Έπειτα από 63 χρόνια, η «Ντάμα πίκα» του Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι επιστρέφει στο ρεπερτόριο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (ΕΛΣ), με μια νέα μεγάλη παραγωγή που κάνει πρεμιέρα στις 6 Δεκεμβρίου 2026 στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος.
Το αριστούργημα του ύστερου ρομαντισμού θα παρουσιαστεί σε οκτώ παραστάσεις, σε μουσική διεύθυνση του διακεκριμένου Ρώσου αρχιμουσικού Ντμίτρι Γιουρόφσκι και σκηνοθεσία του διεθνώς αναγνωρισμένου Βρετανού σκηνοθέτη Στήβεν Λάνγκριτζ.
Η «Ντάμα πίκα» αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα του ρωσικού οπερατικού ρεπερτορίου. Μια σκοτεινή ιστορία για τον έρωτα, τη φιλοδοξία, τον τζόγο και την ανθρώπινη εμμονή με την προσπάθεια ελέγχου της μοίρας, η οποία διατηρεί μέχρι σήμερα την έντονη δραματική της δύναμη.
Ο Τσαϊκόφσκι ολοκλήρωσε την όπερα το 1890 και την ίδια χρονιά παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Θέατρο Μαριίνσκι της Αγίας Πετρούπολης. Στην Εθνική Λυρική Σκηνή ανέβηκε για πρώτη φορά στις 15 Φεβρουαρίου 1963, στο Θέατρο Ολύμπια.
Το λιμπρέτο του Μοντέστ Τσαϊκόφσκι, αδελφού του συνθέτη, βασίζεται στην ομώνυμη νουβέλα του Αλεξάντρ Πούσκιν. Ο συνθέτης, ωστόσο, έδωσε μεγαλύτερη έμφαση στην ψυχολογική διάσταση των χαρακτήρων και ιδιαίτερα στη συναισθηματική σχέση του Χέρμαν με τη Λίζα, μεταφέροντας τη δράση στην Αγία Πετρούπολη της εποχής της Αικατερίνης της Μεγάλης, στα τέλη του 18ου αιώνα.
Μια ιστορία έρωτα, εμμονής και καταστροφής
Κεντρικός ήρωας είναι ο Χέρμαν, ένας νεαρός αξιωματικός που είναι ερωτευμένος με τη Λίζα, εγγονή μιας ηλικιωμένης Κόμησσας και αρραβωνιαστικιά του πρίγκιπα Γελέτσκι. Η ζωή του αλλάζει όταν μαθαίνει ότι η Κόμησσα γνωρίζει το μυστικό τριών φύλλων της τράπουλας, τα οποία εξασφαλίζουν τη νίκη στα χαρτιά.
Η επιθυμία του να αποκτήσει πλούτο και κοινωνική θέση, αλλά και να διεκδικήσει τη γυναίκα που αγαπά, μετατρέπεται σταδιακά σε ανεξέλεγκτη εμμονή. Ένας παλιός θρύλος θέλει την Κόμησσα να έχει αποκαλύψει το μυστικό σε δύο άνδρες, ενώ μια προφητεία προειδοποιεί ότι ένας τρίτος θα επιχειρήσει να της το αποσπάσει, προκαλώντας τον θάνατό της.
Ο Χέρμαν εισβάλλει στο δωμάτιό της και απαιτεί να μάθει τα τρία φύλλα. Η απειλή του προκαλεί τον θάνατο της ηλικιωμένης γυναίκας, όμως αργότερα το φάντασμά της εμφανίζεται μπροστά του και του αποκαλύπτει το μυστικό. Από εκείνο το σημείο, η ενοχή και η υπερφυσική εμπειρία εντείνουν την ψυχική του κατάρρευση. Παρά τις προσπάθειες της Λίζας να τον κρατήσει κοντά της, ο Χέρμαν έχει πλέον παραδοθεί στην ανάγκη να δοκιμάσει την τύχη του. Η εμμονή του θα οδηγήσει και τους δύο σε τραγικό τέλος.
Η σκηνοθετική προσέγγιση και οι συντελεστές
Τη σκηνοθεσία της νέας παραγωγής υπογράφει ο Στήβεν Λάνγκριτζ, ο οποίος έχει συνεργαστεί επανειλημμένα με την ΕΛΣ, σκηνοθετώντας μεταξύ άλλων τον «Ορφέα και Ευρυδίκη» του Γκλουκ, την «Κάρμεν» του Μπιζέ και τον «Φάλσταφ» του Βέρντι. Από το 2019 είναι καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ του Γκλάιντμπορν.
Η σκηνοθετική του προσέγγιση εστιάζει στη σύγκρουση ανάμεσα στον εξωτερικό κόσμο και τις εσωτερικές επιθυμίες των πρωταγωνιστών. Η δράση τοποθετείται στην πολυτελή και έντονη σε ρυθμούς αυλή της Αικατερίνης της Μεγάλης, όπου ο τζόγος, το ποτό και οι ανεξέλεγκτες επιθυμίες συνθέτουν ένα περιβάλλον κοινωνικών αποκλεισμών και προσωπικών αδιεξόδων.
Όπως σημειώνει ο ίδιος, η παραγωγή εξερευνά τα όρια όπου το πάθος μετατρέπεται σε εμμονή, ο ορθολογικός κόσμος διαρρηγνύεται και το υπερφυσικό εισβάλλει στην πραγματικότητα, οδηγώντας τους ήρωες στην καταστροφή.
Τα σκηνικά και τα κοστούμια υπογράφει η Κέιτι Ντάβενπορτ, τους φωτισμούς ο Πήτερ Μάμφορντ και την κινησιολογία ο Νταν Ο’Νηλ. Τη μουσική διεύθυνση αναλαμβάνει ο Ντμίτρι Γιουρόφσκι, με διεθνή παρουσία σε κορυφαία λυρικά θέατρα, όπως η Κρατική Όπερα της Βαυαρίας, η Όπερα του Παρισιού, η Βασιλική Όπερα του Λονδίνου και το Θέατρο Μπολσόι. Η προετοιμασία της Χορωδίας είναι υπό την ευθύνη του Αγαθάγγελου Γεωργακάτου και της Παιδικής Χορωδίας της Κωνσταντίνας Πιτσιάκου.
Το καστ της παραγωγής
Η Εθνική Λυρική Σκηνή συγκέντρωσε ένα καστ Ελλήνων και ξένων ερμηνευτών με σημαντική διεθνή παρουσία.
Τον ρόλο του Χέρμαν αναλαμβάνει ο Ρώσος τενόρος Ντμίτρι Γκολόβνιν, ο οποίος έχει ερμηνεύσει τον συγκεκριμένο ρόλο σε σημαντικά θέατρα της Ευρώπης, μεταξύ άλλων στη Βιέννη, τις Βρυξέλλες, τη Λυών και την Αγία Πετρούπολη.
Τη Λίζα ερμηνεύει η Ελληνίδα υψίφωνος Άννα Στυλιανάκη, ενώ τον ρόλο της Κόμησσας αναλαμβάνει η Δανή μεσόφωνος Ματίλντε Βάλλεβικ.
Ο Τάσης Χριστογιαννόπουλος θα ερμηνεύσει τον πρίγκιπα Γελέτσκι, ενώ ο βαθύφωνος Τάσος Αποστόλου αναλαμβάνει τον διπλό ρόλο του Κόμη Τόμσκι και του Ζλατογκόρ. Τον διπλό ρόλο της Πολίνας και του Μιλοβζόρ ερμηνεύει η μεσόφωνος Χρυσάνθη Σπιτάδη.
Στην παραγωγή συμμετέχουν επίσης οι Ανδρέας Καραούλης, Γιάννης Γιαννίσης, Ελευθέριος Καλπακτσίδης, Μαξίμ Κλονόφσκι, Αναστασία Κότσαλη και Μιράντα Μακρυνιώτη.
Η επιστροφή της «Ντάμα πίκα» στην Εθνική Λυρική Σκηνή αποτελεί ένα από τα σημαντικά οπερατικά γεγονότα της φετινής καλλιτεχνικής περιόδου, φέρνοντας ξανά στη σκηνή ένα έργο στο οποίο η μουσική μεγαλοφυΐα του Τσαϊκόφσκι συναντά ένα διαχρονικό δράμα για τα όρια της ανθρώπινης επιθυμίας και την καταστροφική δύναμη της εμμονής.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα