Σημαντική πρόοδος καταγράφεται στον τομέα των κλινικών μελετών, με τις προσδοκίες για το μέλλον να παραμένουν ιδιαίτερα θετικές. Η προσέλκυση κλινικών μελετών αποτελεί ζήτημα υψηλής προτεραιότητας, καθώς ενισχύει την πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες, συμβάλλει καθοριστικά στην εξέλιξη της επιστημονικής και ερευνητικής κοινότητας, ενώ ταυτόχρονα λειτουργεί ως σημαντικό επενδυτικό εργαλείο για τη χώρα, ανέφερε ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Κλινικών Μελετών.
Παρότι η Ελλάδα καταγράφει ικανοποιητική πορεία ως προς τον αριθμό των κλινικών μελετών σε ευρωπαϊκό επίπεδο-βρίσκεται στον ευρωπαϊκό μέσο όρο-, η εικόνα αλλάζει όταν εξετάζεται η συνολική τους αξία, όπου παραμένει χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει την ανάγκη για περαιτέρω ποιοτική αναβάθμιση και στοχευμένες παρεμβάσεις τα επόμενα χρόνια, με συνεχή παρακολούθηση των σχετικών δεικτών, ανέφερε ο υπουργός.
Από την πλευρά της η Γενική Γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας στο Υπουργείο Υγείας, Λίλιαν Βιλδιρίδη, υπογράμμισε ότι η ανάπτυξη των κλινικών μελετών αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες προόδου για μια χώρα. Όπως σημείωσε, η ελκυστικότητα ενός εθνικού συστήματος υγείας διαμορφώνεται από ένα σύνολο παραγόντων, όπως ο χρόνος έναρξης μιας μελέτης, η δυνατότητα προσέλκυσης συμμετεχόντων και η εμπειρία του επιστημονικού προσωπικού.
Τόνισε ότι η Ελλάδα έχει αρχίσει να ενισχύει σταδιακά τη θέση της στον τομέα των κλινικών μελετών, αξιοποιώντας μεταρρυθμίσεις και νέα εργαλεία πολιτικής που στοχεύουν στην επιτάχυνση και απλοποίηση των διαδικασιών.
Τα τελευταία χρόνια έχουν υλοποιηθεί σημαντικές παρεμβάσεις, όπως το επενδυτικό clawback, η ενίσχυση των κινήτρων για δημόσιες δομές και ερευνητές, καθώς και ρυθμίσεις που διευκολύνουν τη συμμετοχή ιατρών στην έρευνα. Παράλληλα, καταγράφεται ανοδική πορεία στις νέες αιτήσεις κλινικών δοκιμών. Ενδεικτικά, το 2025 καταγράφηκαν 272 αιτήσεις, γεγονός που αποτυπώνει ανοδική τάση και ενισχύει την εκτίμηση ότι υπάρχει σημαντική προοπτική ανάπτυξης για τα επόμενα χρόνια.
Σύμφωνα με την κ. Βιλδιρίδη, έχουν δρομολογηθεί νέες πρωτοβουλίες για την περαιτέρω ενίσχυση του τομέα, όπως η ενεργοποίηση του θεσμού των αυτοτελών τμημάτων κλινικών μελετών σε νοσοκομεία όλων των υγειονομικών περιφερειών, τα οποία αποτελούν πλέον σημεία αναφοράς για την οργάνωση και υποστήριξη των ερευνητικών διαδικασιών.
Σημαντική εξέλιξη αποτελεί επίσης η τροποποίηση του κανονιστικού πλαισίου, η οποία αναμένεται να επιφέρει ουσιαστικές αλλαγές, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη λειτουργικότητα του συστήματος.
Στο επίκεντρο των επόμενων βημάτων βρίσκονται η περαιτέρω ψηφιοποίηση των διαδικασιών μέσω του Εθνικού Μητρώου Βιοϊατρικής Έρευνας, η επιτάχυνση των εγκρίσεων και η διεύρυνση των δομών διεξαγωγής κλινικών μελετών. Στόχος είναι η δημιουργία ενός πιο σταθερού και ανταγωνιστικού πλαισίου που θα ενισχύσει την προσέλκυση επενδύσεων και την πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες.
Όπως επισήμανε, η ελκυστικότητα μιας χώρας δεν εξαρτάται μόνο από την ταχύτητα, αλλά και από το ευρύτερο θεσμικό και οργανωτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο πραγματοποιούνται οι κλινικές μελέτες.
Ο συνδυασμός όλων των παρεμβάσεων διαμορφώνει ένα πιο σύγχρονο και αποδοτικό πλαίσιο, ικανό να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της χώρας στον διεθνή χάρτη της έρευνας, σημείωσε η κ. Βιλδιρίδη.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον σημαντικό ρόλο των ενώσεων ασθενών, οι οποίες αποτελούν κρίσιμο κρίκο στην αλυσίδα της ερευνητικής διαδικασίας, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των κλινικών μελετών.
Στη συνέντευξη συμμετείχαν η Γενική Γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας Λίλιαν Βιλδιρίδη, ο Πρόεδρος του ΕΟΦ Σπύρος Σαπουνάς, η Πρόεδρος του Συλλόγου Επιχειρήσεων Διεξαγωγής Κλινικών Μελετών Ελλάδας (HACRO) Ευαγγελία Κοράκη, ο Πρόεδρος της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών Ελευθέριος Θηραίος, η Α΄ Αντιπρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας Κατερίνα Κουτσογιάννη. Το παρών έδωσε ο Πρόεδρος του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού Αντώνης Αυγερινός.
Οι κλινικές μελέτες προσφέρουν στους ασθενείς, πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες και υψηλού επιπέδου ιατρική παρακολούθηση, ενώ παράλληλα ενισχύουν την επιστημονική κοινότητα, την εθνική οικονομία και το δημόσιο σύστημα υγείας.
Τα τελευταία χρόνια το Υπουργείο Υγείας έχει προωθήσει σημαντικές αλλαγές για τη βελτίωση του πλαισίου διεξαγωγής κλινικών μελετών, με έμφαση στην επιτάχυνση των διαδικασιών, την ενίσχυση των ερευνητικών κέντρων και τη δημιουργία κινήτρων για ερευνητές και χορηγούς. Παράλληλα, το Εθνικό Μητρώο Βιοϊατρικής Έρευνας συμβάλλει στην ψηφιοποίηση και τη διαφάνεια των διαδικασιών, διευκολύνοντας την πρόσβαση πολιτών και φορέων σε κρίσιμες πληροφορίες. Στόχος του Υπουργείου είναι η διαμόρφωση ενός σύγχρονου, αξιόπιστου και ανταγωνιστικού περιβάλλοντος που θα καταστήσει τη χώρα μας ισχυρό πόλο κλινικής έρευνας και καινοτομίας.
Αναλυτικά ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης δήλωσε: «Κάνουμε σήμερα αυτή τη συνέντευξη τύπου για να παρουσιάσουμε την πρόοδο που είναι σημαντική, τη δουλειά που έχουμε κάνει που είναι αρκετά μεγάλη, αλλά και τις προσδοκίες που έχουμε για το μέλλον που είναι ακόμα μεγαλύτερες. Η γενική εικόνα ως προς την προσέλκυση κλινικών μελετών συνοψίζεται στα εξής. Κατ’ αρχάς να πω ότι οι κλινικές μελέτες για εμάς στο υπουργείο Υγείας είναι μεγάλης προτεραιότητας ζήτημα. Πρώτα απ’ όλα γιατί εξασφαλίζουν γρηγορότερη πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες για τους ασθενείς μας, το οποίο είναι πολύ σημαντικό. Δεύτερον, διότι βοηθούν πολύ την εξέλιξη της δικής μας επιστημονικής κοινότητας με την ώσμωσή τους και τη συμμετοχή τους σε τέτοια διεθνή μεγάλα ερευνητικά προγράμματα και σε διεθνείς ερευνητικές ομάδες. Άρα, βοηθούν την εξέλιξη της γενικότερης παροχής υπηρεσιών υγείας στην Ελλάδα. Τρίτον, γιατί αποτελούν σημαντικά επενδυτικά εργαλεία, προσφέρουν θέσεις εργασίας και χρήματα που έρχονται στη χώρα. Εμείς ακούμε την αγορά, δεν νομοθετούμε ή δεν δρούμε χωρίς να μιλάμε με την αγορά. Γιατί ούτε λέμε ότι τα ξέρουμε όλα, ούτε θέλουμε να νομοθετούμε για να λέμε «νομοθετήσαμε» αλλά να μην δουλεύει. Εμάς μας ενδιαφέρει αυτό που κάνουμε τελικά να δουλεύει. Σε αριθμό κλινικών μελετών πηγαίνουμε καλύτερα, ανεβαίνουμε. Σε αριθμό κλινικών μελετών επίσης είμαστε στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, σε αριθμό. Σε αξία όμως, σε επενδυμένο κεφάλαιο είμαστε πολύ χαμηλά. Άρα, θέτουμε ένα στόχο τα επόμενα χρόνια γιατί μετράμε πια χρόνο με το χρόνο τι ακριβώς συμβαίνει. Παλιά δεν το μετράγαμε ποτέ. Τώρα, μπορούμε να παρακολουθούμε την εξέλιξη μας στον χρόνο, να βλέπουμε αν πραγματικά γινόμαστε καλύτεροι ή χειρότεροι και κυρίως να δούμε αν το νέο περιβάλλον που έχουμε χτίσει, τελικά θα βοηθήσει ή όχι στην προσέλκυση περισσότερων και σημαντικότερων κλινικών μελετών. Προσωπικά είμαι πάρα πολύ αισιόδοξος. Θέλω να ευχαριστήσω την Ένωση Ασθενών που μας έχει βοηθήσει πάρα πολύ σε όλο αυτό. Και βεβαίως όλη την ιατρική και επιστημονική κοινότητα της χώρας που συνέβαλε καθοριστικά και συμβάλλει. Γιατί χωρίς τους γιατρούς μας που καταφέρνουν και έχουν μεγάλη φήμη και προσελκύουν κλινικές μελέτες, δεν θα μπορούσαμε να έχουμε τέτοιες κλινικές μελέτες σε διάφορες σημαντικές ασθένειες».
Η Γενική Γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας Λίλιαν Βιλδιρίδη, δήλωσε: «Η ανάπτυξη των κλινικών μελετών αποτελεί χωρίς καμία υπερβολή έναν από τους σημαντικότερους δείκτες επιστημονικής, οικονομικής και κοινωνικής προόδου μιας χώρας. Και αυτό διότι συνδέεται με ανεκτίμητα οφέλη για τον ασθενή πρωτίστως, την επιστημονική κοινότητα, τα συστήματα υγείας αλλά και την εθνική οικονομία. Και με αφορμή τη σημερινή ημέρα θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τόσο την Ένωση Ασθενών Ελλάδος όσο και τη HACRO, διότι με την εκστρατεία αυτή, νομίζω θα μας βοηθήσουν ουσιαστικά να διεκδικήσουμε έναν πιο ουσιαστικό ρόλο στον ευρωπαϊκό χάρτη των κλινικών μελετών, γιατί η Συμμαχία για την προώθηση της αξίας των κλινικών μελετών έρχεται να συμπληρώσει τις προσπάθειες που γίνονται. Οι γνώσεις των ασθενών σίγουρα είναι δύναμη, ειδικά όταν μας δίνεται η δυνατότητα να την προωθήσουμε με τρόπο υπεύθυνο και επιστημονικό. Να ευχηθώ λοιπόν καλή επιτυχία στην προσπάθεια αυτή».
Ο Πρόεδρος του ΕΟΦ Σπύρος Σαπουνάς δήλωσε: «Είναι πολύ σημαντικό που με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα προσπαθούμε να αναδείξουμε τη σημαντικότητα για την ανάπτυξη νέων καινοτόμων θεραπειών αλλά και για την πρόσβαση των ασθενών στις κλινικές δοκιμές. Εμείς ως Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων αυτό που κάναμε πρώτα και κύρια είναι να ακούσουμε τους ασθενείς, τη HACRO, τη βιομηχανία και να κάνουμε μια διεπιστημονική διατομεακή συνεργασία.
Με απόφαση της Γενικής Γραμματέως κάναμε προσλήψεις για να στελεχώσουμε την Εθνική Επιτροπή Δεοντολογίας, Ηθικής και Δεοντολογίας του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων. Τοποθετήσαμε φαρμακοποιούς και γραμματείς στην Επιτροπή για να μηδενίσουμε το backlog, την αναμονή και για να μπορούν να τρέχουν πιο γρήγορα οι εγκρίσεις και η προώθηση των κλινικών δοκιμών. Είμαστε σε πάρα πολύ στενή συνεργασία με την Ένωση Ασθενών. Και είναι μια πάρα πολύ ωραία αφορμή η σημερινή ημέρα για να πούμε όλες τις δράσεις και για να δείξουμε και την πραγματική πρόοδο που έχει γίνει που εφόσον διευκρινίστηκε το πλαίσιο, έγιναν οι απαιτούμενες ενέργειες, τώρα μένει να μεταφέρουμε το μήνυμα για να μπορέσουμε να αναπτύξουμε τις κλινικές δοκιμές».
Η Πρόεδρος του Συλλόγου Επιχειρήσεων Διεξαγωγής Κλινικών Μελετών Ελλάδας (HACRO) Ευαγγελία Κοράκη, δήλωσε: «Οι κλινικές μελέτες είναι μια στρατηγική προτεραιότητα, όχι μόνο για την υγεία, αλλά γενικότερα για την ανάπτυξη και για τη χώρα στον ευρωπαϊκό χάρτη των επενδύσεων. Συνηθίζουμε να λέμε ότι κλινικές μελέτες δεν γίνονται για τους ασθενείς αλλά με τους ασθενείς. Γι’ αυτό και είναι πάρα πολύ σημαντική η ενημέρωση. Πρέπει να γνωρίζουμε ότι δεν είναι μια τυφλή διαδικασία το να συμμετέχω σε μια κλινική μελέτη. Είναι μια τεκμηριωμένη επιλογή. Γίνεται με πλήρη ενημέρωση. Γίνεται με αυστηρά θεσμικά εχέγγυα προστασίας και βέβαια πάντα με σεβασμό στα δικαιώματα των ασθενών. Και είναι γεγονός ότι μια χώρα όσο πιο ενημερωμένους έχει τους ασθενείς της και όσο πιο η κοινωνία αποδέχεται τις κλινικές μελέτες, τόσο πιο ελκυστικός είναι ο τόπος για να γίνονται κλινικές μελέτες. Και ακριβώς αυτή είναι η σημασία της πρωτοβουλίας της Συμμαχίας».
Ο Πρόεδρος της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών Ελευθέριος Θηραίος, δήλωσε: «Τα τελευταία είκοσι χρόνια η εξέλιξη στην επιβίωση από καρδιαγγειακές παθήσεις, η μείωση της θνητότητας σε ογκολογικούς ασθενείς είναι αποτέλεσμα καινούργιων θεραπειών μέσα από κλινικές μελέτες. Η συμμετοχή στις κλινικές μελέτες μπορεί να μην έχει άμεσο προσωπικό όφελος, αλλά από την άλλη πλευρά, μπορεί να συμβάλλει στη γέννηση μιας νέας θεραπείας που θα βοηθήσει μελλοντικούς ασθενείς με την ίδια νόσο. Στην κατεύθυνση λοιπόν αυτή, ο ρόλος του γιατρού είναι πάρα πολύ σημαντικός. Νομίζω ότι τα στοιχήματα που έχουν σήμερα τα συστήματα υγείας είναι η ισότιμη πρόσβαση των πολιτών στις υπηρεσίες υγείας. Και αυτό επιτυγχάνεται με ένα σύστημα υγείας με καλά εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό, προσιτές τεχνολογίες και για τους επαγγελματίες υγείας και για τους ασθενείς, αλλά και την ενδυνάμωση των ασθενών, γιατί σήμερα τα χρόνια νοσήματα που είναι η κύρια πρόκληση απαιτούν προφανώς ένα σύστημα υγείας έτοιμο να αντιμετωπίσει τις ανάγκες τους, αλλά απαιτούν και εκπαιδευμένους ασθενείς, αυτό που λέμε αυτοφροντίδα και αυτοδιαχείριση των νοσημάτων τους».
Η Α΄ Αντιπρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας Κατερίνα Κουτσογιάννη, δήλωσε: «Η σημερινή μέρα για μας είναι πολύ σημαντική, γιατί είναι η παγκόσμια μέρα που είναι αφιερωμένη στις κλινικές μελέτες. Είναι η μέρα που παρουσιάζουμε την εκστρατεία που ετοιμάζαμε αρκετό καιρό και θέλουμε να πιστεύουμε ότι πραγματικά θα έχει το αποτέλεσμα που όλοι εμείς έχουμε οραματιστεί. Η Συμμαχία για την προώθηση των Κλινικών Μελετών αναγνωρίζει ότι η προϋπόθεση για την αύξηση της συμμετοχής των ασθενών στις κλινικές μελέτες είναι η παροχή σωστής ενημέρωσης και ενίσχυσης της εμπιστοσύνης απέναντι στις κλινικές μελέτες. Για να μπορέσει ο ασθενής να εξετάσει το ενδεχόμενο να συμμετέχει σε μια μελέτη, πρέπει πρώτα να αποκτήσει μια σαφή εικόνα για τη διαδικασία, τα οφέλη και τους κινδύνους και βέβαια τα δικαιώματά του όπως αυτά διασφαλίζονται με τη συμμετοχή του σε μια κλινική μελέτη».
Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ