Παγκόσμια Ημέρα Αρχείων η 9η Ιουνίου και το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ) την τιμά, όπως κάθε χρόνο, με μια ιδιαίτερη δράση. Με τίτλο «Αρχεία: επιστήμες και τέχνες», η φετινή εκδήλωση, που θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 9/6 και ώρα 18:00 στο κτήριο του ΠΙΟΠ στον Ταύρο (Δωρίδος 2 & Λ. Ειρήνης 14), περιλαμβάνει επιστημονική συνάντηση με ομιλητές από πανεπιστήμια και ερευνητικούς φορείς. Όμως, η βραδιά δεν σταματά εκεί. Μια θεατρική παράσταση εμπνευσμένη από την πρόσφατη ελληνική ιστορία και αρχειακό υλικό από το Ιστορικό Αρχείο του Ιδρύματος -το δεύτερο μεγαλύτερο στη χώρα- υπόσχεται να μας συγκινήσει.
«Φέτος την Παγκόσμια Ημέρα Αρχείων έχουμε κάτι αρκετά πρωτότυπο όσον αφορά το επιστημονικό μέρος, που είναι η προσπάθεια να περιγραφεί ο επιστημονικός διάλογος της Αρχειονομίας -της επιστήμης των αρχείων- με άλλες ανθρωπιστικές κυρίως επιστήμες ή κάποιες εξειδικεύσεις όπως η πληροφορική, μέσα από την αρχειακή πρακτική. Δηλαδή, όπως ακριβώς συμβαίνει πια στον επιστημονικό αυτό χώρο αλλά και στο εσωτερικό των αρχειακών φορέων, εργαλεία που στρατεύουν οι αρχειονόμοι για να κάνουμε τη δουλειά μας», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Ελένη Μπενέκη, προϊσταμένη του Ιστορικού Αρχείου του ΠΙΟΠ.
Με μια σειρά εισηγήσεων, επτά ομιλητές, οι περισσότεροι πανεπιστημιακοί, θα περιγράψουν αυτόν τον γόνιμο επιστημονικό διάλογο, προκειμένου να εξυπηρετηθεί η έρευνα και να απαντηθούν ερευνητικά ερωτήματα που αφορούν την ανασύσταση του ιστορικού παρελθόντος. «Έχουμε επτά περιπτώσεις από τις οποίες η Αρχειονομία εμπλουτίζει τα εργαλεία της, δανειζόμενη τέτοια από όμορες επιστήμες. Την Ιστορία, με την οποία παραδοσιακά ήταν σφιχτά συνδεδεμένη η Αρχειονομία, την Πληροφορική, τη Βιβλιοθηκονομία και τη Μουσειολογία, ακόμα και τη Γλωσσολογία, την Αρχαιολογία και την Πολιτιστική Διαχείριση, η οποία συγκεφαλαιώνει και τη Μουσειολογία και τα αρχεία-βιβλιοθήκες-μουσεία. Αυτή η συνάντηση αποτυπώνεται έτσι κι αλλιώς και στα προγράμματα σπουδών των τμήματων που θεραπεύουν την Αρχειονομία -οπότε ακολουθήσαμε κι αυτόν σαν έναν ασφαλή δρόμο. Δηλαδή, δεν είναι μόνο οι αρχειακές πρακτικές, αλλά και το πώς συμπίπτουν αυτά τα αντικείμενα στα προγράμματα σπουδών των οικείων πανεπιστημιακών τμήματων», επισημαίνει η Ελ. Μπενέκη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Η πρωτοτυπία της εκδήλωσης, όμως, έγκειται και στο δεύτερο μέρος της: Μετά την επιστημονική συνάντηση θα ακολουθήσει η θεατρική παράσταση «Ιστορία και ιστορίες: ένα μουσικό χρονικό του 20ού αιώνα» (ώρα 21:00), που εξερευνά τη σχέση του ανθρώπου με την Ιστορία και τις προσωπικές του αφηγήσεις. Η παράσταση θα επαναληφθεί την Τετάρτη 10 Ιουνίου 2026, στις 21:00.
«Πρόκειται για ένα μουσικό χρονικό του 20ού αιώνα, στο οποίο έχει αξιοποιηθεί και αρχειακό υλικό -φωτογραφικό, πολυμεσικό- από τις συλλογές του ΠΙΟΠ, που αναμοχλεύει μουσικές κυρίως, αλλά και προσωπικές ιστορίες από το πρόσφατο παρελθόν της χώρας. Αφορά τον 20ό αιώνα, κυρίως την περίοδο μετά τον πόλεμο, με τραγούδια, αφηγήσεις και οπτικοακουστικό υλικό που είναι σίγουρο ότι ανακαλούν πολλά στην πρόσφατη συλλογική μας μνήμη», επισημαίνει η συνομιλήτρια του ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Η παράσταση θα δοθεί στον υπαίθριο χώρο του ΠΙΟΠ. Τα κείμενα, η δραματουργία, η σκηνοθεσία, η μουσική επιμέλεια και η ερμηνεία είναι των Γιάννη Θ. Διαμαντή και Ζωής Ξανθοπούλου. Μαζί τους, επί σκηνής ο μουσικός Aστέρης Κωνσταντίνου.
Το Ιστορικό Αρχείο του ΠΙΟΠ
Το Ιστορικό Αρχείο του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς διατηρεί αρχεία ελληνικών τραπεζών, τις οποίες απορρόφησε ο Όμιλος Πειραιώς στο παρελθόν, καθώς και αρχεία φορέων και επιχειρήσεων που συνδέθηκαν μ’ αυτές. Φυλάσσει 7 αρχεία τραπεζών, 5 αρχεία κρατικών οικονομικών οργανισμών, 55 αρχεία επιχειρήσεων, 5 ιδιωτικά αρχεία, 3 συλλογικών σωμάτων. Το εντοπισμένο υλικό φθάνει τα 18.500 τρέχοντα μέτρα (το δεύτερο μεγαλύτερο αρχείο στη χώρα) και χρονολογείται κυρίως από τη δεκαετία του 1920. Λυτά έγγραφα, κατάστιχα, μετοχές, χάρτες, σχέδια, φωτογραφικό και οπτικοακουστικό υλικό, τρισδιάστατα αντικείμενα, σπάνια βιβλία και εκδόσεις ειδικού ενδιαφέροντος συγκροτούν τις συλλογές του.
Το κεντρικής σημασίας ερώτημα που μπορεί κανείς να απευθύνει στο σύνολο του υλικού που απόκειται στο Ιστορικό Αρχείο του ΠΙΟΠ είναι αυτό περί ανάπτυξης της Ελλάδας του 20ού αιώνα, στο σύνολο της οικονομίας της και στις επιμέρους περιοχές αυτής, μέσα από τη δράση χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων διαφορετικής στόχευσης και πανελλήνιας εμβέλειας από τον Μεσοπόλεμο και εξής, κρατικών οργανισμών και εταιρειών όλου του παραγωγικού φάσματος.
Αναλυτικά το πρόγραμμα της συνάντησης:
18:00 Κωνσταντίνα E. Μπότσιου, Καθηγήτρια Πολιτικής Ιστορίας και Διεθνών Σχέσεων Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς / Γενική Διευθύντρια Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων (CfIR), Αρχειονομία και Ιστορία: τα δύο πρόσωπα του Ιανού
18:15 Γιώργος Α. Γιαννακόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Χρήστος Χρυσανθόπουλος, Ειδικό Επιστημονικό Προσωπικό Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών / Ακαδημαϊκός Υπότροφος Τμήματος Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Αρχειονομία και Επιστήμη των Υπολογιστών: μια αναπόδραστη συνάντηση
18:30 Δάφνη Κυριάκη-Μάνεση, Καθηγήτρια, Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής / Διευθύντρια Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Διαχείριση Πληροφοριών σε Βιβλιοθήκες, Αρχεία, Μουσεία», Αρχειονομία και Βιβλιοθηκονομία: δυο κόσμοι με κοινές συνιστώσες στην Επιστήμη της πληροφόρησης
18:45 Μαρία Καμηλάκη, Δρ Γλωσσολόγος, Αναπλ. Προϊσταμένη της Γενικής Διεύθυνσης Ηλεκτρονικής Διοίκησης, Βιβλιοθήκης & Εκδόσεων, Βουλή των Ελλήνων, Από τις αρχειακές πηγές στα σώματα κειμένων: διεπιστημονικές προσεγγίσεις μεταξύ Αρχειονομίας και Γλωσσολογίας
19:00 Γιώργος Δουλφής, Δρ Κλασικής Αρχαιολογίας, Συνδιευθυντής πανεπιστημιακής ανασκαφής Καρδάμαινας, αρχ. Αλάσαρνας, Κω, Αρχειονομικές προσεγγίσεις στα αρχαιολογικά αρχεία. Το αρχείο της πανεπιστημιακής ανασκαφής στην Καρδάμαινα, αρχαία Αλάσαρνα, της Κω (1985-σήμερα)
19:15 Αγγελική Αντωνίου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιο-θηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, Από το τεκμήριο στο έκθεμα: ένας διάλογος μεταξύ Αρχειονομίας και Μουσειολογίας
19:30 Μαριέττα Μινώτου, Μόνιμη Λέκτορας, Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Πρόεδρος Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος/Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Διαχείριση πολιτιστικής κληρονομιάς: διεπιστημονική συνεργασία στην ψηφιακή εποχή
19:45 Ερωτήσεις-Συζήτηση
Η συνάντηση υποστηρίζεται από το Bodossaki Lectures on Demand-BLOD, την ηλεκτρονική βιβλιοθήκη διαλέξεων (blod.gr) του Ιδρύματος Μποδοσάκη. Η συμμετοχή στην εκδήλωση είναι δωρεάν. Απαραίτητη η κράτηση θέσης στο τηλ. 210 3418062.
Οι φωτογραφίες είναι από το Ιστορικό Αρχείο του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς και δόθηκαν στο ΑΠΕ για δημοσίευση.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ