Σε θρίλερ με απρόβλεπτες συνέπειες για την παγκόσμια σταθερότητα εξελίσσεται η προκαταρκτική ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.
Λίγα μόλις εικοσιτετράωρα μετά τη θέση της σε ισχύ, η κατάσταση έφτασε στα όρια του γενικευμένου εκτροχιασμού την Παρασκευή 19 Ιουνίου 2026, εξαιτίας της ραγδαίας κλιμάκωσης των συγκρούσεων στον Λίβανο.
Το μέτωπο αυτό, που άλλοτε θεωρούνταν δευτερεύον, αναδεικνύεται πλέον σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα των New York Times στο κύριο και πιο επικίνδυνο εμπόδιο για την οριστική παύση των πυρών στη Μέση Ανατολή.
Η νέα έξαρση της βίας οδήγησε στην εσπευσμένη ακύρωση του προγραμματισμένου γύρου συνομιλιών μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων στην Ελβετία.
Όπως αποκάλυψαν πηγές στην αμερικανική εφημερίδα, η Τεχεράνη αποφάσισε να αποσυρθεί θορυβωδώς από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων, διαμαρτυρόμενη για τις συνεχιζόμενες, σφοδρές επιθέσεις του Ισραήλ στο λιβανέζικο έδαφος, καθιστώντας σαφές ότι δεν θα συνεχίσει τον διάλογο υπό αυτές τις συνθήκες.
Η παγίδα της συμφωνίας και το διπλωματικό «μπλόκο» του Ισραήλ
Η διακοπή των επαφών σημειώνεται λίγες ημέρες μετά την υπογραφή της προκαταρκτικής διμερούς συμφωνίας Ουάσινγκτον – Τεχεράνης, η οποία προβλέπει την άμεση και μόνιμη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων στον Λίβανο και τη ρητή δέσμευση για τη διαφύλαξη της εδαφικής του ακεραιότητας.
Η συμπερίληψη του Λιβάνου θεωρήθηκε τεράστια διπλωματική νίκη για το Ιράν, το οποίο, ασκώντας πλέον απόλυτο έλεγχο στη Χεζμπολάχ μετά την εξόντωση του Χασάν Νασράλα το 2024, κατέστησε σαφές ότι θεωρεί τη χώρα αναπόσπαστο κομμάτι της δικής του εθνικής ασφάλειας.
Ωστόσο, το μεγάλο δομικό πρόβλημα της συμφωνίας έγκειται στο γεγονός ότι ούτε το Ισραήλ ούτε η Χεζμπολάχ συνυπέγραψαν το μνημόνιο.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ο οποίος αποκλείστηκε από τις τελικές διαπραγματεύσεις, ξεκαθάρισε ότι το Τελ Αβίβ δεν δεσμεύεται από τους όρους των ΗΠΑ και του Ιράν.
Αν και ο πρέσβης του Ισραήλ στις ΗΠΑ, Γιεχίελ Λάιτερ, δήλωσε ότι η χώρα του επιθυμεί την κατάπαυση του πυρός, υπογράμμισε με νόημα ότι οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις θα παραμείνουν στο νότιο Λίβανο μέχρι να διαλύσουν πλήρως την τρομοκρατική υποδομή της Χεζμπολάχ και να ολοκληρωθεί αυτή η αποστολή.
Αιματηρές μάχες στη Ναμπατίε και οργή Τραμπ κατά Νετανιάχου
Στο πεδίο των μαχών, η ένταση χτύπησε κόκκινο όταν δυνάμεις της Χεζμπολάχ έστησαν φονική ενέδρα σε ισραηλινά στρατεύματα που προέλαυναν σε πλαγιά κοντά στη στρατηγικής σημασίας πόλη Ναμπατίε, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν τέσσερις Ισραηλινοί στρατιώτες.
Το Ισραήλ απάντησε άμεσα με ένα μαζικό κύμα άνω των 150 αεροπορικών επιδρομών σε ολόκληρο τον νότιο και ανατολικό Λίβανο, σκοτώνοντας τουλάχιστον 47 ανθρώπους, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου, γεγονός που προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση της Τεχεράνης.
Αυτή η νέα έξαρση προκαλεί έντονο εκνευρισμό στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εκφράζει ανοιχτά πλέον την απογοήτευσή του για τη στάση του Μπέντζαμιν Νετανιάχου.
Ο Τραμπ φοβάται ότι η επιμονή του Ισραήλ να συνεχίσει την επιχείρηση θα τινάξει στον αέρα την ιστορική συμφωνία που ο ίδιος πέτυχε με το Ιράν. Κάτω από την ασφυκτική πίεση του Λευκού Οίκου, το Ισραήλ μείωσε ελαφρώς τον ρυθμό των επιθέσεων και σταμάτησε τις καθημερινές προειδοποιήσεις εκκένωσης πόλεων, ωστόσο αρνείται κατηγορηματικά να αποσύρει τα στρατεύματά του.
Το αδιέξοδο της επόμενης ημέρας: Κατοχή και όπλα
Αναλυτές διεθνών σχέσεων εμφανίζονται ιδιαίτερα απαισιόδοξοι για την επίτευξη μιας βιώσιμης λύσης. Όπως επισημαίνει η Λίνα Χατίμπ, ερευνήτρια του Chatham House στο Λονδίνο, η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν στρώνει το χαλί για αποκλιμάκωση, αλλά αφήνει άλυτα τα βασικά δομικά προβλήματα, καθώς οι δυνάμεις του Ισραήλ διατηρούν αυτή τη στιγμή τη μεγαλύτερη εδαφική κατοχή στον νότιο Λίβανο εδώ και δύο δεκαετίες, έχοντας εκτοπίσει πάνω από ένα εκατομμύριο πολίτες.
Παράλληλα, το Ισραήλ απαιτεί την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της οργάνωσης για να αποχωρήσει, ενώ η Χεζμπολάχ χρησιμοποιεί την ισραηλινή κατοχή ως απόδειξη ότι τα όπλα της είναι απαραίτητα για την άμυνα της χώρας, με την αδύναμη κυβέρνηση του Λιβάνου να αδυνατεί να επιβάλει τον έλεγχό της.
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό κλίμα, η διπλωματική προσπάθεια μεταφέρεται πλέον στην Ουάσινγκτον.
Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι την επόμενη εβδομάδα θα ξεκινήσει ένας νέος, αυτόνομος γύρος συνομιλιών αποκλειστικά μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου, μετά από κρίσιμη τηλεφωνική επικοινωνία που είχε ο ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο με τον Λιβανέζο πρόεδρο, Τζόζεφ Αούν, σε μια ύστατη προσπάθεια να βρεθεί μια σταθερή φόρμουλα εκεχειρίας.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα