Ισχυρό μήνυμα ασφάλειας και σταθερότητας από Scope και Moody’s – Η Ελλάδα ανεβαίνει την ώρα που μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες μετρούν το κόστος της κρίσης – Τα νέα δεδομένα για τις αγορές και τους επενδυτές
Σε μια περίοδο έντονης διεθνούς αβεβαιότητας, η διπλή αναβάθμιση της Ελλάδας από Scope και Moody’s αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Η χώρα φτάνει για πρώτη φορά μετά από 17 χρόνια στο BBB+, την ώρα που η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με πολέμους, νέο ενεργειακό σοκ, υψηλό κόστος δανεισμού και αυξανόμενες πιέσεις στους κρατικούς προϋπολογισμούς.
Οι δύο κινήσεις στέλνουν μήνυμα ασφάλειας και σταθερότητας για την ελληνική οικονομία και αποτελούν ισχυρή αντίστιξη σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου ακόμη και οι μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωζώνης καλούνται να εξηγήσουν στις αγορές και στους πολίτες πώς θα χρηματοδοτήσουν νέα μέτρα στήριξης, ενεργειακές παρεμβάσεις και τις συνέπειες των διαδοχικών κρίσεων.
Moody’s και Scope στέλνουν διπλό μήνυμα
Παρότι οι δύο αναβαθμίσεις ήρθαν ταυτόχρονα, καθεμία έχει τη δική της σημασία και τον δικό της συμβολισμό.
Η Moody’s, ο πιο δύσπιστος απέναντι στην Ελλάδα μεγάλος ξένος οίκος τα τελευταία 16 χρόνια, ευθυγραμμίστηκε πλέον με τους υπόλοιπους, κατατάσσοντας τη χώρα στην ίδια κατηγορία και διατηρώντας θετική προοπτική για ενδεχόμενη νέα αναβάθμιση.
Το μήνυμα που προκύπτει από το σύνολο των οίκων αξιολόγησης είναι ότι η Ελλάδα έχει πλέον εδραιώσει τη θέση της στην κατηγορία «BBB» και μπορεί να κοιτάζει ακόμη ψηλότερα.
Η απόσταση που έχει διανυθεί γίνεται περισσότερο εμφανής εάν αναλογιστεί κανείς ότι από το 2010 έως το 2023 η χώρα βρισκόταν στην κατηγορία «junk». Μετά την επιστροφή της στην επενδυτική βαθμίδα, έχει πλέον απομακρυνθεί από το χαμηλότερο επίπεδό της και πατά σταθερότερα μία βαθμίδα ψηλότερα, περιορίζοντας τον κίνδυνο μιας άμεσης επιστροφής προς τα κάτω σε περίπτωση αναταράξεων.
Από την κρίση του 2010 στην αντοχή του 2026
Η πραγματική σημασία της εξέλιξης φαίνεται περισσότερο στις δύσκολες συνθήκες της σημερινής συγκυρίας.
Το 2009 και το 2010 η Ελλάδα κατέρρεε οικονομικά και για σχεδόν μία δεκαετία αναζητούσε στήριξη και διάσωση από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες. Σήμερα, η εικόνα είναι διαφορετική: ισχυρές χώρες της Ευρώπης βρίσκονται αντιμέτωπες με σοβαρές δημοσιονομικές πιέσεις, ενώ η Ελλάδα εμφανίζει μεγαλύτερη αντοχή απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις.
Ο στόχος, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη διατήρηση των σημερινών κεκτημένων. Για την ελληνική οικονομία το επόμενο βήμα είναι η περαιτέρω σύγκλιση και η επιστροφή στην «Α κατηγορία» των διεθνών αγορών, όπου βρισκόταν πριν από περίπου δύο δεκαετίες.
Και εδώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία η κίνηση της Scope Ratings.
Την ώρα που η Moody’s τοποθέτησε την Ελλάδα στο «BBB με θετική προοπτική», επίπεδο στο οποίο την είχαν ήδη κατατάξει οι υπόλοιποι οίκοι, η γερμανική Scope έκανε ένα επιπλέον βήμα, ανεβάζοντας την αξιολόγηση στο BBB+.
Από τα υψηλότερα επίπεδα της κατηγορίας «Β», η Ελλάδα μπορεί πλέον να κοιτάζει προς την επόμενη βαθμίδα, εκεί όπου εμφανίζεται ξανά το «Α».
Από τις σκληρές αξιολογήσεις στην ψήφο εμπιστοσύνης των αγορών
Για περίπου μία δεκαετία η Ελλάδα είχε συνηθίσει στις σκληρές αξιολογήσεις της Τρόικας και των Θεσμών. Σήμερα, το τεστ είναι διαφορετικό και πραγματοποιείται συνεχώς από τις ίδιες τις αγορές.
Οι αποφάσεις των δύο οίκων συμπίπτουν χρονικά και με τη μετάταξη του Ελληνικού Χρηματιστηρίου στις ώριμες αγορές.
Η εξέλιξη συνοδεύτηκε από ιστορικό ρεκόρ συναλλαγών, καθώς ο τζίρος την Παρασκευή εκτοξεύθηκε στα 4,26 δισ. ευρώ, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο των 150 χρόνων λειτουργίας του Χρηματιστηρίου.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει και μία από τις σημαντικότερες συνέπειες μιας αναβάθμισης: τη δυνατότητα προσέλκυσης μεγαλύτερου αριθμού επενδυτών και κεφαλαίων προς μία αγορά που περνά σε υψηλότερη κατηγορία.
Η Ελλάδα ανεβαίνει σε μια Ευρώπη υπό πίεση
Η χρονική συγκυρία ενισχύει ακόμη περισσότερο τη σημασία των δύο αναβαθμίσεων.
Λίγες ώρες νωρίτερα, στο Δουβλίνο, ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Βάλντις Ντομπρόβσκις περιέγραφε μια ευρωπαϊκή οικονομία που έχει αντέξει διαδοχικά σοκ, αλλά βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με νέες πιέσεις.
Εξηγώντας τη δημοσιονομική στάση της ΕΕ απέναντι σε νέα μέτρα στήριξης, αναφέρθηκε στην αναταραχή των διεθνών αγορών ομολόγων. Προειδοποίησε ότι η ανατιμολόγηση των κρατικών ομολόγων έχει αρχίσει από τις ανεπτυγμένες αγορές και μπορεί στη συνέχεια να επηρεάσει και τις αναδυόμενες.
Το μήνυμά του ήταν σαφές: απαιτείται σταθερή προσήλωση στη δημοσιονομική πειθαρχία, ώστε οι χώρες να μην κληθούν να πληρώσουν ακριβότερα τον λογαριασμό της σημερινής κρίσης.
Για την Ελλάδα, πάντως, η συγκεκριμένη προειδοποίηση βρίσκει την οικονομία σε διαφορετική θέση. Η διατήρηση των πλεονασμάτων, η συνέπεια στη δημοσιονομική πορεία, οι πρόωρες αποπληρωμές και η ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους συγκαταλέγονται στα βασικά στοιχεία που ανέδειξαν στις εκθέσεις τους Scope και Moody’s.
Γαλλία και Ιταλία μετρούν τις πιέσεις
Το ευρωπαϊκό σκηνικό γίνεται ακόμη πιο χαρακτηριστικό από όσα συμβαίνουν σε Γαλλία και Ιταλία.
Το spread του γαλλικού δεκαετούς ομολόγου έναντι του αντίστοιχου γερμανικού διευρύνθηκε στις 100 μονάδες βάσης, για πρώτη φορά από το 2012. Το θέμα βρέθηκε μάλιστα στο επίκεντρο της συνέντευξης Τύπου μετά το άτυπο Eurogroup.
Πριν από 15 έως 17 χρόνια, ανάλογες ερωτήσεις αφορούσαν σχεδόν αποκλειστικά την Ελλάδα.
Στην Ιταλία, την ίδια ώρα, ο υπουργός Οικονομίας Τζιανκάρλο Τζορτζέτι προειδοποίησε ότι το κόστος εξυπηρέτησης του ιταλικού δημόσιου χρέους «αυξάνεται με ανησυχητικό ρυθμό» εξαιτίας των γεωπολιτικών εντάσεων.
Το δημόσιο χρέος της Ιταλίας πλησιάζει τα 3 τρισ. ευρώ, είναι δηλαδή σχεδόν 12 φορές μεγαλύτερο από εκείνο της Ελλάδας, αν και φυσικά πρόκειται για μία οικονομία με πολλαπλάσιο ΑΕΠ και ισχυρή βιομηχανική βάση.
Τι αλλάζει μετά το BBB+ και τι χρειάζεται για το «Α»
Η αναβάθμιση στο BBB+ δεν σημαίνει ότι οι κίνδυνοι για την ελληνική οικονομία έχουν εξαφανιστεί. Αποτυπώνει, όμως, την εκτίμηση ότι η δημοσιονομική πορεία της χώρας διαθέτει πλέον μεγαλύτερες αντοχές και ότι μπορεί να αντιμετωπίσει διεθνείς αναταράξεις χωρίς να επιστρέψει εύκολα στις συνθήκες της προηγούμενης μεγάλης κρίσης.
Σε μια περίοδο κατά την οποία τα κράτη αναζητούν κεφάλαια για τη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης και την αντιμετώπιση των συνεπειών των κρίσεων, η καλύτερη πιστοληπτική αξιολόγηση αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα. Μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των αγορών και να προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια, με το κόστος δανεισμού να παραμένει καθοριστικό μέγεθος.
Η διπλή αναβάθμιση έχει επομένως δύο διαστάσεις. Συμβολικά, αποτυπώνει την αλλαγή της εικόνας της Ελλάδας σε σύγκριση με το 2009. Ουσιαστικά, αναγνωρίζει τη δημοσιονομική πορεία, τα πλεονάσματα, τις πρόωρες αποπληρωμές και τη συνέχιση μιας σταθερής οικονομικής πολιτικής.
Η πολιτική και οικονομική σταθερότητα παραμένει, παράλληλα, βασική προϋπόθεση για τις επόμενες κινήσεις των οίκων.
Εκτός από τη διατήρηση της ανάπτυξης, σημαντικό στοιχείο είναι και η περαιτέρω αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, το οποίο προβλέπεται να υποχωρήσει στο 136% του ΑΕΠ φέτος, από 146,1% το 2025.
Η Moody’s αφήνει πλέον ανοιχτό το ενδεχόμενο για επόμενη αναβάθμιση, εφόσον συνεχιστούν η δημοσιονομική πειθαρχία, η μείωση του χρέους και η μεταρρυθμιστική δυναμική.
Τα επόμενα δύο «ραντεβού» με τους οίκους
Ο κύκλος των αξιολογήσεων για το 2026 δεν έχει ολοκληρωθεί και το ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον στις επόμενες δύο κρίσιμες ημερομηνίες.
Η Standard & Poor’s έχει προγραμματισμένη την έκθεσή της για τις 23 Οκτωβρίου 2026, ενώ η Fitch θα προχωρήσει στη δική της επανεξέταση στις 6 Νοεμβρίου 2026.
Με την Ελλάδα πλέον στο BBB+ από τη Scope και τη Moody’s να διατηρεί θετική προοπτική, τα επόμενα δύο «ραντεβού» θα δείξουν εάν η χώρα μπορεί να κάνει ακόμη ένα βήμα προς τον επόμενο μεγάλο στόχο: την επιστροφή, μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες, στην κατηγορία αξιολόγησης με το «Α» μπροστά.
Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα