Η ραγδαία ανάπτυξη των δορυφορικών συστοιχιών γύρω από τη Γη προκαλεί έντονο προβληματισμό στην επιστημονική κοινότητα, καθώς τα σχέδια για την εκτόξευση εκατομμυρίων νέων δορυφόρων ενδέχεται να αλλάξουν δραματικά την εικόνα του νυχτερινού ουρανού και να δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα στην αστρονομική παρατήρηση.
Σύμφωνα με μελέτη ερευνητών του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου (ESO), η οποία έχει γίνει δεκτή προς δημοσίευση στο περιοδικό «Astronomy & Astrophysics», ο αριθμός των δορυφόρων που θα βρίσκονται σε τροχιά θα πρέπει να παραμείνει κάτω από περίπου 100.000, ενώ παράλληλα θα πρέπει να είναι αρκετά αμυδροί ώστε να μην είναι ορατοί με γυμνό μάτι από σκοτεινές περιοχές.
Από το 2019 ο αριθμός των δορυφόρων γύρω από τη Γη έχει αυξηθεί θεαματικά. Σήμερα βρίσκονται σε τροχιά περίπου 14.000 ενεργοί δορυφόροι, ενώ αν συνυπολογιστούν οι ανενεργοί δορυφόροι και τα διαστημικά κατάλοιπα, ο συνολικός αριθμός φτάνει περίπου τις 32.000. Η πλειονότητα των ενεργών δορυφόρων αφορά τηλεπικοινωνιακές συστοιχίες, με το δίκτυο Starlink της SpaceX να αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα αυτής της αύξησης.
Παρά τις προσπάθειες εταιρειών, όπως η SpaceX, να περιορίσουν τη φωτεινότητα των δορυφόρων τους, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τα μελλοντικά σχέδια υπερβαίνουν πλέον τα όρια που μπορεί να διαχειριστεί η σύγχρονη αστρονομία.
Ιδιαίτερα φιλόδοξο είναι το σχέδιο της SpaceX για την ανάπτυξη περίπου ενός εκατομμυρίου επιπλέον δορυφόρων, οι οποίοι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία διαστημικών κέντρων δεδομένων. Παράλληλα, άλλες προτεινόμενες δορυφορικές συστοιχίες, όπως οι Cinnamon της E-Space και οι κινεζικές CTC-1 και CTC-2, αναμένεται να προσθέσουν εκατοντάδες χιλιάδες αντικείμενα σε τροχιά.
Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί το σχέδιο της αμερικανικής νεοφυούς εταιρείας Reflect Orbital, η οποία θέλει να χρησιμοποιήσει μεγάλους δορυφόρους με ανακλαστικές επιφάνειες, προκειμένου να κατευθύνει το ηλιακό φως προς τη Γη κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Η εταιρεία σχεδιάζει να εκτοξεύσει τον πρώτο της δορυφόρο μέσα στο 2026 και να έχει αναπτύξει έως το 2035 έναν στόλο περίπου 50.000 δορυφόρων. Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, οι συγκεκριμένοι δορυφόροι θα μπορούσαν να είναι από τα φωτεινότερα αντικείμενα που έχουν τοποθετηθεί ποτέ σε τροχιά, προκαλώντας πρωτοφανή επίπεδα φωτορύπανσης.
Οι συνέπειες δεν θα περιορίζονται στην αισθητική αλλοίωση του ουρανού. Η αυξημένη φωτεινότητα μπορεί να δυσκολέψει σημαντικά την παρατήρηση μακρινών γαλαξιών και πλανητών, αλλά και την ανίχνευση αστεροειδών που ενδέχεται να αποτελούν απειλή για τη Γη.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι χωρίς διεθνείς κανόνες και περιορισμούς ο νυχτερινός ουρανός κινδυνεύει να μετατραπεί σε ένα διαρκώς φωτεινότερο περιβάλλον, περιορίζοντας την πρόσβαση της ανθρωπότητας σε ένα από τα σημαντικότερα φυσικά εργαστήρια για την κατανόηση του Σύμπαντος.
Η μελέτη αποτέλεσε τη βάση κοινής παρέμβασης του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου, της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας του Ηνωμένου Βασιλείου και της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης προς την Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών των ΗΠΑ (FCC), η οποία καλείται να αποφασίσει για τις σχετικές αιτήσεις.
Το βασικό μήνυμα των ερευνητών είναι σαφές: η τεχνολογική επέκταση στο Διάστημα δεν θα πρέπει να γίνει εις βάρος της δυνατότητας της ανθρωπότητας να βλέπει και να μελετά τον ουρανό.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα