Πρόβες, ατέλειωτη δουλειά και πρεμιέρες, χειροκροτήματα και απογοητεύσεις, γέλια στα παρασκήνια και άλλοτε ομηρικοί καβγάδες, περιοδείες, ευτράπελα, δυνατές φιλίες, αμέτρητες ιστορίες, μα πάνω απ’ όλα μια βαθιά αγάπη για το θέατρο, συνθέτουν τέσσερις δεκαετίες θεατρικής ζωής. Όλες αυτές οι στιγμές επιχειρούν να «χωρέσουν» σε μία μόνο βραδιά: την αποψινή.
Τα 40 χρόνια της Πειραματικής Σκηνής της «Τέχνης», ενός θιάσου που ταυτίστηκε με την καλλιτεχνική αναζήτηση, την ομαδικότητα και τη σταθερή σχέση με το κοινό, περνούν μέσα από την αναδρομή που θα γίνει στις 8 το βράδυ στο Τελλόγλειο Ίδρυμα, στο πλαίσιο των παράλληλων εκδηλώσεων της έκθεσης «Τέχνη – Διαγώνιος και το Μουσείο που δεν έγινε».
Άνθρωποι που συνδέθηκαν ουσιαστικά με τη διαδρομή της ομάδας, οι σκηνογράφοι Απόστολος Βέττας και Ιωάννα Μανωλεδάκη, η σκηνοθέτρια Γλυκερία Καλαϊτζή, η θεατρολόγος Ελίζα Θεοδωράνου και οι ηθοποιοί Σοφία Βούλγαρη και Έφη Σταμούλη, θα συζητήσουν και θα ανακαλέσουν μνήμες, παίρνοντας μαζί τους και το κοινό σε αυτή τη διαδρομή.
Τα έξι άτομα θα αναφερθούν στο διάστημα από την πρώτη ιδέα που έπεσε, σχεδόν σαν αστείο, για την δημιουργία αυτού του ιστορικού θιάσου, από τον Νικηφόρο Παπανδρέου το 1979 και την εναρκτήρια παράσταση με το «Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας» στο θέατρο Άδωνις, μέχρι την τελευταία παράσταση το 2019 με τη «Φόνισσα» στο θέατρο Τ. Μεσολαβεί η μεγάλη στάση για 26 χρόνια στο θέατρο Αμαλία.
«Η πρόθεσή μας είναι να είναι μια ανεκδοτολογική εκδήλωση, όπου θα ανασύρουμε αναμνήσεις από αυτή τη σαραντάχρονη πορεία του θιάσου. Θέλουμε να επικεντρωθούμε σε αστείες αναφορές και συγκινητικές στιγμές, πράγματα που υπήρχαν στη ζωή του θιάσου και σίγουρα δεν έχει ακούσει ο θεατής», αναφέρει η Έφη Σταμούλη, μιλώντας στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Ο λόγος θα συνοδεύεται από φωτογραφικό υλικό, ενώ θα προβληθεί μόνο ένα βίντεο από την παράσταση «Με δύναμη από την Κηφισιά», καθώς το αρχείο της Πειραματικής Σκηνής βρίσκεται αυτή την περίοδο σε διαδικασία ψηφιοποίησης.
Για την ίδια την κ. Σταμούλη, η αναδρομή αυτή έχει και προσωπική διάσταση. «Τώρα που πέρασαν επτά χρόνια από το οριστικό σταμάτημα του θιάσου, τα βλέπω όλα συγκεντρωμένα και είναι σαν να έκανα μια βουτιά στο παρελθόν. Είναι κάτι σαν ψυχοθεραπεία», λέει, τονίζοντας πως μόνο με την απόσταση του χρόνου αντιλαμβάνεται κανείς το βάρος και την αξία όσων έζησε.
Τα περιστατικά που έμειναν ιστορία
Η ίδια θυμάται στιγμές που σήμερα μοιάζουν σχεδόν κινηματογραφικές. Όπως την πρώτη εγκατάσταση της ομάδας στο Θέατρο Αμαλία, το 1986, όταν οι ηθοποιοί δεν ήταν μόνο ηθοποιοί, αλλά και ταμίες, ταξιθέτες, εργάτες, καθαριστές, ρόλους που απολάμβαναν προκειμένου να επιτευχθεί ο βασικός στόχος.
«Στην οδό Αμαλίας υπήρχε ένα παντοπωλείο και πήγαμε τέσσερις – πέντε ηθοποιοί να αγοράσουμε καθαριστικά, για να κάνουμε το πρώτο μεγάλο καθάρισμα του θεάτρου που θα μας στέγαζε. Ήμασταν πολύ νέοι τότε και πήγαμε με μια ορμή και χαρά, γεμίζοντας πολλές σακούλες», αφηγείται.
Η ιδιοκτήτρια του παντοπωλείου τούς ρώτησε τι πρόκειται να κάνουν κι οι νεαροί ηθοποιοί απάντησαν με ενθουσιασμό και περηφάνια, για να εισπράξουν την απάντηση: «Εσείς είστε ηθοποιοί; Δεν πειράζει ρε κορίτσια, καμιά δουλειά δεν είναι ντροπή», περιγράφει η Σταμούλη, επισημαίνοντας την υποδοχή της γειτονιάς, σε μια εποχή που τα πράγματα ήταν πολύ διαφορετικά σε σχέση με σήμερα.
Ένα άλλο περιστατικό ταξιδεύει την Πειραματική πολλά χιλιόμετρα μακριά, στην Αυστραλία του 1982, όταν ο θίασος ήταν ακόμη στα πρώτα του βήματα. Μέσα από πρωτοβουλία των υπουργείων Εξωτερικών και Πολιτισμού, καθώς και της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς, η ομάδα κλήθηκε να πραγματοποιήσει μεγάλη περιοδεία στις ελληνικές κοινότητες της χώρας. «Ήμασταν δυόμισι χρονών θίασος, ούτε καν τριών. Δεν ξέραμε αν θα υπάρχουμε την επόμενη μέρα και ξαφνικά μάς ζητούν να πάμε για έναν μήνα περιοδεία στην άλλη άκρη του κόσμου και μάλιστα αδρά πληρωμένοι», σημειώνει.
Η ανακοίνωση προκάλεσε σοκ και ενθουσιασμό. «Η Δώρα Σκαρλάτου, που ήταν τότε ηθοποιός στην Πειραματική, έπαθε μια φοβερή ταραχή όταν μας το ανακοίνωσε ο Νικηφόρος Παπανδρέου και φώναζε: “ Παιδιά, τι είπε; Αυστρία ή Αυστραλία;”», περιγράφει τη σκηνή που έμεινε χαραγμένη στη μνήμη τους.
«Δεν προδώσαμε τα όνειρά μας»
Η Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης» υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια του ελεύθερου θεάτρου της Θεσσαλονίκης. Για σαράντα χρόνια λειτούργησε ως ζωντανός οργανισμός, με σταθερό πυρήνα ηθοποιών, αλλά και συνεργάτες που μοιράζονταν κοινή αισθητική και κοινό στόχο. «Ήμασταν σαν οικογένεια. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν διαφωνούσαμε. Διαφωνούσαμε έντονα, όπως όλες οι οικογένειες. Αλλά δουλεύαμε με αλληλοσεβασμό, με όρεξη και με μεγάλη χαρά για αυτό που κάνουμε», σημειώνει η Σταμούλη.
Τα πρώτα χρόνια ήταν δύσκολα. Χωρίς χρήματα, με ατέλειωτες ώρες δουλειάς και με ανθρώπους που μόλις είχαν ξεπεράσει τα 20 έτη και έκαναν τα πάντα χωρίς αμοιβή. Όμως εκείνο που τους κινούσε ήταν η ορμή της ηλικίας και η πίστη πως κάτι σημαντικό χτίζεται. «Δεν συνειδητοποιούσαμε ακριβώς τι κάναμε. Είχαμε μια πολύ μεγάλη χαρά, ένα πολύ μεγάλο μεράκι και βουτούσαμε χωρίς να ξέρουμε. Σιγά σιγά περνούσαν τα χρόνια και καταλαβαίναμε ότι η Πειραματική έγινε δέκα, είκοσι, τριάντα ετών».
Σήμερα, κοιτώντας πίσω, η ίδια βλέπει καθαρότερα το αποτύπωμα εκείνης της διαδρομής. «Τώρα που το βλέπει κανείς με την απόσταση, τώρα καταλαβαίνουμε ότι κάναμε κάτι καλό», ενώ επιμένει πως το μεγαλύτερο κέρδος δεν είναι μόνο οι παραστάσεις, αλλά η συνέπεια σε μια κοινή ιδέα. «Διαβάζοντας τις πρώτες δηλώσεις του Νικηφόρου Παπανδρέου για το τι έπρεπε να είναι αυτός ο θίασος, σκέφτομαι πως αυτά που λέγαμε στην αρχή, αυτά προσπαθήσαμε να κάνουμε. Δεν προδώσαμε τα όνειρά μας».
Σε αυτά τα σαράντα χρόνια ανέβηκαν 127 έργα από όλο το φάσμα του ρεπερτορίου, από Ευριπίδη, Αριστοφάνη και Σαίξπηρ έως Μπρεχτ, Μπέκετ και σύγχρονους συγγραφείς, ενώ 42 έργα παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά από την Πειραματική.
Η Πειραματική δεν λειτούργησε ποτέ ως κλειστός κύκλος για λίγους μυημένους. Αντίθετα, επιδίωξε ένα θέατρο υψηλών απαιτήσεων που να απευθύνεται σε όλους. «Ο Νικηφόρος Παπανδρέου επαναλάμβανε ένα μότο του Αντουάν Βιτέζ: “ Ελιτίστικο θέατρο για όλους”. Δηλαδή ένα θέατρο απαιτητικό, με δύσκολες παραστάσεις, αλλά που κατεβαίνει στο κοινό και αφορά το μεγάλο κοινό», τονίζει η Σταμούλη.
Η αποψινή εκδήλωση στο αμφιθέατρο του Τελλογλείου απευθύνεται τόσο σε όσους έζησαν εκείνα τα χρόνια από κοντά όσο και στους νεότερους, που θα γνωρίσουν μια εποχή όπου το θέατρο στηριζόταν περισσότερο στη συλλογική προσπάθεια, στη διάρκεια και στο όραμα. Η είσοδος είναι ελεύθερη.
Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ