Νέα δεδομένα στη θεραπευτική αντιμετώπιση του πολλαπλού μυελώματος δημιουργεί η επιταχυνόμενη έγκριση από τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) της ιμπερδομίδης (iberdomide), ενός νέου από του στόματος φαρμάκου της κατηγορίας των CELMoD (Cereblon E3 Ligase Modulators).
Η έγκριση αφορά τη χορήγηση της ιμπερδομίδης σε συνδυασμό με δαρατουμουμάμπη και δεξαμεθαζόνη σε ενήλικες ασθενείς με πολλαπλό μυέλωμα οι οποίοι έχουν ήδη λάβει τουλάχιστον μία γραμμή θεραπείας, στην οποία περιλαμβάνονταν αναστολέας πρωτεασώματος και ανοσοτροποποιητικός παράγοντας.
Σημαντικό ρόλο στη συγκεκριμένη εξέλιξη είχε και η ελληνική επιστημονική κοινότητα, καθώς η Θεραπευτική Κλινική της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ συμμετείχε στην πολυκεντρική κλινική μελέτη EXCALIBER-RRMM, τα αποτελέσματα της οποίας αποτέλεσαν τη βάση για την έγκριση.
Κύρια ερευνήτρια στο ελληνικό κέντρο ήταν η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Ογκολογίας Μαρία Γαβριατοπούλου, ενώ ο καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας και διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής, Θάνος Δημόπουλος, συμμετέχει στη διεθνή Επιτροπή Συντονισμού (Steering Committee) της μελέτης.
Η EXCALIBER-RRMM ήταν διεθνής, τυχαιοποιημένη, πολυκεντρική μελέτη φάσης ΙΙΙ, στην οποία αξιολογήθηκε η αποτελεσματικότητα της ιμπερδομίδης από του στόματος σε συνδυασμό με υποδόρια δαρατουμουμάμπη και δεξαμεθαζόνη σε ασθενείς με υποτροπιάζον ή ανθεκτικό πολλαπλό μυέλωμα, οι οποίοι είχαν λάβει μία ή δύο προηγούμενες γραμμές θεραπείας.
Στην κύρια ανάλυση, ο συνδυασμός της ιμπερδομίδης με δαρατουμουμάμπη και δεξαμεθαζόνη πέτυχε πλήρη ανταπόκριση με αρνητική ελάχιστη υπολειπόμενη νόσο (MRD-negative complete response) στο 41% των ασθενών, έναντι 21% για τον συνδυασμό δαρατουμουμάμπης, βορτεζομίμπης και δεξαμεθαζόνης.
Η αρνητική ελάχιστη υπολειπόμενη νόσος θεωρείται σημαντικός δείκτης του βάθους της ανταπόκρισης στη θεραπεία του πολλαπλού μυελώματος και έχει συσχετιστεί με ευνοϊκότερους δείκτες επιβίωσης. Ωστόσο, η συνολική αποτίμηση του κλινικού οφέλους της νέας θεραπευτικής προσέγγισης θα προκύψει από τα δεδομένα που συνεχίζουν να συλλέγονται, μεταξύ άλλων για την επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου και τη συνολική επιβίωση.
Η ιμπερδομίδη ανήκει στη νέα γενιά των CELMoD, οι οποίοι δρουν μέσω του συμπλέγματος της Ε3 ουβικουιτινικής λιγάσης και της cereblon. Με τον τρόπο αυτό προκαλείται αποδόμηση συγκεκριμένων πρωτεϊνών που διαδραματίζουν ρόλο στην επιβίωση των καρκινικών κυττάρων του μυελώματος, ενώ παράλληλα ενισχύεται η ανοσοτροποποιητική δράση.
Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, η έγκριση της ιμπερδομίδης ανοίγει τον δρόμο για την αξιοποίηση μιας νέας κατηγορίας φαρμάκων στη θεραπεία του πολλαπλού μυελώματος και διευρύνει τις διαθέσιμες επιλογές για ασθενείς των οποίων η νόσος έχει υποτροπιάσει.
Παράλληλα, η συμμετοχή της Θεραπευτικής Κλινικής του ΕΚΠΑ στην EXCALIBER-RRMM αναδεικνύει την παρουσία ελληνικών ερευνητικών κέντρων στη διεθνή κλινική έρευνα και τη δυνατότητα συμμετοχής ασθενών στη χώρα μας σε μελέτες που αφορούν καινοτόμες θεραπευτικές προσεγγίσεις.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα