Σαφές μήνυμα ότι η συμμετοχή τρίτων χωρών στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα δεν μπορεί να γίνεται «δίχως όρους», έστειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στις δηλώσεις του μετά τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο της Λιθουανίας Γκιντάνας Ναουσέντα (Gitanas Nausėda) στο Μέγαρο Μαξίμου.
Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι για να συμμετέχει μία τρίτη χώρα σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται με ευρωπαϊκούς πόρους θα πρέπει «πρώτα και πάνω απ’ όλα να σέβεται τα συμφέροντα ασφάλειας των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς αστερίσκους».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και στη δυνατότητα στενότερης ελληνολιθουανικής συνεργασίας, με έμφαση στην αντιαεροπορική άμυνα και στην αντιμετώπιση των drones. Όπως είπε, στόχος είναι οι ευρωπαϊκές χώρες να μην περιορίζονται στον ρόλο του αγοραστή αμυντικού εξοπλισμού, αλλά να εξελιχθούν σε συμπαραγωγούς μέσα στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην αντιμετώπιση των drones με οικονομικά βιώσιμο τρόπο, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για τομέα στον οποίο επενδύει σημαντικά η Ελλάδα και παραπέμποντας στην ανάπτυξη της «Ασπίδας του Αχιλλέα».
Ο πρωθυπουργός σημείωσε, παράλληλα, ότι η άμυνα πρέπει πλέον να αντιμετωπίζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο ως «ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό» και τάχθηκε υπέρ της απόκτησης ουσιαστικού περιεχομένου από τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής του άρθρου 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όπως ανέφερε, η εμπειρία της Ελλάδας και άλλων ευρωπαϊκών κρατών που έσπευσαν να στηρίξουν την Κύπρο τους προηγούμενους μήνες, έδειξε ότι η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη «μπορεί και πρέπει» να αποκτήσει επιχειρησιακή διάσταση, συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ.
Στο πλαίσιο αυτό, προανήγγειλε ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας θα αποτελέσει κεντρική προτεραιότητα της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ. Υπογράμμισε, μάλιστα, ότι Ελλάδα και Λιθουανία συγκαταλέγονται στις χώρες του ΝΑΤΟ που διαθέτουν ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό του ΑΕΠ τους για την άμυνα.
Αλληλεγγύη στη Λιθουανία
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε την «απόλυτη αλληλεγγύη» της Ελλάδας προς τη Λιθουανία απέναντι στις υβριδικές επιθέσεις και τη ρωσική απειλή, υπογραμμίζοντας ότι τα ανατολικά και νοτιοανατολικά σύνορα της Ευρώπης, από τη Βαλτική μέχρι τη Μεσόγειο, βρίσκονται πλέον στην πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Αναφέρθηκε στις μη εξουσιοδοτημένες διελεύσεις, στις κυβερνοεπιθέσεις και στις δολιοφθορές, σημειώνοντας ότι οι απειλές αυτές αφορούν πλέον ολόκληρη την Ευρώπη και απαιτούν συντονισμένη απάντηση.
«Η προάσπιση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των μελών της ευρωπαϊκής οικογένειας και της Ατλαντικής Συμμαχίας, ιδίως αυτών της πρώτης γραμμής, όπως η Λιθουανία και η Ελλάδα, είναι υπόθεση κοινή», ανέφερε.
«Οι Ουκρανοί φυλούν σήμερα Θερμοπύλες»
Για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο πρωθυπουργός επανέλαβε τη στήριξη της Αθήνας σε μια «δίκαιη και διαρκή ειρήνη», η οποία θα σέβεται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας και θα συνοδεύεται από αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας.
Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της συνέχισης της πίεσης προς τη Ρωσία, μεταξύ άλλων, μέσω των ευρωπαϊκών κυρώσεων.
«Οι Ουκρανοί φυλούν σήμερα Θερμοπύλες. Κερδίζουν επάξια τον σεβασμό μας. Οφείλουμε να παραμείνουμε στο πλευρό τους», είπε χαρακτηριστικά.
Μεταναστευτικό: Ευρωπαϊκός μηχανισμός απέναντι στην εργαλειοποίηση
Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο πρωθυπουργός στην προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και στην εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών, επισημαίνοντας ότι Ελλάδα και Λιθουανία, ως χώρες της ευρωπαϊκής μεθορίου, έχουν αντιμετωπίσει ανάλογες υβριδικές απειλές.
Υπενθύμισε τα γεγονότα στον Έβρο τον Μάρτιο του 2020 και τη στήριξη που παρείχε στη συνέχεια η Ελλάδα στη Λιθουανία όταν βρέθηκε αντιμέτωπη με αντίστοιχη πίεση.
Ο κ. Μητσοτάκης εξέφρασε παράλληλα την ικανοποίησή του για τη στήριξη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της ελληνικής πρότασης για τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού έκτακτης ανάγκης, ο οποίος θα ενεργοποιείται σε περιπτώσεις εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών και αυξημένης μεταναστευτικής πίεσης.
Μέση Ανατολή: Άμεση αποκλιμάκωση – Προτεραιότητα η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας
Αναφερόμενος στην κρίση στη Μέση Ανατολή και στον Κόλπο, ο πρωθυπουργός ζήτησε άμεση αποκλιμάκωση, προειδοποιώντας ότι η παράταση της έντασης πλήττει την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και τις εφοδιαστικές αλυσίδες και αυξάνει το ενεργειακό κόστος, το οποίο τελικά μεταφέρεται στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις.
Επανέλαβε τη θέση της Ελλάδας για σεβασμό του Δικαίου της Θάλασσας και της ελεύθερης διέλευσης, ενώ ανακοίνωσε ότι η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας θα αποτελέσει προτεραιότητα της Ελληνικής Προεδρίας και ζήτημα που η Αθήνα θα αναδείξει και κατά την προεδρία της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ (τον Οκτώβριο).
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε άμεσα την ένταση στην περιοχή με το αυξημένο ενεργειακό κόστος στην Ευρώπη, επισημαίνοντας ότι καθιστά δυσκολότερο τον φετινό χειμώνα για ολόκληρη την ήπειρο.
Στο πλαίσιο αυτό, ζήτησε δημοσιονομική ευελιξία, ώστε τα κράτη-μέλη να έχουν τη δυνατότητα να στηρίζουν με στοχευμένα μέτρα νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αξιοποιώντας τον πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο που διαθέτουν.
Υπενθύμισε ότι έχει ήδη απευθυνθεί με επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ζητώντας «άμεση και τολμηρή ευρωπαϊκή απάντηση», σημειώνοντας ότι ένα κοινό ευρωπαϊκό πρόβλημα απαιτεί κοινή και έγκαιρη αντίδραση.
Μητσοτάκης – Nausėda: Κοινή ατζέντα ενόψει του 2027
Σημαντικό μέρος των συνομιλιών αφορούσε τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες του 2027 και τον συντονισμό ενόψει των διαδοχικών Προεδριών του Συμβουλίου της ΕΕ.
Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι οι δύο πλευρές συζήτησαν το κοινό πρόγραμμα της «Τριάδας των Προεδριών», σημειώνοντας ότι πρόκειται για χώρες με διαφορετικές ιστορικές και γεωγραφικές αφετηρίες, αλλά με κοινό προσανατολισμό προς μια Ευρώπη «ελεύθερη και δημοκρατική, ισχυρή και ασφαλή, ευημερούσα και ανταγωνιστική».
Σε ό,τι αφορά τις διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι οι θέσεις Αθήνας και Βίλνιους είναι ουσιαστικά κοινές, εκτιμώντας ότι οι πόροι που έχουν προταθεί δεν ανταποκρίνονται στις αυξημένες ευρωπαϊκές φιλοδοξίες.
Τόνισε επίσης ότι η συνοχή «δεν είναι εχθρός της ανταγωνιστικότητας», αλλά προϋπόθεσή της, ενώ τάχθηκε υπέρ της εμβάθυνσης της ενιαίας αγοράς και της διατήρησης της γεωγραφικής ισορροπίας στην ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Κοινή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για «φθηνή» άμυνα απέναντι στα drones
Την ανάπτυξη κοινών ευρωπαϊκών τεχνολογικών λύσεων για την αντιμετώπιση των drones, με δυνατότητα χρηματοδότησης μέσω ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας, πρότεινε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για κοινή πρόκληση για τις χώρες που βρίσκονται στα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης.
Ο πρωθυπουργός τόνισε την ανάγκη να βρεθούν οικονομικότεροι τρόποι προστασίας του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου, ώστε να μην απαιτείται η χρήση πανάκριβων συστημάτων ή η απογείωση μαχητικών αεροσκαφών κάθε φορά που πρέπει να αναχαιτιστεί ένα εισερχόμενο drone.
«Αυτές είναι κοινές προκλήσεις και κοινές τεχνολογικές προκλήσεις», ανέφερε, σημειώνοντας ότι μια λύση σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα ωφελούσε όλες τις χώρες της ΕΕ και πρωτίστως εκείνες που βρίσκονται στα εξωτερικά της σύνορα.
Παράλληλα, επισήμανε ότι οι χώρες της Βαλτικής αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες προκλήσεις λόγω της εγγύτητάς τους στον πόλεμο της Ουκρανίας, ενώ αντίστοιχα υπάρχουν ειδικές προκλήσεις για την Ελλάδα στο νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης.
Ενέργεια, φάρμακα, logistics και τεχνολογία
Σε διμερές επίπεδο, οι δύο ηγέτες εξέτασαν τρόπους ενίσχυσης των οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, με τον πρωθυπουργό να εντοπίζει σημαντικά περιθώρια συνεργασίας στους τομείς των φαρμακευτικών προϊόντων, των logistics, της καινοτομίας και της υψηλής τεχνολογίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ενεργειακή συνεργασία, επισημαίνοντας τον ρόλο της Κλαϊπέντα και της Αλεξανδρούπολης ως πυλών ενεργειακής ασφάλειας όχι μόνο για τις δύο χώρες αλλά συνολικά για την Ευρώπη.
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε τέλος στις σχέσεις των δύο λαών και στον τουρισμό, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα αποτελεί κορυφαίο προορισμό για τους Λιθουανούς, ενώ έκανε και αναφορά στην κοινή αγάπη των δύο χωρών για το μπάσκετ.
Κλείνοντας, ευχήθηκε επιτυχία στη λιθουανική Προεδρία και εξέφρασε την προσδοκία για στενή συνεργασία των δύο κυβερνήσεων, ώστε οι διαδοχικές ευρωπαϊκές Προεδρίες να λειτουργήσουν με συνέχεια και συνέπεια απέναντι στις κοινές ευρωπαϊκές προκλήσεις.
Νέα μέτρα στήριξης με «όπλο» τα πρόσθετα έσοδα από ΦΠΑ.
Τη δυνατότητα αξιοποίησης των πρόσθετων εσόδων από τον ΦΠΑ, τα οποία προκύπτουν εξαιτίας της αύξησης των τιμών της ενέργειας, για τη χρηματοδότηση προσωρινών και στοχευμένων μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, έθεσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, εξειδικεύοντας την πρότασή του προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία.
Απαντώντας σε ερώτηση για την ενεργειακή ακρίβεια και την πρόσφατη επιστολή του προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ταυτόχρονα ότι η δημοσιονομική σταθερότητα παραμένει «μη διαπραγματεύσιμη» για την Ελλάδα.
Όπως ανέφερε, εφόσον μία κυβέρνηση εισπράττει πρόσθετα έσοδα από ΦΠΑ, πέραν εκείνων που είχαν αρχικά προβλεφθεί, αποκλειστικά εξαιτίας του πληθωρισμού που προκαλεί η αύξηση των τιμών της ενέργειας, θα μπορούσε να της δοθεί η δυνατότητα να τα αξιοποιήσει για τη στήριξη της κοινωνίας.
«Ενδεχομένως, λογιστικά -και το τονίζω πάλι, λογιστικά- αυτά τα πρόσθετα έσοδα να μπορούν να αξιοποιηθούν για στοχευμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης της κοινωνίας», είπε ο κ. Μητσοτάκης.
Διευκρίνισε ότι μια τέτοια κίνηση δεν μπορεί να γίνει μονομερώς, καθώς συνδέεται με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες και τις συμφωνημένες οροφές δαπανών. Ως εκ τούτου, όπως είπε, απαιτείται ευρωπαϊκή στήριξη «σε επίπεδο Eurogroup αλλά και τελικά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου».
Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι η πρόταση αυτή δεν θέτει σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να διακινδυνεύσει την εμπιστοσύνη που έχει ανακτήσει στις αγορές.
«Σε καμία περίπτωση η χώρα μας δεν θα έθετε σε κίνδυνο τη πολύ μεγάλη κατάκτηση της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των αγορών» ως προς την προσήλωση της κυβέρνησης στη δημοσιονομική ισορροπία, ανέφερε, προσθέτοντας: «Αυτό είναι μη διαπραγματεύσιμο για τη χώρα μας».
Ο κ. Μητσοτάκης υπενθύμισε ότι η κυβέρνηση έχει ήδη λάβει μέτρα άνω του 1 δισ. ευρώ για τη στήριξη της κοινωνίας και της οικονομίας απέναντι στις συνέπειες της παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης.
Παράλληλα, σημείωσε ότι οι παρεμβάσεις που έχουν ανακοινωθεί τα τελευταία χρόνια στη ΔΕΘ, συμπεριλαμβανομένων των φετινών, αποσκοπούν στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος μέσω αυξήσεων εισοδημάτων και μειώσεων φόρων, λειτουργώντας ως «ανάχωμα απέναντι στην ακρίβεια».
Εξετάζεται πρόσθετη οικονομική βοήθεια στους αλιείς
Ο πρωθυπουργός γνωστοποίησε επίσης ότι η κυβέρνηση εξετάζει πρόσθετη οικονομική ενίσχυση για τους αλιείς, οι οποίοι αντιμετωπίζουν προβλήματα εξαιτίας της σημερινής συγκυρίας.
«Ξέρω, παραδείγματος χάρη, ότι τώρα έχουμε ένα πρόβλημα με τους αλιείς μας. Εργαζόμαστε ήδη για να δούμε πώς μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε και να τους δώσουμε μια πρόσθετη οικονομική βοήθεια», ανέφερε.
Τόνισε, πάντως, ότι οι δυνατότητες των εθνικών προϋπολογισμών είναι πεπερασμένες, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια ευρωπαϊκή απάντηση στην ενεργειακή κρίση.
«Δεν γίνεται να ζητάμε περισσότερα από την Ευρώπη χωρίς περισσότερους πόρους»
Αναφερόμενος στο νέο ευρωπαϊκό Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, ο κ. Μητσοτάκης προέβλεψε «δύσκολη διαπραγμάτευση», θέτοντας ως βασική αρχή ότι οι αυξημένες ευρωπαϊκές φιλοδοξίες πρέπει να συνοδεύονται και από τους αντίστοιχους πόρους.
«Δεν μπορούμε να ζητάμε από την Ευρώπη να κάνει περισσότερα στην άμυνα, στην ανταγωνιστικότητα, σε τομείς όπως η καινοτομία, η προστασία των συνόρων, το μεταναστευτικό, χωρίς να έχουμε και κάποιους περισσότερους πόρους», είπε.
Κατά τον πρωθυπουργό, το πρώτο βήμα θα πρέπει να είναι η συμφωνία για τους ίδιους πόρους που θα χρηματοδοτούν τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Στη συνέχεια, όπως ανέφερε, θα πρέπει να συζητηθούν τα δυσκολότερα ζητήματα των εθνικών συνεισφορών και του συνολικού ύψους του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Αναλυτικά οι δηλώσεις του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη μετά τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο της Λιθουανίας Gitanas Nausėda, στο Μέγαρο Μαξίμου:
Κύριε Πρόεδρε, αγαπητέ Gitanas, με πολύ μεγάλη χαρά σε υποδέχομαι σήμερα στην Αθήνα, σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την Ευρώπη. Γι’ αυτό και ξεκινώ εκφράζοντας την απόλυτη αλληλεγγύη της Ελλάδος προς την Λιθουανία, η οποία έχει ήδη δεχθεί διαδοχικές υβριδικές επιθέσεις.
Αντιλαμβανόμαστε πλήρως τους φόβους σας για τη ρωσική απειλή και σημειώνω, με μεγάλη ανησυχία, ότι για πρώτη φορά, πριν από κάποιες μέρες, συμμαχικά αεροσκάφη κατέρριψαν drone το οποίο παραβίασε τον εναέριο χώρο της πατρίδας σας.
Ήταν μία απάντηση στην απρόκλητη επιθετικότητα εξ ανατολών, που υπογραμμίζει ότι το ΝΑΤΟ είναι παρόν όταν ένα κράτος μέλος του αναγκάζεται να αμυνθεί. Και βέβαια, οι μη εξουσιοδοτημένες διελεύσεις, οι κυβερνοεπιθέσεις, οι δολιοφθορές, απ’ όπου κι αν προέρχονται, αφορούν πια ολόκληρη την Ευρώπη και απαιτούν μία συντονισμένη απάντηση.
Σήμερα, τα ανατολικά και νοτιοανατολικά σύνορα της Ευρώπης, από τη Βαλτική έως τη Μεσόγειο, βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής ασφάλειας και η προστασία τους προϋποθέτει μια συλλογική προσέγγιση.
Καλούμαστε, λοιπόν, να επιβεβαιώσουμε στην πράξη ότι η προάσπιση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των μελών της ευρωπαϊκής οικογένειας και της Ατλαντικής Συμμαχίας, ιδίως αυτών της πρώτης γραμμής, όπως η Λιθουανία, όπως η Ελλάδα, είναι μία υπόθεση κοινή.
Η Λιθουανία γνωρίζει, άλλωστε, ότι η ελευθερία δεν είναι ποτέ δεδομένη, γι’ αυτό και επιλέξατε τον δρόμο της Ευρώπης. Μία επιλογή, μάλιστα, που, θέλω να θυμίσω, σφραγίστηκε εδώ, στην Αθήνα, στη Στοά του Αττάλου, με την υπογραφή της Συνθήκης Προσχώρησης το 2003, επί ελληνικής Προεδρίας.
Από τότε, βέβαια, ο κόσμος άλλαξε δραματικά. Η αποστολή μας, ωστόσο, παραμένει μία: να διαφυλάξουμε αυτή την Ένωση της ευημερίας, της ελευθερίας, ενισχύοντας όμως, ταυτόχρονα, την άμυνα αλλά και την ανθεκτικότητά της.
Αποστολή στην οποία είμαστε απόλυτα ευθυγραμμισμένοι, καθώς η Λιθουανία αναλαμβάνει την Προεδρία του Συμβουλίου το πρώτο εξάμηνο του 2027, παίρνοντας τη σκυτάλη από την Ιρλανδία για να την παραδώσει μετά, τον ερχόμενο Ιούλιο, στην Ελλάδα.
Ήταν φυσικό, λοιπόν, να συζητήσουμε το κοινό πρόγραμμα της λεγόμενης «Τριάδας των Προεδριών». Μιλάμε, μάλιστα, για τρεις χώρες σε τρεις διαφορετικές γωνίες της Ευρώπης, ξεκινώντας από τον Ατλαντικό, περνώντας στη Βαλτική και καταλήγοντας τελικά στη Μεσόγειο. Τρία κράτη με διαφορετική ιστορία αλλά με μία κοινή πυξίδα, που δείχνει σταθερά προς μια Ευρώπη ελεύθερη και δημοκρατική, ισχυρή και ασφαλή, ευημερούσα και ανταγωνιστική.
Ως προς τις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, στο οποίο θα εστιάσουμε και σε λίγες ημέρες στις Βρυξέλλες, οι θέσεις μας ουσιαστικά είναι κοινές: οι πόροι που αρχικά προτείνονται δεν ανταποκρίνονται, δυστυχώς, στις αυξημένες φιλοδοξίες της Ευρώπης.
Και πρέπει, νομίζω, όλοι να αντιληφθούν ότι η Συνοχή ουσιαστικά δεν είναι εχθρός της ανταγωνιστικότητας, είναι μάλλον προϋπόθεση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, με την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς να καθίσταται αναγκαία αλλά και με την πρωτοπορία να συμβαδίζει με τη γεωγραφική ισορροπία.
Το ίδιο, βέβαια, ισχύει για ένα θέμα το οποίο μας αφορά και τους δύο εξίσου, αναφέρομαι στη χρηματοδότηση της φύλαξης των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ως χώρες της μεθορίου γνωρίζουμε πολύ καλά τι θα πει εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών.
Η Ελλάδα, αγαπητέ Gitanas, το θυμάσαι καλά, αντιμετώπισε πρώτη μια τέτοια υβριδική επίθεση στον Έβρο, τον Μάρτιο του 2020. Γι’ αυτό και ήμασταν οι πρώτοι που σταθήκαμε στο δικό σας πλευρό, όταν έναν χρόνο μετά δεχθήκατε μια παρόμοια απειλή.
Πρέπει να προστατεύσουμε τα σύνορά μας, κρατώντας ακέραιες τις αξίες μας και με την εφαρμογή του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο να κρίνεται πλέον στην πράξη.
Θέλω εδώ να εκφράσω, κ. Πρόεδρε, την ικανοποίησή μου για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δια της τοποθέτησης της κας Προέδρου στην ομιλία που έκανε στο Ευρωκοινοβούλιο, στηρίζει την πρόταση της Ελλάδος για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση εργαλειοποίησης μεταναστευτικών ροών και μεταναστευτικής πίεσης.
Η άμυνα, επίσης, πρέπει να αντιμετωπιστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο ως ένα ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό, κάτι που σημαίνει ότι είναι καιρός πλέον η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής του άρθρου 42 παρ. 7 της Συνθήκης να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο.
Η εμπειρία της Ελλάδος αλλά και άλλων ευρωπαϊκών κρατών που έσπευσαν να στηρίξουν την Κύπρο πριν από κάποιους μήνες, δείχνει ότι αυτή η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη μπορεί και πρέπει να αποκτήσει και επιχειρησιακή έκφραση, πάντα συμπληρωματική προς το ΝΑΤΟ. Γι’ αυτό και η ενίσχυση της άμυνας θα βρεθεί στο κέντρο και της ελληνικής Προεδρίας.
Ελλάδα και Λιθουανία, Λιθουανία και Ελλάδα, εξάλλου, συγκαταλέγονται μεταξύ των πέντε μόνο χωρών του ΝΑΤΟ οι οποίες έχουν ήδη ξεπεράσει το όριο του 3,5% ως προς τις αμυντικές δαπάνες. Η Λιθουανία, μάλιστα, έχει ξεπεράσει και το 5%.
Αυτό μας δίνει μια κοινή ευκαιρία: να μην είμαστε απλά αγοραστές, αλλά συμπαραγωγοί στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα. Και προσβλέπω, κ. Πρόεδρε, σε μία πιο στενή συνεργασία μεταξύ των Υπουργείων Άμυνας προς αυτή την κατεύθυνση.
Μπορούμε να συνεργαστούμε, ειδικά ως προς την αντιαεροπορική άμυνα, την αντιμετώπιση των drones, αντιμετώπιση των drones -τολμώ να πω- και με έναν τρόπο ο οποίος θα είναι οικονομικά ανεκτός. Είναι ένας τομέας στον οποίο η χώρα μας επενδύει σημαντικά. Έχουμε ήδη προχωρήσει, όπως είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε, στην ανάπτυξη της «Ασπίδας του Αχιλλέα».
Και αναγνωρίζουμε, ασφαλώς, την ανάγκη η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία να παραμείνει ανοιχτή σε συμπράξεις, προς τρίτες χώρες. Η συμμετοχή τους, όμως, σε προγράμματα που στηρίζονται από ευρωπαϊκούς πόρους δεν μπορεί να είναι δίχως όρους.
Για να ενταχθεί, επομένως, κάποιος στο SAFE ή σε αντίστοιχες πρωτοβουλίες πρέπει, πρώτα και πάνω απ’ όλα, να σέβεται τα συμφέροντα ασφάλειας των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς αστερίσκους.
Πέρα, όμως, από τα αμιγώς ευρωπαϊκά θέματα είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε -και θα συνεχίσουμε στη συνέχεια- το πώς μπορούμε να βελτιώσουμε τις διμερείς μας σχέσεις, τις εμπορικές μας σχέσεις.
Έχουμε πολλά περιθώρια βελτίωσης, ιδιαίτερα στα φαρμακευτικά, στα logistics, στην καινοτομία. Και οι δύο χώρες μας έχουν κάνει σημαντικά βήματα ως προς την ανάπτυξη ενός οικοσυστήματος υψηλής τεχνολογίας. Αλλά το ίδιο και στην ενέργεια, με την Κλάιπεντα, την Αλεξανδρούπολη να αποτελούν σήμερα πύλες ενεργειακής ασφάλειας, όχι μόνο για τις χώρες μας, αλλά συνολικά για την Ευρώπη.
Και βέβαια, στον τουρισμό, με την Ελλάδα να αποτελεί πάντα έναν κορυφαίο προορισμό για τους Λιθουανούς. Δεν θα αναφερθώ σε συνεργασία στο μπάσκετ, που είναι ένα σπορ το οποίο οι δύο χώρες μας αγαπούν ιδιαίτερα. Εκεί νομίζω ότι μπορεί να υπάρχει μία γόνιμη άμιλλα μεταξύ των κρατών μας.
Εξετάσαμε, βέβαια, τις διεθνείς εξελίξεις, τη διαρκή μας στήριξη στην προσπάθεια για μία δίκαιη και διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία. Μία λύση που θα σέβεται την κυριαρχία και τα εδαφικά δικαιώματα, την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας, θα συνοδεύεται από αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας.
Μέχρι τότε η πίεση προς τη Ρωσία, και μέσω ευρωπαϊκών κυρώσεων, πρέπει να συνεχιστεί. Οι Ουκρανοί «φυλάττουν σήμερα Θερμοπύλες». Κερδίζουν επάξια τον σεβασμό μας. Οφείλουμε να παραμείνουμε στο πλευρό τους.
Ως προς την κατάσταση, τέλος, στη Μέση Ανατολή και στον Κόλπο, να επαναλάβω την ανάγκη για μια άμεση αποκλιμάκωση της κρίσης, διότι όσο αυτή παραμένει τορπιλίζεται η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, πλήττονται οι εφοδιαστικές αλυσίδες, εκτινάσσεται, δυστυχώς, το κόστος ενέργειας και μετατρέπεται σε αυξημένο κόστος ζωής σε όλες τις χώρες.
Επιμένουμε, λοιπόν, στον σεβασμό του Δικαίου της Θάλασσας, που εγγυάται την ελεύθερη διέλευση. Η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας θα αποτελέσει προτεραιότητα της ελληνικής Προεδρίας και θέμα, μάλιστα, το οποίο η Ελλάδα θα αναδείξει αυτόν τον Οκτώβριο, όταν προεδρεύουμε του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Όπως είπα, η ένταση στο Ορμούζ κάνει, δυστυχώς, πιο δύσκολο τον φετινό χειμώνα, δοκιμάζοντας ουσιαστικά ολόκληρη την ήπειρό μας. Χρειαζόμαστε, επομένως, μια λελογισμένη δημοσιονομική ευελιξία, ώστε τα κράτη μέλη να μπορούν να στηρίζουν, πάντα με στοχευμένα μέτρα, νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αξιοποιώντας τον όποιο πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο μπορεί να διαθέτουν.
Γι’ αυτό και προ ημερών, με επιστολή μου προς την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ζήτησα να διατυπωθεί μια άμεση και τολμηρή ευρωπαϊκή απάντηση. Πιστεύω ότι αν η πρότασή μου εισακουστεί θα αντιμετωπίσουμε ένα κοινό πρόβλημα με μια κοινή και έγκαιρη αντίδραση.
Αγαπητέ Gitanas, θέλω, κλείνοντας, να ευχηθώ κάθε επιτυχία στη λιθουανική Προεδρία. Θα συνεργαστούμε και εμείς αλλά και τα επιτελεία μας, πολύ στενά, έτσι ώστε οι δύο αυτές Προεδρίες, που θα καλύψουν ολόκληρο το 2027, να λειτουργήσουν με συνέχεια και με συνέπεια στις κοινές προκλήσεις τις οποίες αντιμετωπίζουμε.
Ευχαριστώ και πάλι για την επίσκεψή σου, και την τόσο ζεστή και παραγωγική συζήτηση που είχαμε.
Ακολουθούν οι απαντήσεις του Πρωθυπουργού σε ερωτήσεις δημοσιογράφων:
Γεωργία Σκιτζή (ΕΡΤnews): Η νέα ενεργειακή κρίση φαίνεται να εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις του επόμενου διαστήματος, με τις υψηλές τιμές της ενέργειας να πιέζουν πολύ τα νοικοκυριά αλλά και τις επιχειρήσεις και να απειλούν παράλληλα -αναφερθήκατε κι εσείς, κ. Πρωθυπουργέ- την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Στην πρόσφατη επιστολή που στείλατε προς την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ζητάτε πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία, προκειμένου τα κράτη μέλη να μπορούν να εφαρμόσουν στοχευμένα, όπως αναφέρετε, μέτρα στήριξης.
Το ερώτημά μου είναι: τι ακριβώς ζητάτε από την Ευρώπη; Ποια μέτρα θεωρείτε ότι πρέπει να ληφθούν άμεσα; Και δεδομένου, να προσθέσω, ότι οι αυξημένες ανάγκες για την ενέργεια, την άμυνα, αλλά και την ανταγωνιστικότητα έρχονται σε μία περίοδο κατά την οποία συζητείται το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, από πού θεωρείτε, τελικά, ότι θα πρέπει να βρεθούν οι πρόσθετοι αυτοί ευρωπαϊκοί πόροι που απαιτούνται;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κυρία Σκιτζή, καταρχάς θέλω να υπενθυμίσω ότι η ελληνική κυβέρνηση έχει ήδη λάβει μέτρα τα οποία ξεπερνούν το 1 δισ. ευρώ, προκειμένου να στηριχθούν η ελληνική κοινωνία και η ελληνική οικονομία απέναντι στις συνέπειες αυτής της πολύ παρατεταμένης και έντονης ενεργειακής κρίσης.
Και βέβαια, προσθέστε σε αυτό το γεγονός ότι όλα τα μέτρα τα οποία έχει λάβει η κυβέρνηση και τα οποία έχουν ανακοινωθεί τα τελευταία χρόνια στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, συμπεριλαμβανομένης και της φετινής μου παρουσίας, στοχεύουν στο να στηρίξουμε το διαθέσιμο εισόδημα των Ελληνίδων και των Ελλήνων, μέσω αυξήσεων εισοδήματος και μειώσεων φόρων.
Είναι ένα «ανάχωμα» απέναντι στην ακρίβεια, η οποία -θέλω να θυμίσω- ταλανίζει όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε το θέμα αυτό και με τον κ. Πρόεδρο. Μάλιστα, η Λιθουανία τον Σεπτέμβριο είχε ακόμα μεγαλύτερο πληθωρισμό από αυτόν που είχε η Ελλάδα, ένας πληθωρισμός, όμως, ο οποίος εκπορεύεται, σχεδόν αποκλειστικά, από την ενέργεια. Θυμίζω ενδεικτικά ότι τον Σεπτέμβριο οι τιμές των τροφίμων στην Ελλάδα σημείωσαν μείωση.
Επομένως, το ερώτημα είναι το κατά πόσο μπορούμε να προσθέσουμε στις εθνικές δυνατότητες και κάποια περαιτέρω ευρωπαϊκή ευελιξία. Έχω πλήρη αίσθηση ότι αυτή τη στιγμή υπάρχει μία παγκόσμια κρίση στην αγορά ομολόγων και, όπως έχω πει πολλές φορές, σε καμία περίπτωση η χώρα μας δεν θα έθετε σε κίνδυνο την πολύ μεγάλη κατάκτηση της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των αγορών προς τη βούληση της κυβέρνησης να μείνει σταθερή στον δρόμο της δημοσιονομικής ισορροπίας.
Αυτό είναι μη διαπραγματεύσιμο για τη χώρα μας.
Όμως, εάν η Ελληνική Κυβέρνηση -το ίδιο μπορεί να ισχύει και για άλλες κυβερνήσεις-, για παράδειγμα, έχει πρόσθετα έσοδα πέρα και πάνω από αυτό το οποίο προέβλεπε από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας, εξαιτίας αποκλειστικά και μόνο του πληθωρισμού ο οποίος εκπορεύεται από την ενέργεια, ενδεχομένως λογιστικά -το τονίζω και πάλι, λογιστικά- αυτά τα πρόσθετα έσοδα να μπορούν να αξιοποιηθούν για στοχευμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης της κοινωνίας.
Αυτό δεν είναι κάτι το οποίο είναι παράλογο ούτε θέτει σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας. Αφορά, όμως, τους ευρωπαϊκούς κανόνες, τις οροφές δαπανών, έτσι όπως αυτές έχουν συμφωνηθεί. Άρα, καμία τέτοια πρωτοβουλία δεν μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς μία ευρωπαϊκή στήριξη, σε επίπεδο Eurogroup αλλά και, τελικά, Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Εμείς θα σταθούμε δίπλα στην κοινωνία και σε όλες τις ομάδες οι οποίες δοκιμάζονται. Ξέρω, παραδείγματος χάριν, ότι τώρα έχουμε ένα πρόβλημα με τους αλιείς μας. Εργαζόμαστε ήδη για να δούμε πώς μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε και να τους δώσουμε μια πρόσθετη οικονομική βοήθεια.
Αλλά, από εκεί και πέρα, όλοι γνωρίζουμε ότι και οι δυνατότητες του εκάστοτε προϋπολογισμού, του ελληνικού, του λιθουανικού, είναι εκ των πραγμάτων πεπερασμένες.
Για το ερώτημα το οποίο θέσατε για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, θα έχουμε σίγουρα μία δύσκολη διαπραγμάτευση μπροστά μας, αλλά θα πρέπει να συμφωνήσουμε σε μια βασική αρχή: ότι δεν μπορούμε να ζητάμε από την Ευρώπη να κάνει περισσότερα στην άμυνα, στην ανταγωνιστικότητα, σε τομείς όπως η καινοτομία, η προστασία των συνόρων, το μεταναστευτικό, χωρίς να έχουμε και κάποιους περισσότερους πόρους.
Πιστεύω ότι ο σωστός τρόπος είναι πρώτα να συμφωνήσουμε στο ποιοι ίδιοι πόροι θα πρέπει να χρηματοδοτήσουν τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Αυτό, καταλαβαίνω, είναι κάτι το οποίο θα είναι αντικείμενο της συζήτησής μας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Και, αφού λύσουμε αυτή την εξίσωση, στη συνέχεια να προχωρήσουμε στα πιο δύσκολα ζητήματα, των εθνικών συνεισφορών και του ύψους συνολικά του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Δημήτρης Γκάτσιος (ΑΝΤ1): Υπάρχει σήμερα μια έντονη συζήτηση στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ανάγκη ενίσχυσης της προστασίας των ανατολικών συνόρων λόγω της ρωσικής απειλής. Η Ελλάδα, από την άλλη πλευρά, επιμένει ότι και τα νότια εξωτερικά σύνορα της Ένωσης αντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις, κυρίως λόγω του μεταναστευτικού.
Θα ήθελα να σας ρωτήσω εάν πρέπει το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο να προβλέπει ισχυρή και διακριτή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για την προστασία όλων των εξωτερικών συνόρων, των ανατολικών και των νότιων; Και κάτι ακόμη, εάν μπορεί η Ευρώπη να διαμορφώσει μια πραγματικά ενιαία πολιτική ασφάλειας, χωρίς να δημιουργείται η αντίληψη ότι υπάρχουν «πιο σημαντικά» ή «λιγότερο σημαντικά» σύνορα;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Να επαναλάβω αυτό που είπε ο κ. Πρόεδρος. Αντιλαμβανόμαστε απόλυτα τη θέση των χωρών της Βαλτικής, που βρίσκονται ακόμα πιο κοντά από την Ελλάδα στο θέατρο των επιχειρήσεων στην Ουκρανία. Και νομίζω ότι οι φίλες μας χώρες της Βαλτικής αντιλαμβάνονται τις δικές μας ιδιαίτερες προκλήσεις στο νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης.
Πιστεύω ότι αν καταφέρουμε ως Ευρώπη να αντιμετωπίσουμε με κοινές τεχνολογικές λύσεις -ενδεχομένως θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν και από κάποια κοινή ευρωπαϊκή πρωτοβουλία- προκλήσεις όπως η ασφάλεια των ουρανών μας, τι θα κάνουμε, ας πούμε, για να αντιμετωπίσουμε εισερχόμενα drones και πώς θα το κάνουμε με έναν τρόπο ο οποίος θα είναι, όπως είπα και πριν, σχετικά φτηνός και δεν θα μας υποχρεώνει να έχουμε πολύ ακριβά συστήματα ή να απογειώνουμε αεροσκάφη κάθε φορά που πρέπει να αναχαιτίσουμε ένα drone. Αυτές είναι κοινές προκλήσεις, είναι και κοινές τεχνολογικές προκλήσεις.
Άρα, οποιαδήποτε λύση βρεθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μέσα από τις πρωτοβουλίες στις οποίες αναφέρθηκε ο κ. Πρόεδρος, θα ωφελήσουν τελικά όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, πρωτίστως τις χώρες που βρίσκονται στα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ