Η Αθήνα διαβάζει ως σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα την παρουσία και τις δηλώσεις του Αμερικανού ΥΠΕΞ – «Ισχυρός εταίρος» η Ελλάδα για τις ΗΠΑ – Νέα εξοπλιστικά προγράμματα ύψους 4 δισ. δολαρίων
Ισχυρό γεωπολιτικό αποτύπωμα αφήνει στην Αθήνα η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο, με την κυβέρνηση να θεωρεί ότι ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών έστειλε από την ελληνική πρωτεύουσα μηνύματα με σαφή αποδέκτη και την Τουρκία.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επαναφέρει τις γνωστές διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας χαρακτήρισε την Ελλάδα «ισχυρό εταίρο» των ΗΠΑ και υπογράμμισε ότι Αθήνα και Ουάσιγκτον έχουν κοινή αντίληψη για τα προβλήματα της περιοχής και, τις περισσότερες φορές, για τις λύσεις τους.
Η κυβέρνηση δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στις συγκεκριμένες αναφορές, καθώς ο Μάρκο Ρούμπιο δεν είναι μόνο υπουργός Εξωτερικών, αλλά και Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του Ντόναλντ Τραμπ, έχοντας έτσι κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση της αμερικανικής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής.
«Έχουμε εδώ έναν τόσο ισχυρό εταίρο»
Το μήνυμα του Μάρκο Ρούμπιο ήταν ιδιαίτερα χαρακτηριστικό κατά τη συνάντησή του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου.
«Όπως είπατε, υπάρχουν πολλοί παράγοντες αστάθειας γύρω σας σε αυτή την περιοχή. Το γεγονός ότι έχουμε εδώ έναν τόσο ισχυρό εταίρο και μπορούμε να συνεχίσουμε να οικοδομούμε αυτή τη σχέση με τρόπο αμοιβαία επωφελή είναι πολύ σημαντικό», ανέφερε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών.
Η συγκεκριμένη αναφορά αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Αθήνα, καθώς έγινε σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει πεδίο έντονων γεωπολιτικών ανταγωνισμών και η Τουρκία επιχειρεί να επαναφέρει στο προσκήνιο τις διεκδικήσεις της.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, από την πλευρά του, χαρακτήρισε τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις «ιστορικά υψηλές», υπογραμμίζοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως πυλώνα σταθερότητας και ασφάλειας στην περιοχή.
Το μήνυμα για την Τουρκία και το Διεθνές Δίκαιο
Στις συζητήσεις με την αμερικανική πλευρά, η Αθήνα έθεσε με σαφήνεια τις τουρκικές αναθεωρητικές αξιώσεις, επαναλαμβάνοντας την προσήλωσή της στο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η κυβέρνηση κρατά ιδιαίτερα τη δήλωση Ρούμπιο ότι Ελλάδα και ΗΠΑ έχουν «κοινή αντίληψη» για τα προβλήματα της περιοχής.
«Και τις περισσότερες φορές συμφωνούμε και για τη σωστή λύση», σημείωσε ο Αμερικανός υπουργός, διατύπωση που στην Αθήνα θεωρείται ότι αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα όταν αφορά μια περιοχή όπου οι ελληνοτουρκικές διαφορές παραμένουν στο επίκεντρο.
Τα 4 δισ. δολάρια στα εξοπλιστικά
Το γεωπολιτικό μήνυμα συνοδεύτηκε και από συγκεκριμένες συμφωνίες στον αμυντικό τομέα.
Στο πλαίσιο του 6ου Γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ ανακοινώθηκαν πωλήσεις αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού προς την Ελλάδα ύψους 4 δισ. δολαρίων, μέσω του προγράμματος Foreign Military Sales (FMS).
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι συμφωνίες αφορούν οπλικά συστήματα για τον νέο στόλο των F-16 Viper και των F-35, την αναβάθμιση 38 F-16 σε επίπεδο Viper, αλλά και προγράμματα υποστήριξης των νεοαποκτηθέντων οπλικών συστημάτων.
Παράλληλα, ικανοποιήθηκε το ελληνικό αίτημα για την παραχώρηση τεθωρακισμένων οχημάτων Stryker, ενώ Ελλάδα και ΗΠΑ συμφώνησαν να διερευνήσουν νέες δυνατότητες συνεργασίας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.
Ουσιαστικά, Αθήνα και Ουάσιγκτον επιχειρούν να ενισχύσουν περαιτέρω τη διαλειτουργικότητα των δύο Ενόπλων Δυνάμεων, ενώ η στρατιωτική συνεργασία αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάθος.
Το «αγκάθι» του καλωδίου Ελλάδας – Κύπρου
Παρά το θετικό κλίμα, ένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα παρέμεινε χωρίς καθαρή απάντηση: η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.
Ο Μάρκο Ρούμπιο απέφυγε να δώσει σαφή απάντηση για την επανέναρξη των εργασιών πόντισης του καλωδίου, κάνοντας λόγο για «λεπτές καταστάσεις» στις οποίες εμπλέκονται και άλλες χώρες.
«Έχουμε μεγάλη αφοσίωση σε όλους αυτούς τους ενεργειακούς διαδρόμους και σε όλες αυτές τις προσπάθειες, και η Ελλάδα αποτελεί έναν εξαιρετικό εταίρο», ανέφερε.
Ταυτόχρονα, ξεκαθάρισε ότι τέτοιου είδους ευαίσθητα ζητήματα είναι προτιμότερο να αντιμετωπίζονται μέσω διπλωματίας και όχι μέσω δημόσιων δηλώσεων.
Η αναφορά αυτή παραπέμπει ουσιαστικά στις τουρκικές αντιδράσεις που έχουν μπλοκάρει την επανεκκίνηση των ερευνών για το έργο.
Στήριξη στον ενεργειακό ρόλο της Ελλάδας
Η αμερικανική πλευρά έδωσε, πάντως, σαφές στίγμα στήριξης στον ενεργειακό σχεδιασμό της Ελλάδας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Κάθετος Διάδρομος, που ενισχύει τον ρόλο της χώρας ως ενεργειακής πύλης προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη και δημιουργεί δυνατότητες για τη μεταφορά αμερικανικού LNG στην ευρωπαϊκή αγορά.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται η προγραμματισμένη γεώτρηση της ExxonMobil στο Ιόνιο, οι έρευνες της Chevron νοτίως της Κρήτης, αλλά και τα υπόλοιπα ενεργειακά σχέδια της Ελλάδας.
Ωστόσο, χαρακτηριστικό είναι ότι στο Κοινό Ανακοινωθέν γίνεται αναφορά στον Κάθετο Διάδρομο και στις έρευνες για υδρογονάνθρακες, όχι όμως στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις.
Αθήνα και Ουάσιγκτον διευρύνουν τη συνεργασία
Στην ατζέντα των συνομιλιών βρέθηκαν επίσης η ασφάλεια, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και της παράνομης διακίνησης μεταναστών, καθώς και η αμυντική βιομηχανία.
Παράλληλα, ενισχύεται η συνεργασία των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα, μέσω της συμμετοχής της Ελλάδας στο State Partnership Program.
Συμφωνήθηκε επίσης η παράταση της Συμφωνίας για την Προστασία της Πολιτιστικής Κληρονομιάς, ενώ διευρύνεται η συνεργασία στον ναυτιλιακό τομέα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η συνεργασία στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Pax Silica, με έμφαση στην τεχνητή νοημοσύνη, την υπολογιστική υψηλών επιδόσεων, την κυβερνοασφάλεια και τις προηγμένες τεχνολογίες.
Το συνολικό μήνυμα της επίσκεψης
Για την Αθήνα, ο απολογισμός της επίσκεψης Ρούμπιο περιλαμβάνει τρεις βασικούς άξονες: ισχυρότερη στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ, σημαντική ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας και αμερικανική στήριξη στον ενεργειακό ρόλο της Ελλάδας.
Το κρίσιμο ζήτημα που παραμένει ανοιχτό είναι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, όπου η Ουάσιγκτον επέλεξε να κρατήσει χαμηλούς τόνους και να παραπέμψει στη διπλωματική οδό.
Σε κάθε περίπτωση, η Αθήνα θεωρεί ότι η παρουσία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στην Ελλάδα, οι αναφορές του στον ρόλο της χώρας ως «ισχυρού εταίρου» και το εύρος των αμυντικών και ενεργειακών συμφωνιών αποτυπώνουν τη σημασία που αποδίδει η Ουάσιγκτον στην Ελλάδα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα