Το οικονομικό επιτελείο της Κυβέρνησης προχωρά σε αλλαγές στον σχεδιασμό της πολιτικής του, με αφορμή τις εκτιμήσεις για την ανάπτυξη να περιορίζονται πλέον στο 2% του ΑΕΠ για το 2026, από 2,4% που προβλεπόταν αρχικά, και τις ανησυχίες για στασιμοπληθωρισμό στην Ευρώπη να εντείνονται.
Ενώ έχουν περάσει δύο μήνες από την έναρξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή, πέρα από τα μέτρα άμεσης στήριξης που εφαρμόζονται όπου χρειάζεται, η προτεραιότητα μετατοπίζεται στην ενίσχυση των επενδύσεων και στη διατήρηση σταθερών ρυθμών ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια. Σε αυτό το πλαίσιο, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επεξεργάζεται ένα ενισχυμένο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, το οποίο θα στηρίζεται και σε πρόσθετους ευρωπαϊκούς πόρους. Η ενίσχυση αυτή εκτιμάται ότι θα φτάσει περίπου τα 650 εκατ. ευρώ το 2027 και θα αυξάνεται κατά 1 δισ. ευρώ κάθε χρόνο στη συνέχεια.
Το συνολικό σχέδιο αναμένεται να παρουσιαστεί στις 30 Απριλίου, με την υποβολή της ετήσιας έκθεσης προόδου του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού – Διαρθρωτικού Σχεδίου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σε αυτήν θα περιλαμβάνονται τα στοιχεία του 2025, επικαιροποιημένες προβλέψεις για το 2026, καθώς και νέες εκτιμήσεις για το 2027.
Κυβερνητικά στελέχη επισημαίνουν ότι σε ένα διεθνές περιβάλλον με έντονη αβεβαιότητα, οι συνεχείς αναθεωρήσεις στόχων δεν επαρκούν. Για τον λόγο αυτό δίνεται έμφαση σε παρεμβάσεις με απτά αποτελέσματα, που θα λειτουργήσουν ως αντίβαρο στην επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας, με βασικό εργαλείο το ενισχυμένο ΠΔΕ.
Οι νέες προβλέψεις
Όπως έχει ήδη προαναγγείλει ο υφυπουργός Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς, η ανάπτυξη για το 2026 αναθεωρείται προς τα κάτω στο 2%, ενώ για το 2027 εκτιμάται πλέον επίσης στο 2%, βελτιωμένη σε σχέση με την προηγούμενη πρόβλεψη του 1,7%. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την αναθεώρηση αναμένεται να παίξουν οι επενδύσεις και η ενίσχυση του συγχρηματοδοτούμενου ΠΔΕ.
Η νέα εικόνα της οικονομίας δείχνει από τη μία πλευρά τις πιέσεις που προκαλούν οι διεθνείς ενεργειακές εξελίξεις, αυξάνοντας τον πληθωρισμό, και από την άλλη την προσπάθεια της χώρας να διατηρήσει σταθερή αναπτυξιακή πορεία μέσω αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου, με μεγαλύτερη έμφαση στις δημόσιες και ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.
Σύμφωνα με τις επικαιροποιημένες εκτιμήσεις, ο πληθωρισμός για το 2026 αναμένεται να διαμορφωθεί στο 3,2% (από 2,2% αρχικά), ενώ για το 2027 προβλέπεται στο 2,4%.
Ο παράγοντας της ενέργειας
Η αναθεώρηση των προβλέψεων συνδέεται άμεσα με την πορεία των τιμών ενέργειας. Το βασικό σενάριο για την τιμή του πετρελαίου Brent τοποθετείται πλέον στα 89 δολάρια ανά βαρέλι για το 2026, έναντι 62 δολαρίων που προέβλεπε ο προϋπολογισμός πριν από έξι μήνες. Παράλληλα, οι διεθνείς εξελίξεις διατηρούν την αστάθεια, με τις τιμές να φτάνουν εκ νέου κοντά στα 100 δολάρια μετά την προσωρινή αποκλιμάκωση που είχε προηγηθεί.
Αντίστοιχες πιέσεις καταγράφονται και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις έχει προειδοποιήσει για τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή συνδυασμού χαμηλής ανάπτυξης και αυξημένου πληθωρισμού, λόγω των ενεργειακών αναταράξεων.
Το στοίχημα των επενδύσεων
Η νέα στρατηγική της Ελλάδας βασίζεται στην ενίσχυση των επενδύσεων ως βασικό πυλώνα ανάπτυξης. Στόχος είναι να αποφευχθεί ένα επενδυτικό κενό μετά το 2026 και να εξασφαλιστεί μια πιο σταθερή αναπτυξιακή πορεία.
Το αναθεωρημένο σχέδιο προβλέπει αύξηση του συγχρηματοδοτούμενου σκέλους του ΠΔΕ στα 7 δισ. ευρώ το 2027, από 6,35 δισ. ευρώ σήμερα. Η ανοδική αυτή πορεία αναμένεται να συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια, με σταδιακή ενίσχυση κατά περίπου 1 δισ. ευρώ ετησίως, οδηγώντας το πρόγραμμα σε επίπεδα άνω των 10 δισ. ευρώ έως το 2030.
Παράλληλα, νέα ευρωπαϊκά εργαλεία, όπως το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, αναμένεται να κατευθύνουν σημαντικούς πόρους προς τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τις υποδομές, ενισχύοντας περαιτέρω την οικονομική δραστηριότητα.
Οι προβλέψεις αυτές δεν λαμβάνουν ακόμη υπόψη τα κονδύλια του νέου ΕΣΠΑ για την περίοδο 2028-2034, τα οποία εκτιμάται ότι θα φτάσουν περίπου τα 49,5 δισ. ευρώ. Η οριστική εικόνα θα διαμορφωθεί τα επόμενα χρόνια, ωστόσο θεωρείται ότι οι πόροι αυτοί θα συμβάλουν σε ακόμη υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από αυτούς που καταγράφονται σήμερα.