Περισσότεροι από 6.000 τσιμεντόλιθοι και χιλιάδες σχοινάκια που χρησιμοποιούνται για την αγκυροβόληση φωτιστικών συσκευών από αλιείς γρι-γρι έχουν ανασυρθεί από τις ελληνικές θάλασσες στο πλαίσιο του προγράμματος «Ψαρεύοντας Απορρίμματα» (Fishing For Litter).
Το πρόγραμμα υλοποιείται από το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδη, σε αποκλειστική συνεργασία με την περιβαλλοντική οργάνωση iSea, με στόχο τη μείωση των απορριμμάτων που καταλήγουν στη θάλασσα και ιδιαίτερα του εγκαταλειμμένου αλιευτικού εξοπλισμού.
Σύμφωνα με την υπεύθυνη επικοινωνίας της iSea, Αναστασία Χαρίτου, από το 2019, οπότε ξεκίνησε το πρόγραμμα, έχουν ανασυρθεί συνολικά 6.278 τσιμεντόλιθοι και 11.700 σχοινάκια που χρησιμοποιούνται από τα γρι-γρι.
«Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στον Ευβοϊκό κόλπο και μετά στο Θρακικό πέλαγος και τον Θερμαϊκό κόλπο», σημειώνει η κ. Χαρίτου.
Περισσότεροι από 360 τόνοι απορριμμάτων
Από την έναρξη του προγράμματος, οι αλιείς που συμμετέχουν έχουν απομακρύνει από τα μεγάλα βάθη των ελληνικών θαλασσών περισσότερους από 360 τόνους απορριμμάτων. Πάνω από το 83% αυτών είναι πλαστικά, ενώ το 34% του συνόλου αφορά εγκαταλελειμμένο αλιευτικό εξοπλισμό.
Το πρόγραμμα συνεχίζεται και το 2026 σε ολόκληρη την Ελλάδα, με τη συμμετοχή 67 αλιευτικών σκαφών, καλύπτοντας ακόμη περισσότερες περιοχές.
Στο γρι-γρι νύχτας, μετά τον εντοπισμό των ψαριών, χρησιμοποιούνται ειδικές φωτιστικές συσκευές συγκέντρωσης ιχθύων, γνωστές ως «ρομπότ». Πρόκειται για πλωτές λέμβους με λάμπες, οι οποίες ποντίζονται κοντά στο αλιευτικό σκάφος και χρησιμοποιούνται για τη συγκέντρωση των κοπαδιών.
Πώς καταλήγουν οι τσιμεντόλιθοι στον βυθό
Όπως περιγράφει η iSea στην αναφορά της «Τα σιωπηλά απόβλητα της αλιείας – Πώς τα συνθετικά σχοινιά και οι τσιμεντόλιθοι ρυπαίνουν τις θάλασσες», τα «ρομπότ» πρέπει, σύμφωνα με τους Γενικούς Κανονισμούς Λιμένων, να αγκυροβολούν με ειδικές άγκυρες και να ανασύρονται μετά το τέλος της αλιευτικής δραστηριότητας.
Ωστόσο, η διαδικασία αυτή είναι χρονοβόρα και, σύμφωνα με την περιβαλλοντική οργάνωση, συχνά αντικαθίσταται από μια αυτοσχέδια πρακτική. Αντί για ειδικά αγκυράκια χρησιμοποιούνται τσιμεντόλιθοι, συνήθως δύο για κάθε «ρομπότ», οι οποίοι συνδέονται με σχοινιά πολυπροπυλενίου.
Κατά την ανάσυρση των φωτιστικών συσκευών, τα σχοινιά κόβονται ώστε τα «ρομπότ» να απομακρύνονται γρήγορα από τη θάλασσα. Οι τσιμεντόλιθοι και τα σχοινιά, όμως, παραμένουν στον βυθό.
Η πρακτική αυτή είναι παράνομη και, σύμφωνα με την iSea, προκαλεί σημαντικές επιπτώσεις στα βενθικά οικοσυστήματα, καθώς τα υλικά συσσωρεύονται στον πυθμένα.
«Οι τσιμεντόλιθοι ψαρεύονται παθητικά από τους αλιείς, μπλέκονται δηλαδή στα δίχτυα τους και έτσι αφαιρούνται από τα μεγάλα βάθη. Αυτοί που ανασύρονται από αλιείς και καταγράφονται στο πρόγραμμα είναι 4-5 κιλά ο καθένας», εξηγεί η κ. Χαρίτου.
Κίνδυνοι για τη θαλάσσια ζωή και τα αλιευτικά σκάφη
Τα σχοινιά και οι τσιμεντόλιθοι που εγκαταλείπονται στον βυθό αποτελούν απειλή για τη θαλάσσια βιοποικιλότητα, ενώ μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα και σε άλλα αλιευτικά σκάφη.
Τα σχοινιά, λόγω του μικρού τους βάρους, μπορούν να αιωρούνται και να μπλέκονται στις προπέλες άλλων πλοίων. Οι τσιμεντόλιθοι, όταν παγιδεύονται σε δίχτυα, είναι δυνατόν να προκαλέσουν ζημιές στον αλιευτικό εξοπλισμό και να καταστρέψουν τα αλιεύματα.
Η iSea επισημαίνει ότι η πρακτική μπορεί να εξοικονομεί χρόνο κατά την ανάσυρση των φωτιστικών συσκευών, ωστόσο συμβάλλει στην υποβάθμιση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και συνδέεται με πρακτικές που ενισχύουν την πίεση στους αλιευτικούς πόρους.
Ζητούν αυστηρότερους ελέγχους
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, η περιβαλλοντική οργάνωση ζητά εντατικότερη αστυνόμευση και αποτελεσματικότερους ελέγχους για την εφαρμογή της νομοθεσίας και την επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων.
Μεταξύ άλλων, προτείνει τακτικούς ελέγχους εν πλω, αλλά και κατά τον απόπλου και τον κατάπλου των αλιευτικών σκαφών.
Παράλληλα, θεωρεί αναγκαία την επαναπεριγραφή του αλιευτικού εργαλείου γρι-γρι στη νομοθεσία, ειδικά ως προς τις βοηθητικές φωτιστικές συσκευές και τον εξοπλισμό αγκυροβόλησής τους, ώστε να περιγράφεται με σαφήνεια η νόμιμη και ορθή μέθοδος χρήσης τους.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ