής, της τοπικής οικονομίας, της ανάπτυξης και τελικά της ίδιας της βιωσιμότητας του Δήμου.
Υπάρχουν όμως και δύο ακόμη λόγοι που κάνουν αναγκαία την άμεση έναρξη αυτού του σχεδιασμού.
Ο πρώτος είναι η νέα ευρωπαϊκή προγραμματική περίοδος 2028–2034. Οι χρηματοδοτήσεις θα συνδέονται όλο και περισσότερο με την ύπαρξη ώριμου και τεκμηριωμένου σχεδιασμού. Ένας Δήμος που γνωρίζει τις ανάγκες του και έχει καταγράψει τις προτεραιότητές του θα μπορεί να διεκδικεί πολύ πιο αποτελεσματικά πόρους για έργα αντιμετώπισης της λειψυδρίας.
Ο δεύτερος είναι οι αλλαγές που συζητούνται σε εθνικό επίπεδο για τη διαχείριση του νερού. Ανεξάρτητα από το ποιο θα είναι το τελικό μοντέλο, ο Δήμος πρέπει να διαθέτει τη δική του ολοκληρωμένη στρατηγική, βασισμένη στις πραγματικές ανάγκες της περιοχής.
Ερώτηση: Πάνω σε ποια δεδομένα στηρίζετε αυτή την πρόταση;
Απάντηση: Η πρόταση δεν βασίζεται σε προσωπικές εκτιμήσεις ούτε σε υποθέσεις.
Στο πλαίσιο της αρχικής διερεύνησης υπήρξε επικοινωνία με την Ελληνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών, η οποία μας υπέδειξε τις επίσημες βάσεις δεδομένων του Δημοσίου που περιλαμβάνουν στοιχεία για τα υπόγεια υδατικά συστήματα, τις λεκάνες απορροής, τα επιφανειακά ύδατα και τα γεωχωρικά δεδομένα της περιοχής.
Η επικοινωνία αυτή έδωσε μια πρώτη κατεύθυνση. Από εκεί και πέρα, όμως, απαιτείται η αξιολόγηση όλων αυτών των στοιχείων από εξειδικευμένους επιστήμονες.
Αυτό ακριβώς προτείνω: οι αποφάσεις για το νερό να βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα και όχι σε εκτιμήσεις.
Ερώτηση: Ο Δήμαρχος έχει δηλώσει ότι ο Δήμος δεν διαθέτει τρεχούμενα νερά. Με αυτή την παραδοχή υπάρχουν πραγματικά άλλες επιλογές;
Απάντηση: Ο Δήμαρχος έχει περιγράψει μια πραγματικότητα που όλοι γνωρίζουμε. Ο Δήμος Μονεμβασίας δεν διαθέτει μεγάλα μόνιμα ποτάμια.
Το ερώτημα όμως δεν είναι αν υπάρχουν ποτάμια.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν έχουμε μελετήσει σε βάθος όλες τις δυνατότητες που διαθέτει ο τόπος μας και αν γνωρίζουμε ποια είναι η καλύτερη στρατηγική για τα επόμενα χρόνια.
Η πρότασή μου δεν προτείνει συγκεκριμένα έργα πριν προηγηθεί επιστημονική αξιολόγηση.
Προτείνει να αποκτήσει ο Δήμος τη γνώση που χρειάζεται ώστε να γνωρίζει ποιες λύσεις είναι εφικτές, ποιες δεν είναι και ποιες αξίζει να εξεταστούν.
Ερώτηση: Βασίζετε την πρότασή σας και στις δημόσιες τοποθετήσεις του Δημάρχου;
Απάντηση: Βεβαίως.
Ο ίδιος έχει επισημάνει ότι τα υδρολογικά έτη γίνονται ολοένα δυσμενέστερα, ότι οι γεωτρήσεις φτάνουν σε μεγαλύτερα βάθη και ότι υπάρχει αυξανόμενος κίνδυνος υφαλμύρινσης των υπόγειων υδροφορέων.
Αυτές οι διαπιστώσεις δείχνουν ότι το σημερινό μοντέλο εξασφαλίζει κυρίως την κάλυψη των άμεσων αναγκών.
Η δική μου πρόταση έρχεται να συμπληρώσει αυτή την προσπάθεια με έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, ώστε να προστατεύσουμε και το αύριο.
Ερώτηση: Ασκείτε κριτική στη Δημοτική Αρχή ότι περιορίστηκε μόνο στις γεωτρήσεις;
Απάντηση: Όχι.
Οι νέες γεωτρήσεις ήταν απαραίτητες και εξακολουθούν να είναι απαραίτητες για να εξασφαλιστεί η υδροδότηση.
Η πρότασή μου δεν αμφισβητεί αυτές τις παρεμβάσεις.
Υποστηρίζει όμως ότι, παράλληλα με τις άμεσες λύσεις, χρειάζεται ένας συνολικός επιστημονικός σχεδιασμός που θα καθορίσει τις προτεραιότητες του Δήμου για τις επόμενες δεκαετίες.
Ερώτηση:Γιατί επιμένετε στην προετοιμασία ενός σχεδίου τώρα που έρχεται το νέο πλαίσιο διαχείρισης του νερού;
Απάντηση:Καταρχάς γιατί ο σοβαρός σχεδιασμός δεν ξεκινά όταν ανοίγουν οι προσκλήσεις χρηματοδότησης ή όταν ψηφίζεται ένας νέος νόμος. Ξεκινά πολύ νωρίτερα.
Αν ο Δήμος περιμένει πρώτα να οριστικοποιηθούν οι αλλαγές και μετά αρχίσει να σχεδιάζει, θα έχει ήδη χάσει πολύτιμο χρόνο. Αντίθετα, ένας Δήμος που έχει καταγράψει τις ανάγκες του, γνωρίζει τα προβλήματά του και έχει συγκεκριμένες προτεραιότητες, θα βρίσκεται σε πολύ καλύτερη θέση για να διεκδικήσει έργα και χρηματοδοτήσεις.
Για μένα, λοιπόν, το Ολοκληρωμένο Σχέδιο Διαχείρισης Υδάτινων Πόρων δεν συνδέεται με το ποιος θα έχει αύριο την ευθύνη της διαχείρισης του νερού. Είναι ένα εργαλείο που χρειάζεται ο Δήμος σε κάθε περίπτωση.
Ερώτηση:Πώς αξιολογείτε το νέο πλαίσιο διαχείρισης του νερού;
Απάντηση:Πιστεύω ότι πρέπει να το προσεγγίσουμε με ψυχραιμία και χωρίς εύκολα συμπεράσματα.
Για έναν Δήμο όπως ο δικός μας,με 115 γεωτρήσεις, δεκάδες κοινότητες και ένα ιδιαίτερα σύνθετο δίκτυο ύδρευσης, το νέο μοντέλο έχει τόσο θετικές προοπτικές όσο και ζητήματα που χρειάζονται προσοχή.
Από τη μία πλευρά, ένας μεγαλύτερος φορέας μπορεί να διαθέτει περισσότερους οικονομικούς και τεχνικούς πόρους, να υλοποιεί ευκολότερα μεγάλα έργα και να αντιμετωπίζει προβλήματα που ένας Δήμος δύσκολα μπορεί να διαχειριστεί μόνος του.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχει ο προβληματισμός ότι οι αποφάσεις μπορεί να λαμβάνονται πιο μακριά από την τοπική κοινωνία και να μην λαμβάνονται πάντοτε υπόψη οι ιδιαίτερες ανάγκες κάθε περιοχής.
Δεν θεωρώ λοιπόν ότι η συζήτηση είναι αν πρέπει να είμαστε υπέρ ή κατά της μεταρρύθμισης.
Η πραγματική συζήτηση είναι πώς ο Δήμος θα διασφαλίσει ότι οι ανάγκες των δημοτών του θα αποτελούν προτεραιότητα, όποιο κι αν είναι το μοντέλο διαχείρισης.
Ερώτηση:Γιατί μπορεί ένας Δήμος να δει θετικά αυτή τη μεταρρύθμιση;
Απάντηση:Γιατί μπορεί να απαλλαγεί από ένα πολύ μεγάλο οικονομικό και τεχνικό βάρος.
Η λειτουργία 115 γεωτρήσεων συνεπάγεται υψηλό ενεργειακό κόστος, συνεχείς βλάβες, αντικαταστάσεις αντλιών και διαρκείς παρεμβάσεις στα δίκτυα. Όλα αυτά επιβαρύνουν σημαντικά τον δημοτικό προϋπολογισμό.
Παράλληλα, ένας μεγαλύτερος οργανισμός ενδέχεται να έχει μεγαλύτερη δυνατότητα να εξασφαλίζει χρηματοδοτήσεις για έργα όπως ο εκσυγχρονισμός των δικτύων, η μείωση των διαρροών ή οι αφαλατώσεις.
Ερώτηση:Υπάρχουν όμως και λόγοι ανησυχίας;
Απάντηση:Βεβαίως.
Ο μεγαλύτερος προβληματισμός είναι να μη χαθεί η άμεση σχέση της διαχείρισης του νερού με την τοπική κοινωνία.
Ο Δήμος Μονεμβασίας έχει ιδιαιτερότητες που δεν συναντώνται παντού. Διαθέτει πολλές κοινότητες, μεγάλες αποστάσεις, έντονη αγροτική δραστηριότητα και αυξημένες ανάγκες τους θερινούς μήνες.
Οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη αυτές τις ιδιαιτερότητες. Αυτό είναι κάτι που οφείλουμε να διασφαλίσουμε.
Ερώτηση:Ποιο είναι τελικά το βασικό σας συμπέρασμα;
Απάντηση:Το βασικό συμπέρασμα είναι απλό.
Είτε η διαχείριση του νερού παραμείνει στον Δήμο είτε περάσει σε έναν νέο φορέα, ο Δήμος Μονεμβασίας πρέπει να γνωρίζει με ακρίβεια τις ανάγκες του και να έχει το δικό του ολοκληρωμένο σχέδιο.
Έτσι θα μπορεί να διεκδικεί έργα, χρηματοδοτήσεις και λύσεις βασισμένες στις πραγματικές ανάγκες της περιοχής και όχι σε γενικές εκτιμήσεις.
Αυτός είναι ο πραγματικός στόχος της πρότασής μου. Όχι να προβλέψω ποιο θα είναι το μέλλον της διαχείρισης του νερού, αλλά να διασφαλίσω ότι ο Δήμος θα είναι έτοιμος για κάθε εξέλιξη και θα μπορεί να υπερασπίζεται αποτελεσματικά τα συμφέροντα των δημοτών του.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα