Η προσπάθεια για συγκράτηση και αποκλιμάκωση των τιμών στα βασικά αγαθά διευρύνεται, με περισσότερες επιχειρήσεις και εκατοντάδες επιπλέον προϊόντα να εντάσσονται στην εθνική πρωτοβουλία για την ενίσχυση των καταναλωτών.
Ήδη, σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, στο πρόγραμμα συμμετέχουν 55 εταιρείες με 686 κωδικούς επώνυμων προϊόντων, ενώ προστίθενται ακόμη 130 κωδικοί σχολικών ειδών και 100 προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας (PL). Το επόμενο διάστημα αναμένεται να διευρυνθεί περαιτέρω η συμμετοχή, τόσο σε επίπεδο επιχειρήσεων όσο και προϊόντων.
Την ίδια στιγμή, τα στοιχεία για την πορεία των τιμών στα ράφια των μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ δείχνουν σημάδια αποκλιμάκωσης. Τον Ιούλιο ο σχετικός δείκτης του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ) κατέγραψε ετήσια υποχώρηση 0,47% σε σχέση με τον Ιούλιο του 2025.
Πρόκειται για την πρώτη αρνητική ετήσια μεταβολή ύστερα από επτά συνεχόμενους μήνες αυξήσεων και για τη χαμηλότερη επίδοση από τον Δεκέμβριο του 2024. Σε σχέση με τον Ιούνιο, οι τιμές μειώθηκαν κατά 0,77%.
Από το υπουργείο Ανάπτυξης εκτιμάται ότι τα συγκεκριμένα στοιχεία αποτυπώνουν την επίδραση της κοινής προσπάθειας κυβέρνησης, βιομηχανίας και οργανωμένου λιανεμπορίου για τον περιορισμό των ανατιμήσεων και τη σταδιακή μείωση του κόστους στα βασικά προϊόντα.
Η πρωτοβουλία τέθηκε στο τραπέζι στα τέλη Ιουνίου, έπειτα από σύσκεψη υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου. Ακολούθησε συνάντηση του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου με εκπροσώπους της βιομηχανίας τροφίμων, των προμηθευτών και του οργανωμένου λιανεμπορίου, όπου συμφωνήθηκε το πλαίσιο των σχετικών παρεμβάσεων.
Οι συμφωνημένες μειώσεις τιμών τίθενται σε εφαρμογή από τις 31 Αυγούστου, με τη συμμετοχή των αλυσίδων σούπερ μάρκετ και της βιομηχανίας τροφίμων να έχει εθελοντικό χαρακτήρα.
Προσδοκίες για περαιτέρω αποκλιμάκωση τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο
Κυβέρνηση και εκπρόσωποι της αγοράς εκτιμούν ότι η τάση υποχώρησης των τιμών μπορεί να συνεχιστεί και τους επόμενους μήνες, με νέες μειώσεις σε τρόφιμα και καταναλωτικά προϊόντα μέσα στον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο.
Ο γενικός διευθυντής της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), Απόστολος Πεταλάς, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ανέφερε ότι με βάση τα έως τώρα δεδομένα, στην πρωτοβουλία αναμένεται να συμμετάσχουν συνολικά 60 έως 65 βιομηχανίες και μεγάλες εταιρείες τροφίμων και καταναλωτικών προϊόντων.
Όπως εξήγησε, η μέση μείωση αναμένεται να κινηθεί μεταξύ 6% και 7% και να αφορά περίπου 1.000 έως 1.100 βασικούς κωδικούς επώνυμων προϊόντων.
Αναφερόμενος στην αρνητική μεταβολή του πληθωρισμού στα σούπερ μάρκετ τον Ιούλιο, ο κ. Πεταλάς σημείωσε ότι για πρώτη φορά μετά από αρκετούς μήνες το σύνολο των κατηγοριών τροφίμων και καταναλωτικών ειδών παρουσίασε πτωτική τάση. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, η μέση μεταβολή διαμορφώθηκε στο -0,47%, ενώ εκτίμησή του είναι ότι η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στα τρόφιμα θα συνεχιστεί έως τον Οκτώβριο.
Οι παράγοντες που έφεραν την υποχώρηση των τιμών
Ο κ. Πεταλάς αποδίδει την πτωτική πορεία των τιμών σε μια σειρά παραγόντων. Όπως ανέφερε, τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με βάση τα στοιχεία της Eurostat, όσο και στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ και του ΙΕΛΚΑ, ο πληθωρισμός τροφίμων παρουσιάζει από τις αρχές του έτους σταδιακή αποκλιμάκωση.
Ένας από τους βασικούς λόγους είναι ότι, παρά τις γεωπολιτικές εξελίξεις και την άνοδο του ενεργειακού κόστους από τον Φεβρουάριο, η βιομηχανία τροφίμων και το λιανεμπόριο δεν προχώρησαν μέχρι σήμερα σε σημαντικές νέες ανατιμήσεις.
Όπως εξήγησε ο γενικός διευθυντής της ΕΣΕ, οι επιχειρήσεις εμφανίζονται επιφυλακτικές στο να αυξήσουν τις τιμές χωρίς να έχουν καθαρή εικόνα για την πορεία του κόστους. Η αύξηση των τιμών μπορεί να περιορίσει την κατανάλωση, ενώ ταυτόχρονα επηρεάζει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Ένας δεύτερος παράγοντας αφορά προϊόντα που είχαν συμβάλει σημαντικά στην άνοδο του πληθωρισμού τροφίμων κατά τους προηγούμενους 24 μήνες, όπως το μοσχαρίσιο κρέας, ο καφές και το κακάο. Παράλληλα, οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες είχαν επιβαρύνει σημαντικά τις τιμές σε φρούτα και λαχανικά.
Πλέον, όμως, η εικόνα σε αρκετές από αυτές τις κατηγορίες έχει αντιστραφεί. Οι ευνοϊκότερες καιρικές συνθήκες έχουν συμβάλει στην υποχώρηση των τιμών σε φρούτα και λαχανικά, ενώ στο νωπό κρέας καταγράφεται ομαλοποίηση στις τιμές παραγωγών και εισαγωγών.
Έτσι, κατηγορίες οι οποίες το προηγούμενο διάστημα συνέβαλαν στην άνοδο του πληθωρισμού αρχίζουν πλέον να λειτουργούν προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Η συμφωνία κυβέρνησης, βιομηχανίας και εφοδιαστικής αλυσίδας
Καθοριστικό ρόλο στην πορεία των τιμών στην Ελλάδα, και ιδιαίτερα στην εικόνα του Ιουλίου, είχε σύμφωνα με τον κ. Πεταλά και η συμφωνία που επιτεύχθηκε στα τέλη Ιουνίου μεταξύ κυβέρνησης, βιομηχανίας και εφοδιαστικής αλυσίδας για τη μη επιβολή ανατιμήσεων σε τρόφιμα και καταναλωτικά προϊόντα κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο.
Τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, όπως σημείωσε, δείχνουν ότι η συμφωνία εφαρμόστηκε, με τις επιχειρήσεις να συγκρατούν τις τιμές και να προχωρούν σε μειώσεις σε αρκετές κατηγορίες προϊόντων.
Την ίδια ώρα, πάντως, παραμένει η ανησυχία για τις διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις και το ενεργειακό κόστος, το οποίο εξακολουθεί να ασκεί πιέσεις στις επιχειρήσεις.
Ο κ. Πεταλάς σημείωσε ότι το λειτουργικό κόστος τόσο της βιομηχανίας όσο και του λιανεμπορίου έχει αυξηθεί σημαντικά εξαιτίας της ενέργειας. Παράλληλα, αυξημένες είναι και οι τιμές σε υλικά συσκευασίας που παράγονται από πρώτες ύλες πετρελαϊκής προέλευσης.
Όπως προειδοποίησε, εφόσον οι συγκεκριμένες πιέσεις δεν υποχωρήσουν, είναι πιθανό μετά τον Οκτώβριο να υπάρξουν νέες ανατιμήσεις στα προϊόντα τόσο στην Ελλάδα όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Τι λέει η αγορά για το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους
Αναφερόμενος στο μέτρο του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, ο κ. Πεταλάς επανέλαβε την άποψή του ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση δεν ενίσχυσε τον ανταγωνισμό ούτε διευκόλυνε τις επενδύσεις και τις επιχειρήσεις, ενώ, σύμφωνα με τον ίδιο, λειτούργησε τελικά εις βάρος του καταναλωτή.
Όπως υποστήριξε, το συγκεκριμένο μέτρο δημιούργησε στρεβλώσεις στη λειτουργία της αγοράς, καθώς ακόμη και όταν υπήρχαν περιθώρια για μειώσεις τιμών, οι επιχειρήσεις δίσταζαν να προχωρήσουν σε αυτές λόγω του φόβου ότι θα υπάρξει «κλείδωμα» του μεικτού περιθωρίου.
Το μέτρο καταργήθηκε στις 30 Ιουνίου και, όπως ανέφερε, υπήρχαν εκτιμήσεις ότι η κατάργησή του θα οδηγούσε σε άνοδο του πληθωρισμού στα σούπερ μάρκετ από τον Ιούλιο. Ωστόσο, τα στοιχεία έδειξαν το αντίθετο, καθώς για πρώτη φορά ο δείκτης κινήθηκε σε αρνητικό έδαφος.
Κατά την άποψη του κ. Πεταλά, η άμεση κρατική παρέμβαση δεν αποτελεί τον αποτελεσματικότερο τρόπο για τη διαμόρφωση των τιμών στα τρόφιμα. Αντίθετα, θεωρεί ότι η εύρυθμη λειτουργία της αγοράς βασίζεται στον ανταγωνισμό, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι το διεθνές και γεωπολιτικό περιβάλλον επιτρέπει την ομαλή λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας.