Νέο πλαίσιο προστασίας για τους δανειολήπτες με ληξιπρόθεσμες οφειλές προωθεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, επιχειρώντας να βάλει φρένο στη διόγκωση των χρεών, να επιταχύνει τις ρυθμίσεις με τράπεζες και servicers και να περιορίσει τις πρακτικές που δυσχεραίνουν την αποπληρωμή των «κόκκινων» δανείων.
Το σχέδιο νόμου βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 22 Οκτωβρίου και προβλέπει ανώτατα όρια στις συνολικές απαιτήσεις, υποχρεωτικό επανυπολογισμό παλαιών οφειλών, συγκεκριμένες προθεσμίες για τις διμερείς διαπραγματεύσεις και αυστηρότερους κανόνες πριν από τη διενέργεια πλειστηριασμών.
Όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η γενική γραμματέας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Θεώνη Αλαμπάση, στόχος είναι να περιοριστεί η αβεβαιότητα για τους οφειλέτες και να ενισχυθεί η ευθύνη των πιστωτών, ώστε οι ρυθμίσεις να οδηγούν σε ουσιαστικές και βιώσιμες λύσεις.
Πλαφόν στις οφειλές και επανυπολογισμός των χρεών
Κεντρική αλλαγή αποτελεί η θέσπιση ανώτατου ορίου στη συνολική απαίτηση από δάνεια και πιστώσεις. Με βάση το προτεινόμενο πλαίσιο, η οφειλή δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το τριπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου, ενώ για συγκεκριμένες κατηγορίες αγροτικών οφειλών το όριο περιορίζεται στο διπλάσιο.
Οι ρυθμίσεις καλύπτουν καταναλωτικά, στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια, ανεξάρτητα από το αν εξακολουθούν να βρίσκονται στην αρχική τράπεζα ή έχουν μεταβιβαστεί σε funds και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Ειδικές προβλέψεις αφορούν τα δάνεια που χορηγήθηκαν πριν από το 1990, όταν δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για τον προσδιορισμό του αρχικού κεφαλαίου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η συνολική οφειλή δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 150% του ποσού που είχε διαμορφωθεί στην τελευταία ρύθμιση πριν από το 1990.
Η εφαρμογή του μέτρου αναμένεται να περιορίσει απαιτήσεις που έχουν διογκωθεί από τόκους υπερημερίας, κεφαλαιοποιημένους τόκους και πρόσθετες χρεώσεις.
Για παράδειγμα, σε δάνειο αρχικού ύψους 100.000 ευρώ, το ανώτατο όριο της απαίτησης διαμορφώνεται στις 300.000 ευρώ. Εάν η συνολική οφειλή έχει φτάσει τις 500.000 ευρώ, το ποσό που υπερβαίνει το προβλεπόμενο όριο δεν θα μπορεί να απαιτηθεί. Για τις κατηγορίες αγροτικών οφειλών που υπάγονται στο ειδικό καθεστώς, το αντίστοιχο όριο είναι 200.000 ευρώ.
Ο επανυπολογισμός θα λαμβάνει υπόψη τις καταβολές που έχουν πραγματοποιήσει οι οφειλέτες, οι εγγυητές ή τρίτα πρόσωπα. Ωστόσο, δεν προβλέπεται επιστροφή χρημάτων που έχουν ήδη καταβληθεί.
Υποχρεωτικός επανυπολογισμός μέσα σε έξι μήνες
ράπεζες, funds και servicers θα υποχρεωθούν να επανυπολογίσουν τις απαιτήσεις που εμπίπτουν στις νέες διατάξεις μέσα σε έξι μήνες από την έναρξη ισχύος του νόμου.
Η διαδικασία θα γίνεται χωρίς να απαιτείται αίτηση από τον δανειολήπτη. Οι πιστωτές θα πρέπει να αποτυπώνουν τα νέα υπόλοιπα στα λογιστικά και πληροφοριακά τους συστήματα, ανεξάρτητα από το αν η αρχική τράπεζα εξακολουθεί να λειτουργεί ή αν η απαίτηση έχει μεταβιβαστεί σε άλλο φορέα.
Παράλληλα, προβλέπονται αλλαγές για τις υποθέσεις που βρίσκονται ήδη σε διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης. Κατασχέσεις και πλειστηριασμοί θα μπορούν να συνεχίζονται μόνο για το ποσό που προκύπτει μετά τον επανυπολογισμό της οφειλής.
Σε εκκρεμείς διαδικασίες, ο δικαιούχος ή ο διαχειριστής της απαίτησης θα πρέπει να γνωστοποιεί το αναπροσαρμοσμένο ποσό και να περιορίζει ανάλογα τις πράξεις εκτέλεσης. Εάν το τίμημα από τον πλειστηριασμό υπερβαίνει την απαίτηση που δικαιούται να εισπράξει ο πιστωτής, το υπόλοιπο αποδίδεται στον οφειλέτη.
Απάντηση σε τρεις μήνες και ολοκλήρωση ρύθμισης σε έξι
Το νομοσχέδιο εισάγει δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για τις διμερείς διαπραγματεύσεις μεταξύ οφειλετών και διαχειριστών απαιτήσεων.
Εφόσον ο δανειολήπτης καταθέσει πλήρη φάκελο, ο πιστωτής θα πρέπει να απαντήσει εντός τριών μηνών, υποβάλλοντας τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης ή αιτιολογημένη απόρριψη. Ο οφειλέτης θα έχει στη συνέχεια έναν μήνα για να απαντήσει, ενώ η διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο μέσα σε έξι μήνες.
Η υπέρβαση της τρίμηνης προθεσμίας θα καταγράφεται ως παράβαση, θα γνωστοποιείται στην Τράπεζα της Ελλάδος και θα συνεπάγεται αναστολή του εκτοκισμού και της κεφαλαιοποίησης τόκων μέχρι να δοθεί απάντηση.
Οι προτάσεις των servicers θα πρέπει να βασίζονται στα πραγματικά εισοδήματα και στην περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη. Όπου είναι εφικτό, θα περιλαμβάνουν δύο εναλλακτικές λύσεις, προκειμένου να διευκολύνεται η επίτευξη συμφωνίας.
Προκαταβολή έως 15% και προστασία πριν από τον πλειστηριασμό
Σημαντική αλλαγή αφορά την προκαταβολή που ζητείται για την επίτευξη απευθείας διμερούς ρύθμισης. Το ανώτατο ποσοστό ορίζεται στο 15% της οφειλής, έναντι πρακτικών που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, μπορούσαν να φτάνουν ακόμη και στο 50%.
Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα χαμηλότερης προκαταβολής όταν τεκμηριώνονται οικονομική δυσχέρεια, κοινωνικά κριτήρια ή προβλήματα υγείας.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης ότι, τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό, ο πιστωτής θα πρέπει να έχει καταθέσει κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης.
Επιπλέον, όσο ο δανειολήπτης τηρεί ενεργή τη ρύθμισή του, ο διαχειριστής της απαίτησης δεν θα μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση ή να προχωρήσει σε μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης και πλειστηριασμό.
Σε περίπτωση παραβίασης της συγκεκριμένης υποχρέωσης, οι σχετικές πράξεις προβλέπεται να είναι άκυρες. Παράλληλα, στον οφειλέτη θα πιστώνεται ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις και η ρύθμιση θα παρατείνεται για αντίστοιχο χρονικό διάστημα, ενώ τα πρόστιμα μπορούν να φτάσουν έως τις 500.000 ευρώ ανά δανειολήπτη.
Δικαίωμα σε πλήρη ενημέρωση για την οφειλή
Οι δανειολήπτες θα αποκτήσουν επίσης τη δυνατότητα να ζητούν δωρεάν αναλυτική ενημέρωση για το ύψος και τη διαμόρφωση των οφειλών τους.
Τα στοιχεία θα περιλαμβάνουν τις αρχικές συμβάσεις και τις τροποποιήσεις τους, το ιστορικό πληρωμών, τον τρόπο υπολογισμού των επιτοκίων, το υπόλοιπο κεφαλαίου, τους τόκους, τις προμήθειες και κάθε άλλη χρέωση.
Οι πιστωτές θα πρέπει να χορηγούν τις πληροφορίες εντός 45 ημερών. Εάν δεν ανταποκριθούν, προβλέπεται αναστολή του εκτοκισμού μέχρι να απαντήσουν πλήρως στο αίτημα.
Νέες υποχρεώσεις για τους servicers από το 2027
Το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει, τέλος, αυξημένες υποχρεώσεις διαφάνειας για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις.
Ειδικότερα, προβλέπεται η ετήσια δημοσιοποίηση οικονομικών στοιχείων, δεδομένων για τα χαρτοφυλάκια και τα αποτελέσματα διαχείρισης, καθώς και πληροφοριών για τον χειρισμό παραπόνων. Οι εταιρείες θα πρέπει ακόμη να υποβάλλουν στρατηγικό σχέδιο με προβλέψεις ανακτήσεων και δείκτες απόδοσης.
Οι σχετικές προβλέψεις αναμένεται να αρχίσουν να εφαρμόζονται στις αρχές του 2027, τρεις μήνες μετά την ψήφιση του νέου νόμου.
Το τελικό περιεχόμενο των διατάξεων θα οριστικοποιηθεί μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης και της νομοθετικής επεξεργασίας, πριν από την κατάθεση και ψήφιση του νομοσχεδίου στη Βουλή.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ