Το νέο αποταμιευτικό και επενδυτικό πρόγραμμα για παιδιά, μέσω του οποίου το Δημόσιο θα διπλασιάζει τις εισφορές των οικογενειών, προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τα μέτρα της ΔΕΘ, που εισάγεται προς ψήφιση στη Βουλή.
Ειδικότερα, με τη δημιουργία του Ατομικού Επενδυτικού Λογαριασμού Ανηλίκων (ΑΕΛΑ), κάθε παιδί θα μπορεί να συγκεντρώνει έως 2.400 ευρώ ετησίως, καθώς για κάθε ευρώ που καταβάλλει η οικογένεια το κράτος θα προσθέτει ένα ακόμη, με ανώτατη κρατική συνεισφορά τα 1.200 ευρώ τον χρόνο κατά την αρχική περίοδο εφαρμογής του μέτρου.
Έτσι, εάν οι γονείς καταθέτουν 100 ευρώ τον μήνα, το Δημόσιο θα προσθέτει άλλα 100 ευρώ, με αποτέλεσμα στο τέλος του έτους να έχουν συγκεντρωθεί 2.400 ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται οι πιθανές επενδυτικές αποδόσεις.
Το ανώτατο όριο της κρατικής ενίσχυσης θα αυξάνεται κατά 10% κάθε πενταετία, ώστε να προσαρμόζεται σταδιακά στις μεταβολές των τιμών και των εισοδημάτων.
Πότε ξεκινά ο νέος λογαριασμός και ποιοι είναι δικαιούχοι
Η λειτουργία του νέου λογαριασμού προβλέπεται να ξεκινήσει στις αρχές του 2027. Θα μπορεί να ανοίγεται από τον νόμιμο εκπρόσωπο του παιδιού, ακόμη και πριν αυτό συμπληρώσει τα δύο χρόνια.
Δικαιούχοι θα είναι ανήλικοι έως δύο ετών με ελληνική ιθαγένεια ή με ιθαγένεια κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφόσον είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας. Σε πρώτη φάση, το μέτρο αφορά παιδιά που έχουν γεννηθεί από το 2025 και μετά.
Ο λογαριασμός θα δημιουργείται μέσω κατάλληλου χρηματοπιστωτικού παρόχου, όπως τράπεζα, εταιρεία διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων ή ασφαλιστική επιχείρηση.
Στον «κουμπαρά» θα μπορούν να καταθέτουν χρήματα όχι μόνο οι γονείς, αλλά και παππούδες, γιαγιάδες, συγγενείς, νονοί, ακόμη και επιχειρήσεις. Το συνολικό όριο των ιδιωτικών εισφορών ανέρχεται σε 10.000 ευρώ ετησίως ανά παιδί.
Για κάθε επιλέξιμη ιδιωτική καταβολή, το Δημόσιο θα προσθέτει ισόποση ενίσχυση, μέχρι το ετήσιο πλαφόν των 1.200 ευρώ. Η κρατική συνεισφορά θα πιστώνεται στον λογαριασμό εντός 30 ημερών από την αντίστοιχη ιδιωτική κατάθεση.
Πού επενδύονται τα χρήματα και ποιες επιλογές έχουν οι γονείς
Τα χρήματα δεν θα παραμένουν απλώς σε έναν καταθετικό λογαριασμό, αλλά θα επενδύονται σε συγκεκριμένες κατηγορίες χρηματοπιστωτικών προϊόντων, όπως αμοιβαία κεφάλαια, ETF, μετοχές και ομόλογα που διαπραγματεύονται σε ρυθμιζόμενες αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.
Αντίθετα, αποκλείονται τα κρυπτοστοιχεία, τα παράγωγα, τα προϊόντα μόχλευσης και τα δομημένα επενδυτικά προϊόντα, ενώ προβλέπονται κανόνες διασποράς και περιορισμοί στην έκθεση του χαρτοφυλακίου σε συγκεκριμένες επενδύσεις.
Ο γονέας ή ο νόμιμος εκπρόσωπος θα επιλέγει το επενδυτικό προφίλ του παιδιού, ανάλογα με τον βαθμό κινδύνου που επιθυμεί να αναλάβει.
Προβλέπονται τέσσερα μοντέλα:
– Συντηρητικό: 100% επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 0% μετοχές.
– Ισορροπημένο: 70% σταθερό εισόδημα και 30% μετοχές.
– Αναπτυξιακό: 30% σταθερό εισόδημα και 70% μετοχές.
– Δυναμικό: 100% μετοχές.
Εάν ο γονέας δεν δηλώσει επιλογή, θα εφαρμόζεται αυτόματα το αναπτυξιακό μοντέλο, με κεφαλαιακή προστασία των εισφορών. Τρία χρόνια πριν από την ενηλικίωση, το προεπιλεγμένο προφίλ θα μετατρέπεται σε ισορροπημένο, ώστε να περιορίζεται σταδιακά ο επενδυτικός κίνδυνος.
Κατά την τελευταία τριετία πριν από τη συμπλήρωση των 18 ετών θα επιτρέπεται, ανεξάρτητα από τις προηγούμενες επιλογές, η μετάβαση σε επενδυτικό προφίλ χαμηλότερου κινδύνου.
Τι καλύπτει η εγγύηση κεφαλαίου
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για κεφαλαιακή προστασία. Αυτή καλύπτει τις ιδιωτικές εισφορές που δικαιούνται κρατική αντιστοίχιση, μέχρι το ετήσιο όριο των 1.200 ευρώ, καθώς και την αντίστοιχη κρατική συνεισφορά.
Με τη συμπλήρωση των 18 ετών, η αξία των επενδύσεων που έχουν πραγματοποιηθεί με τα συγκεκριμένα ποσά δεν θα πρέπει να είναι μικρότερη από το αρχικό ονομαστικό κεφάλαιο.
Για εισφορές που υπερβαίνουν το όριο της κρατικής αντιστοίχισης δεν παρέχεται αυτομάτως η ίδια προστασία. Οι γονείς θα μπορούν, ωστόσο, να επιλέξουν πρόσθετη κεφαλαιακή κάλυψη, με ξεχωριστή χρέωση.
Η πρόσθετη προστασία θα παρέχεται μέσω ανέκκλητης δέσμευσης από πιστωτικό ίδρυμα της ΕΕ ή ασφαλιστική επιχείρηση και θα εξακολουθεί να ισχύει ακόμη και σε περίπτωση αφερεγγυότητας του παρόχου.
Πόσο κοστίζει η διαχείριση
Το συνολικό ετήσιο κόστος της προεπιλεγμένης επενδυτικής επιλογής δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 0,50% της μέσης ετήσιας αξίας του λογαριασμού.
Στο συγκεκριμένο όριο δεν περιλαμβάνονται φόροι, τέλη ρυθμιζόμενων αγορών και το κόστος της πρόσθετης κεφαλαιακής προστασίας.
Παράλληλα, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θα δημοσιεύει κάθε χρόνο συγκριτικό πίνακα με τις χρεώσεις των προεπιλεγμένων επενδυτικών επιλογών όλων των παρόχων. Ο γονέας θα πρέπει να ενημερώνεται για το κόστος πριν υπογράψει τη σχετική σύμβαση.
Πότε επιτρέπονται αναλήψεις
Τα χρήματα θα παραμένουν δεσμευμένα μέχρι τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του παιδιού. Πρόωρη ανάληψη θα επιτρέπεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όπως ο θάνατος του γονέα ή του νόμιμου εκπροσώπου, ο θάνατος του δικαιούχου ή σοβαροί λόγοι υγείας του παιδιού.
Μέχρι την ενηλικίωση δεν θα επιτρέπεται η ενεχυρίαση ή η εκχώρηση των δικαιωμάτων του δικαιούχου, ενώ ο λογαριασμός δεν θα αποτελεί μέρος της πτωχευτικής περιουσίας του γονέα ή του κηδεμόνα.
Σε περίπτωση παράνομης ανάληψης, θα επιστρέφεται στο Δημόσιο το σύνολο των κρατικών ενισχύσεων που έχουν καταβληθεί, μαζί με τις αντίστοιχες αποδόσεις. Ο λογαριασμός, πάντως, δεν θα κλείνει, αλλά θα συνεχίζει να λειτουργεί με το υπόλοιπο κεφάλαιο, ενώ η κρατική αντιστοίχιση θα μπορεί να επανεκκινήσει με νέες ιδιωτικές εισφορές.
Ποια φορολογικά κίνητρα προβλέπονται
Το νομοσχέδιο προβλέπει σημαντικές φορολογικές απαλλαγές για τους λογαριασμούς ανηλίκων.
Ειδικότερα:
– Οι ιδιωτικές εισφορές έως 10.000 ευρώ ετησίως δεν θα θεωρούνται εισόδημα του παιδιού και δεν θα προσμετρώνται στα εισοδηματικά ή κοινωνικά κριτήρια.
– Η κρατική συνεισφορά θα εξαιρείται επίσης από τον υπολογισμό του εισοδήματος.
– Οι εισφορές θα απαλλάσσονται από τον φόρο δωρεών και γονικών παροχών.
– Τα μερίσματα, οι τόκοι και οι υπεραξίες που πιστώνονται στον λογαριασμό θα απαλλάσσονται από τον φόρο εισοδήματος.
Ωστόσο, από την τελική διάταξη αφαιρέθηκε η ρητή εξαίρεση των εισφορών από τα τεκμήρια του πόθεν έσχες. Αυτό σημαίνει ότι δεν προβλέπεται ειδική απαλλαγή από τον έλεγχο της προέλευσης των χρημάτων.
Τι γίνεται όταν το παιδί γίνει 18 ετών
Με τη συμπλήρωση του 18ου έτους, ο λογαριασμός μετατρέπεται σε προσωπικό περιουσιακό δικαίωμα του δικαιούχου.
Ο νέος ενήλικος θα μπορεί να επιλέξει:
– Να πραγματοποιήσει ολική ανάληψη του ποσού.
– Να μεταφέρει τα χρήματα σε τραπεζικό καταθετικό λογαριασμό.
– Να τα μεταφέρει σε άλλον επενδυτικό λογαριασμό.
– Να τα τοποθετήσει σε επενδυτικό ασφαλιστικό προϊόν.
– Να πραγματοποιήσει μερική ανάληψη.
Η ανάληψη ή η μεταφορά των χρημάτων δεν θα φορολογείται. Σε περίπτωση μεταφοράς σε άλλο επενδυτικό λογαριασμό, θα διατηρείται το ιστορικό των επενδύσεων και η μεταφορά δεν θα θεωρείται νέα εισφορά.
Μπορούν οι γονείς να επιλέγουν μόνοι τους τις επενδύσεις;
Πέρα από τα τέσσερα έτοιμα επενδυτικά μοντέλα, θα υπάρχει και η δυνατότητα αυτοδιαχείρισης. Σε αυτή την περίπτωση, ο γονέας ή ο νόμιμος εκπρόσωπος θα μπορεί να επιλέγει ο ίδιος τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα στα οποία θα επενδύονται τα χρήματα.
Η δυνατότητα αυτή, ωστόσο, θα υπόκειται σε περιορισμούς. Οι άμεσες επενδύσεις σε μετοχές και ομόλογα δεν θα μπορούν να υπερβαίνουν το 30% της συνολικής αξίας του χαρτοφυλακίου.
Επιπλέον, ο πάροχος θα ελέγχει κάθε επενδυτική εντολή πριν από την εκτέλεσή της και θα απορρίπτει όσες παραβιάζουν τους κανόνες του θεσμικού πλαισίου. Θα παρακολουθεί επίσης τη σύνθεση του χαρτοφυλακίου και τη συμμόρφωσή του με το επιλεγμένο επενδυτικό προφίλ, με ελέγχους τουλάχιστον ανά τρίμηνο.
Τι συμβαίνει αν η οικογένεια σταματήσει να καταθέτει χρήματα
Η διακοπή των καταβολών δεν συνεπάγεται ποινή, κατάσχεση ή κλείσιμο του λογαριασμού.
Το κεφάλαιο που έχει ήδη συγκεντρωθεί παραμένει επενδεδυμένο και εξακολουθεί να αποδίδει, ανάλογα με την πορεία των επενδύσεων. Το Δημόσιο, όμως, δεν καταβάλλει νέα ενίσχυση εφόσον δεν πραγματοποιούνται νέες επιλέξιμες ιδιωτικές εισφορές.
Εάν η οικογένεια αποφασίσει αργότερα να συνεχίσει τις καταβολές, ενεργοποιείται εκ νέου η κρατική αντιστοίχιση, εντός των προβλεπόμενων ορίων.
Πώς αυξάνεται η κρατική ενίσχυση ανά πενταετία
Η κρατική συνεισφορά θα ξεκινήσει από τα 1.200 ευρώ ετησίως και θα αυξάνεται κατά 10% κάθε πέντε χρόνια.
Η εξέλιξη του ανώτατου ποσού διαμορφώνεται ως εξής:
Περίοδος Μέγιστη κρατική συνεισφορά
Αρχική περίοδος 1.200 ευρώ
Μετά την πρώτη πενταετία 1.320 ευρώ
Μετά τη δεύτερη πενταετία 1.452 ευρώ
Μετά την τρίτη πενταετία 1.597,20 ευρώ
Η αύξηση αφορά αποκλειστικά το ανώτατο ποσό που μπορεί να καταβάλει το Δημόσιο και δεν δημιουργεί υποχρέωση αντίστοιχης καταβολής από την οικογένεια.
Για παράδειγμα, εάν μια οικογένεια καταθέτει 1.200 ευρώ ετησίως κατά την αρχική περίοδο, το κράτος προσθέτει άλλα 1.200 ευρώ, με αποτέλεσμα να συγκεντρώνονται 2.400 ευρώ πριν από τις επενδυτικές αποδόσεις.
Μετά την πρώτη πενταετία, εφόσον το ανώτατο όριο αυξηθεί στα 1.320 ευρώ, η οικογένεια θα πρέπει να καταθέτει τουλάχιστον το ίδιο ποσό για να λάβει ολόκληρη την κρατική ενίσχυση. Το συνολικό ετήσιο ποσό θα φτάνει τότε τα 2.640 ευρώ.
Αντίστοιχα, εάν οι γονείς καταθέσουν μόνο 600 ευρώ μέσα σε ένα έτος, το Δημόσιο θα προσθέσει άλλα 600 ευρώ, ανεξάρτητα από το υψηλότερο ανώτατο όριο που θα ισχύει εκείνη την περίοδο.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα