Η γέννηση ενός υγιέστατου κοριτσιού από γενετικό υλικό που είχε κρυοσυντηρηθεί από το 2004, στην περίπτωση μιας 54χρονης γυναίκας στην Αθήνα, επαναφέρει ένα εντυπωσιακό ερώτημα: τι συμβαίνει πραγματικά σε ένα έμβρυο όταν παραμένει στην κατάψυξη για 10, 20 ή ακόμη περισσότερα χρόνια;
Η απάντηση των ειδικών είναι ότι, κατά την κρυοσυντήρηση, η βιολογική δραστηριότητα του εμβρύου ουσιαστικά σταματά. Το έμβρυο δεν συνεχίζει να αναπτύσσεται και δεν «γερνά» όσο παραμένει σε συνθήκες κατάλληλης κρυοσυντήρησης. Όταν αποψυχθεί και επιβιώσει από τη διαδικασία, μπορεί να συνεχίσει την ανάπτυξή του από το στάδιο στο οποίο είχε σταματήσει.
Ο γυναικολόγος της 54χρονης και γενικός γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής, Κωνσταντίνος Πάντος, μιλώντας στο Πρακτορείο FM και στην Τάνια Μαντουβάλου, εξήγησε ότι το έμβρυο ουσιαστικά «παγώνει στον χρόνο», χωρίς να υφίσταται τη φυσιολογική διαδικασία της βιολογικής γήρανσης.
Τι γνωρίζουμε για την υγεία των παιδιών
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η παραμονή ενός εμβρύου στην κατάψυξη για πολλά χρόνια αυξάνει τον κίνδυνο για προβλήματα υγείας μετά τη γέννηση.
Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, δεν έχει τεκμηριωθεί ότι η ίδια η κρυοσυντήρηση αυξάνει τον κίνδυνο συγγενών ανωμαλιών, χρωμοσωμικών διαταραχών ή παιδικού καρκίνου. Ορισμένες μελέτες έχουν εντοπίσει διαφοροποιήσεις, όπως στο βάρος γέννησης, ωστόσο δεν έχει αποδειχθεί ότι αυτές οφείλονται στην κρυοσυντήρηση και μπορεί να σχετίζονται με άλλους παράγοντες.
Ο κ. Πάντος υποστήριξε, μάλιστα, ότι υπάρχουν ενδείξεις πως παιδιά που προέρχονται από κρυοσυντηρημένα έμβρυα εμφανίζουν καλύτερες επιδόσεις. Ωστόσο, η συγκεκριμένη ερμηνεία χρειάζεται προσοχή, καθώς δεν μπορεί να θεωρηθεί αποδεδειγμένο ότι η κρυοσυντήρηση καθιστά τα παιδιά «πιο έξυπνα» ή «πιο δραστήρια». Παράγοντες που σχετίζονται με την επιλογή των εμβρύων και τα χαρακτηριστικά των γονέων μπορούν επίσης να επηρεάζουν τα αποτελέσματα.
Από 7 στα 10, έως σχεδόν όλα τα έμβρυα
Η τεχνολογία έχει αλλάξει σημαντικά σε σχέση με τις πρώτες εφαρμογές της κρυοσυντήρησης.
Όπως εξηγεί ο κ. Πάντος, με τις παλαιότερες τεχνικές επιβίωνε περίπου το 70% των εμβρύων μετά την απόψυξη. Με τις σύγχρονες μεθόδους, το ποσοστό επιβίωσης μπορεί να φτάσει το 90% ή ακόμη και το 100%, ανάλογα με την περίπτωση και τα χαρακτηριστικά του εμβρύου.
Η εξέλιξη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η διαδικασία της απόψυξης αποτελεί ένα από τα κρίσιμα στάδια πριν από την εμβρυομεταφορά.
Τι γίνεται αν το έμβρυο μείνει στην κατάψυξη για 20 χρόνια;
Εδώ η επιστήμη εξακολουθεί να έχει αναπάντητα ερωτήματα.
Υπάρχουν πλέον παιδιά που έχουν γεννηθεί από κρυοσυντηρημένα έμβρυα και έχουν φτάσει σε μεγαλύτερες ηλικίες. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή δεδομένα για την παρακολούθηση αυτών των ανθρώπων σε ολόκληρη τη διάρκεια της ζωής τους, μέχρι δηλαδή την ενήλικη ζωή και τα βαθιά γηρατειά.
Τα έως τώρα στοιχεία χαρακτηρίζονται καθησυχαστικά, όμως οι επιστήμονες χρειάζονται μεγαλύτερες μελέτες και πολύχρονη παρακολούθηση για να διαπιστώσουν αν υπάρχουν επιπτώσεις που μπορεί να εμφανίζονται αργότερα στη ζωή.
Τα 22 χρόνια και το μεγάλο ερώτημα
Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Πάντο, στη συγκεκριμένη περίπτωση επιτεύχθηκε κρυοσυντήρηση για 22 χρόνια, ενώ έχουν καταγραφεί αντίστοιχες περιπτώσεις 18 ετών στην Ιαπωνία και 17 ετών στο Ισραήλ.
Μέχρι σήμερα, δεν έχει προκύψει ένδειξη ότι ένα έμβρυο που παρέμεινε κρυοσυντηρημένο για τόσο μεγάλο διάστημα οδηγεί από μόνο του σε διαφορετική έκβαση για την υγεία του παιδιού.
Με άλλα λόγια, ο χρόνος που περνά έξω από το έμβρυο δεν φαίνεται να μεταφράζεται σε αντίστοιχο βιολογικό χρόνο μέσα σε αυτό. Το έμβρυο δεν μεγαλώνει ούτε γερνά όσο παραμένει σωστά κρυοσυντηρημένο.
Πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η επιστήμη;
Η συγκεκριμένη περίπτωση ανοίγει μια συζήτηση που ξεπερνά τα όρια του εργαστηρίου. Η δυνατότητα διατήρησης εμβρύων για δεκαετίες δημιουργεί νέα δεδομένα για την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή και ταυτόχρονα νέα νομικά και ηθικά ερωτήματα.
Όπως επισημαίνει ο κ. Πάντος, η επιστημονική εξέλιξη και η νομοθεσία θα πρέπει να προχωρούν παράλληλα, ώστε να υπάρχει ένα σαφές πλαίσιο για τη χρήση των νέων τεχνολογιών.
Η περίπτωση της 54χρονης στην Αθήνα δείχνει με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο τις δυνατότητες που έχει πλέον η αναπαραγωγική ιατρική: ένα έμβρυο μπορεί να παραμείνει κρυοσυντηρημένο για περισσότερες από δύο δεκαετίες και, εφόσον επιβιώσει από την απόψυξη και πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις, να συνεχίσει την ανάπτυξή του από το στάδιο στο οποίο είχε σταματήσει.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσο μπορεί να διατηρηθεί ένα έμβρυο στην κατάψυξη, αλλά πόσα ακόμη χρόνια δεδομένων θα χρειαστούν ώστε η επιστήμη να γνωρίζει με βεβαιότητα τι σημαίνει αυτή η διαδικασία για ολόκληρη τη ζωή ενός ανθρώπου.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ